III OZ 272/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia zwykłego [...] z siedzibą w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 155/24 o odrzuceniu skargi Stowarzyszenia zwykłego [...] z siedzibą w Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 15 stycznia 2024 r., znak SKO.4161.24.23 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, postanowieniem z dnia 26 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 155/24, odrzucił skargę Stowarzyszenia zwykłego [...] z siedzibą w Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 15 stycznia 2024 r., znak: SKO.4161.24.23 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia oraz zwrócił z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz Stowarzyszenia zwykłego [...] z siedzibą w Z. kwotę 100 złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji podał, że Stowarzyszenie zwykłe [...] z siedzibą w Z., wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 15 stycznia 2024 r. w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia. Na podstawie zarządzeń Przewodniczącego Wydziału II z dnia 22 lutego 2024 r. pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi przez złożenie pełnomocnictwa procesowego lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi; złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej oraz wskazanie numeru identyfikacyjnego strony skarżącej zgodnie z art. 46 § 2 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Ponadto pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł. W powyższych wezwaniach wskazano, iż braki formalne i fiskalne skargi winny być uzupełnione w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania te zostały doręczone pełnomocnikowi w dniu 2 marca 2024 r. W dniu 13 marca 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęło pismo pełnomocnika strony skarżącej, nadane w placówce pocztowej w dniu 11 marca 2024 r., w którym pełnomocnik podał numer wpisu do Ewidencji Stowarzyszeń Zwykłych Starostwa Powiatowego w Z. jako nr [...]. Ponadto do pisma załączono pełnomocnictwo oraz dokument określający umocowanie do reprezentowania strony skarżącej. Natomiast w dniu 15 marca 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęło kolejne pismo pełnomocnika strony skarżącej, nadane w placówce pocztowej w dniu 13 marca 2023 r., zawierające potwierdzenie uiszczenia wpisu od skargi. Z potwierdzenia uregulowania wpisu wynika, iż wpłata została dokonana w dniu 12 marca 2024 r. i zaksięgowana na rachunku bankowym Sądu w dniu 13 marca 2024 r. Sąd I instancji wyjaśnił, że stosownie do treści art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. c p.p.s.a. pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku gdy jest pierwszym pismem w sprawie, numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku - numer identyfikacyjny REGON albo numer w innym właściwym rejestrze lub ewidencji, albo numer identyfikacji podatkowej strony wnoszącej pismo, niebędącej osobą fizyczną, która nie ma obowiązku wpisu we właściwym rejestrze lub ewidencji, jeżeli jest ona obowiązana do jego posiadania. Ponadto, po myśli art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. W myśl zaś art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jeżeli nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, sąd skargę odrzuca. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.). Warunkiem formalnym skargi jest również uiszczenie przez stronę stosownego wpisu. W myśl art. 230 § 1 p.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Zgodnie natomiast z art. 230 § 2 p.p.s.a., pismami, o których mowa w § 1 są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Aby zatem skutecznie wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, należy uiścić od niej wpis. Dlatego też, stosownie do treści art. 220 § 1 zd. 1 p.p.s.a., Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a. Sąd odrzuca skargę, jeżeli nie został uiszczony należny wpis od skargi (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Skarga w niniejszej sprawie nie czyniła zadość opisanym wyżej wymaganiom, nie zawierała bowiem wskazania numeru identyfikacyjnego strony skarżącej, nie dołączono do niej pełnomocnictwa procesowego lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi oraz dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej. Była także nieopłacona. Wobec tego pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi. Wezwania te zostały doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 2 marca 2024 r. (sobota). W myśl art. 83 § 2 p.p.s.a., jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Powyższe wskazuje, iż w niniejszej sprawie termin do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi upływał w dniu 11 marca 2024 r., co przyznał sam pełnomocnik strony skarżącej w piśmie z dnia 15 marca 2024 r. Wprawdzie braki formalne skargi zostały uzupełnione przez pełnomocnika strony skarżącej w ustawowym terminie, bowiem pismo procesowe, zawierające żądane dokumenty i dane, zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 11 marca 2024 r., jednak z potwierdzenia uiszczenia wpisu wynika, iż wpłata kwoty 100 zł tytułem wpisu od skargi w niniejszej sprawie została dokonana w dniu 12 marca 2024 r., a więc już po upływie terminu do uzupełnienia braków fiskalnych skargi. Z tych względów, Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga - jako dotknięta brakami fiskalnymi - nie została skutecznie wniesiona i ją odrzucił w oparciu o art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd orzekł ponadto o zwrocie wpisu od skargi. Z powyższym postanowieniem nie zgodziło się Stowarzyszenie, wnosząc zażalenie i domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że wpis, mimo że został uiszczony z jednodniowym opóźnieniem, to jednak został uiszczony, zatem Sąd powinien podjąć czynności w sprawie. W dacie wydania zaskarżonego postanowienia, wywiedzionej skargi nie obciążały żadne braki, co identyfikuje zapadłe postanowienie jako stanowiące przejaw zbędnego formalizmu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a. W tym przypadku, z zastrzeżeniem art. 220 § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. W przypadku skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia oraz skargi o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, pisma podlegają odrzuceniu przez sąd w drodze postanowienia. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis powyższego zarządzenia doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 2 marca 2024 r., zatem termin na uiszczenie wpisu upływał z dniem 9 marca 2024 r. Jednakże z uwagi na fakt, że była to sobota, to ostatnim dniem terminu, w myśl art. 83 § 2 p.p.s.a., do uzupełnienia braków był następny dzień po dniu wolnym od pracy. W niniejszej sprawie termin ten upływał z dniem 11 marca 2024 r. We wskazanym terminie nie odnotowano wpłaty tytułem wpisu sądowego od skargi – należna kwota została uiszczona dopiero w dniu 12 marca 2024 r., a więc z uchybieniem terminu do jego uiszczenia. Wyjaśnić przy tym należy, że Sąd I instancji nie mógł uwzględnić faktu uiszczenia wpisu po upływie terminu do dokonania tej czynności, gdyż uiszczenie wpisu po terminie jest bezskuteczne i nie wywołuje żadnych skutków prawnych, jest bowiem równoznaczne z jego nieuiszczeniem. Z tych też względów należało uznać, że skarżące Stowarzyszenie nie uiściło wpisu sądowego od skargi w terminie, zatem Sąd I instancji zobowiązany był odrzucić skargę. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Stowarzyszenie zostało nieprawidłowo wezwane do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie z dnia 26 marca 2024 r. Stosownie bowiem do treści art. 220 § 4 p.p.s.a. zażalenie wniesione na (...) postanowienie sądu o odrzuceniu środków prawnych wymienionych w § 3, wolne jest od wpisu.