II SA/Gl 792/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, , , po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I Sp. z o.o. w G. i J. K. na akt Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 16 maja 2024 r. nr WIOS-KATOW 322/2023 w przedmiocie odpadów p o s t a n a w i a: 1. odrzucić skargę 2. zwrócić stronie skarżącej wpis od skargi w kwocie 200 (dwieście) złotych Pismem z dnia 6 czerwca 2024 r. I Sp. z o.o. w G. i J. K. (dalej: "skarżący") złożyli skargę na protokół kontroli Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 16 maja 2024 r., nr WIOS-KATOW 322/2023, w przedmiocie odpadów. Pismem z dnia 21 czerwca 2024 r. organ złożył odpowiedź na skargę i wniósł o odrzucenie skargi podając, że zakres kognicji sądów administracyjnych został określony w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") i nie obejmuje on skarg na protokoły kontroli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Kognicja sądów administracyjnych została wyznaczona w art. 3 § 2 p.p.s.a. W myśl tego przepisu kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i wówczas stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). W świetle tak zakreślonych ram kognicji sądów administracyjnych odnieść należy się do ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t. jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 425). Zgodnie z jej art. 11 ust. 1 z czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół, którego jeden egzemplarz doręcza kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowanej osobie fizycznej. Przepis ten stanowił podstawę sporządzenia protokołu z dnia 16 maja 2024 r. Zaznaczyć także przyjdzie, że na jego podstawie organ sporządzi zarządzenie pokontrolne (art. 12 ust. 1 pkt 1 powyżej wskazanej ustawy) i akt ten będzie podlegać zaskarżeniu do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Powyższe potwierdza stanowisko przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 września 2022 r. (sygn. akt III OSK 1239/21), zgodnie z którym prawnie skuteczne jest zarządzenie pokontrolne, a nie protokół kontroli. Tak więc, zarządzenie pokontrolne powinno zawierać ustalony stan faktyczny sprawy, tj. wskazanie ustalonych naruszeń i sposób ich usunięcia. Sąd administracyjny nie bada natomiast legalności ustaleń faktycznych ujętych w protokole kontroli, gdyż wówczas przedmiotem kontroli nie byłoby zarządzenie pokontrolne, ale dokument w postaci protokołu kontroli. Tym samym protokół kontroli należy odróżnić od zarządzenia pokontrolnego, a skarga na pierwszy z tych aktów podlega odrzuceniu jako nieobjęta kognicją sądów administracyjnych, gdyż stanowi opis ustaleń poczynionych w trakcie kontroli i nie nakłada na podmiot kontrolowany praw, obowiązków ani sankcji. Brak jest również przepisu szczególnego dopuszczającego możliwość złożenia skargi na protokół kontroli. Zatem na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, sąd odrzuca skargę, orzeczono jak w sentencji. Na mocy art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Skarżący uiścili wpis sądowy, jednakże skoro skarga podlega odrzuceniu, to wpis sądowy należy zwrócić na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.