II OSK 2985/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. V. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 1404/23 w sprawie ze skargi D. V. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 7 czerwca 2023 r. nr SOVI.621.12.2023 w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę kasacyjną 2. oddala wniosek uczestnika postępowania T. M. o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Wyrokiem z dnia 8 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 1404/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę D.V. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 7 czerwca 2023 r., nr SOVI.621.12.2023 utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Z. z dnia 14 kwietnia 2023 r., nr SO.V.5343.1.15.2020 o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego pod adresem W., ul. [...]. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła D.V., zarzucając naruszenie: 1. art. 183 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "P.p.s.a."); 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej "K.p.a.") przez nieuchylenie zaskarżonego wyroku, pomimo że organy w sposób niepełny rozpatrzyły materiał dowodowy, niedokładnie wyjaśniły stan faktyczny i ustaliły go błędnie, a swe rozstrzygnięcia wadliwie uzasadniły; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo że organ odwoławczy powinien był wydać decyzję kasatoryjną; 4. art. 141 § 4 P.p.s.a. przez brak wyjaśnienia, w jaki sposób "zaskarżona decyzja narusza wymogi prawa" i dlaczego, pomimo dopatrzenia się tego naruszenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach decyzji tej nie uchylił; 5. art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 1191 z późn. zm., dalej "u.e.l.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy skarżąca nie opuściła miejsca pobytu stałego. Jednocześnie D.V. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Wystąpiła także o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Na skargę kasacyjną odpowiedział T.M., który wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 193 zd. drugie P.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej i nie relacjonuje się w nim ustaleń faktycznych oraz argumentacji prawnej przedstawionych przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a.). W pierwszej kolejności wypada odnieść się do zarzutu z art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a., opartego na twierdzeniu D.V., że w sprawie zachodzi sprzeczność składu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z przepisami prawa z uwagi na udział w procedurze powołania asesor Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Agnieszki Kręcisz-Sarny i sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Krzysztofa Nowaka Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3). Skarżąca kasacyjnie wywodzi, że należy tę kwestię rozstrzygnąć bezpośrednio na gruncie Konstytucji i standardów prawa Unii Europejskiej, powołując również argumentację o pierwszeństwie skuteczności prawa unijnego. Naczelny Sąd Administracyjny zaznacza, że ocena skutków powołania sędziego lub asesora w trybie, w którym uczestniczyła Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana wskazaną ustawą, podlega obecnie rozpatrzeniu w trybie przewidzianym w art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 1267, dalej "P.u.s.a."). Z akt sprawy przed Sądem pierwszej instancji o sygn. akt II SA/Gl 1404/23 wynika, że D.V. została poinformowana o składzie orzekającym pismem z dnia 22 grudnia 2023 r., doręczonym dnia 29 grudnia 2023 r. Skarżąca nie złożyła wniosku przewidzianego w art. 5a § 2 i nast. P.u.s.a. Z uwagi na brak tej inicjatywy w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, uprawnienie do podniesienia zarzutu w tym trybie wygasło, stosownie do art. 5a § 4 P.u.s.a. W konsekwencji nie było podstaw do przyjęcia nieważności postępowania sądowego z art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Pozostałe zarzuty pozostają ze sobą związane, gdyż w istocie zmierzają do wykazania, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nieprawidłowo zaakceptował ustalenia organów i zaaprobował zastosowanie przez nie art. 35 u.e.l., a równocześnie pominął uchybienia w postępowaniu administracyjnym. W oparciu o podobne założenia sformułowano zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.; naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 oraz art. 138 § 2 K.p.a., jak również zarzut niewłaściwego zastosowania art. 35 u.e.l. W zakresie tych zarzutów D.V. twierdzi, że organy obu instancji rozpatrzyły materiał dowodowy wybiórczo, błędnie oceniły dowody przemawiające za jej dalszym zamieszkiwaniem oraz wadliwie uzasadniły rozstrzygnięcia. Skarżąca kasacyjnie akcentuje w szczególności: informację pochodzącą od ojca skarżącej, oględziny z dnia 27 stycznia 2021 r., interwencje Policji w 2021 r., zakup węgla latem 2022 r., zeznania świadków powołanych przez nią oraz oświadczenie o pozostawieniu rzeczy osobistych w lokalu. Podnosi także, że organ pierwszej instancji operował pojęciem "centrum życiowego", które nie stanowi przesłanki z art. 35 u.e.l. Odrębnie D.V. twierdzi, że uchybienia postępowania wyjaśniającego były tego rodzaju, iż Wojewoda powinien był wydać rozstrzygnięcie kasatoryjne na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. T.M. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wskazywał natomiast, że dowody powoływane przez D.V. nie wykazują jej zamieszkiwania po lipcu 2021 r., a oględziny przeprowadzone już po tej dacie miały rozstrzygające znaczenie. W świetle ustaleń przyjętych przez Sąd pierwszej instancji, zarzuty te nie jawią się jako usprawiedliwione. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo przywołał art. 35 u.e.l. oraz wskazał, że decyzja o wymeldowaniu ma charakter związany, gdy zostanie wykazane opuszczenie miejsca pobytu stałego i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Sąd pierwszej instancji podzielił utrwalone rozumienie "opuszczenia" jako stanu trwałego, co do zasady dobrowolnego, przy czym wskazał także, że na równi z dobrowolnością ujmuje się sytuacje, w których brak dalszego zamieszkiwania wynika z wykonania prawomocnych rozstrzygnięć sądów powszechnych lub orzeczeń właściwych organów oraz brak skutecznych działań pozwalających przywrócić zgodne z prawem zamieszkiwanie. W realiach tej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że D.V. opuściła lokal trwale od lipca 2021 r. Ocena ta została powiązana z tym, że skarżąca zobowiązała się opuścić nieruchomość należącą do T.M. do dnia 31 marca 2021 r., a T.M. oświadczył, że dnia 26 lipca 2021 r. odebrał klucze do domu. Sąd pierwszej instancji wskazał także, że D.V. wniosła powództwo o przywrócenie posiadania, lecz nie wykazywała zainteresowania tym postępowaniem, co doprowadziło do jego zawieszenia na rozprawie dnia 17 maja 2022 r., a następnie do umorzenia postanowieniem z dnia 8 września 2022 r. Jednocześnie Sąd odwołał się do ustaleń z oględzin, na których stwierdzono brak śladów codziennego zamieszkiwania lub użytkowania, w tym idealne uporządkowanie pomieszczeń, niską temperaturę, wyłączoną i pustą lodówkę oraz nieużytkowane urządzenia kuchenne. Na tym tle nie jest trafne twierdzenie D.V., że Sąd pierwszej instancji zaakceptował niepełne ustalenia i błędną ocenę dowodów. Dowody, na które powołuje się skarżąca kasacyjnie, nie podważają konkluzji o trwałym opuszczeniu lokalu od lipca 2021 r., przyjętej w zaskarżonym wyroku. Ustalenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazują, że okoliczności dotyczące stycznia 2021 r. oraz interwencji Policji w 2021 r. nie przesądzają o zamieszkiwaniu po lipcu 2021 r., a zeznania świadków powołanych przez D.V. nie dawały podstaw do potwierdzenia jej stałego przebywania pod adresem zameldowania. Podobnie, zakup opału z przeznaczeniem na wskazany adres, ani też pozostawienie rzeczy osobistych, nie stanowią samodzielnie miarodajnego dowodu stałego zamieszkiwania. W tej części Sąd pierwszej instancji podzielił ocenę, że postępowanie meldunkowe dotyczy faktu przebywania osoby, a nie hipotetycznie wnioskowanego związku z lokalem wynikającego z rzeczy pozostawionych w budynku. Odnotowane przez organy użycie sformułowania "centrum życiowe" nie prowadziło w rozpoznawanej sprawie do zastąpienia przesłanki "opuszczenia" innym kryterium. Kluczowe pozostawało ustalenie, że D.V. od lipca 2021 r. nie zamieszkuje w spornym budynku, co Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za wykazane. Z tych samych względów nie były spełnione przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. Skarżąca kasacyjnie twierdzi, że organ pierwszej instancji nie ustalił faktów istotnych dla sprawy, lecz teza ta nie znajduje oparcia w treści uzasadnienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Sąd pierwszej instancji wskazał, że "organy prawidłowo i rzetelnie zebrały dowody w sprawie i jednoznacznie ustaliły zaistnienie przesłanek do wydania zaskarżonej decyzji". Stwierdził też, że wsprawie "zostały spełnione przesłanki zastosowania art. 35 u.e.l." oraz że "organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, że skarżąca od lipca 2021 r. nie zamieszkuje w przedmiotowym budynku". Tym samym Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł takich braków postępowania wyjaśniającego, które uniemożliwiałyby kontrolę instancyjną lub uzasadniały konieczność wydania decyzji kasatoryjnej. Stanowisko to należy zaaprobować. W konsekwencji nie doszło także do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Skarżąca kasacyjnie twierdzi, że organy rozpoznały sprawę w sposób niepełny, pomijając lub wadliwie oceniając szereg dowodów, a ich uzasadnienia nie wyjaśniają, dlaczego dowodom tym nie przyznano mocy przekonującej. Wskazuje przy tym między innymi: oświadczenie jej ojca, oględziny z dnia 27 stycznia 2021 r., informacje o interwencjach Policji z 2021 r., zakup opału latem 2022 r., zeznania powołanych przez nią świadków oraz oświadczenie osoby trzeciej o pozostawieniu w domu rzeczy osobistych. Argumentacja ta nie podważa jednak ustaleń przyjętych przez Sąd pierwszej instancji. Sąd trafnie zauważył, że dowody te nie dotyczą okresu, który miał znaczenie dla oceny przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego. Sama skarżąca nie kwestionowała, że do lipca 2021 r. korzystała z nieruchomości, a spór dotyczył wyłącznie tego, czy zamieszkiwała tam później. Oględziny sprzed opuszczenia lokalu oraz interwencje sprzed lipca 2021 r. nie dowodziły dalszego zamieszkiwania. Zakup węgla oraz pozostawienie rzeczy osobistych nie stanowią natomiast dowodu stałego pobytu, gdy w oględzinach przeprowadzonych po dacie opuszczenia stwierdzono brak jakichkolwiek oznak codziennego użytkowania domu. Świadkowie powołani przez skarżącą również nie potwierdzili dostatecznie jednoznacznie jej zamieszkiwania po lipcu 2021 r. W tej sytuacji ocena organów, że to właśnie ten miesiąc wyznacza moment opuszczenia lokalu, była uzasadniona i logicznie odtworzona przez Sąd pierwszej instancji. Sąd podkreślił, że organy ustaliły stan faktyczny w sposób wystarczający i zgodny z prawem, a decyzja o wymeldowaniu jest decyzją związaną, gdy stwierdzone zostało trwałe opuszczenie miejsca pobytu stałego. Skoro ustalenia dotyczące braku zamieszkiwania po lipcu 2021 r. zostały oparte na danych obiektywnych i spójnych, Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do uchylenia decyzji administracyjnych. Odnosząc się odrębnie do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., D.V. wskazuje, że Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż kontrola legalności "wykazała, że decyzja narusza wymogi prawa", a następnie skargę oddalił, nie wyjaśniając tej sprzeczności. W tej mierze dostrzec należy, że w realiach uzasadnienia zaskarżonego wyroku sformułowanie o "naruszeniu wymogów prawa" pozostaje oczywistą omyłką, skoro dalsza część wywodu Sądu konsekwentnie prowadzi do wniosku o zgodności zaskarżonej decyzji z prawem oraz o braku podstaw z art. 145 § 1 P.p.s.a. do jej uchylenia. Taki charakter uchybienia nie czyni uzasadnienia wyroku sądu istotnie wadliwym. Zaskarżony wyrok zawiera elementy pozwalające odtworzyć tok rozumowania Sądu pierwszej instancji. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając zarzuty skargi kasacyjnej jako nieusprawiedliwione, orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. W puncie 2. sentencji wyroku Sąd oddalił wniosek uczestnika postępowania T.M. o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Art. 204 P.p.s.a. przewiduje bowiem, w razie oddalenia skargi kasacyjnej, możliwość zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego poniesionych jedynie przez organ (pkt 1) lub przez skarżącego (pkt 2). Nie przewiduje natomiast możliwości zasądzenia zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez uczestnika postępowania. Wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a.