IV SA/Wr 518/22
WyrokWSA we Wrocławiu2023-04-13
Skład orzekający: Tomasz Świetlikowski, Katarzyna Radom, Alojzy Wyszkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobie, której niepodejmowanie zatrudnienia nastąpiło na długo przed powstaniem niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki i nie ma bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne ma na celu rekompensatę utraty dochodów z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, która wymusza rezygnację z zatrudnienia lub jego niepodejmowanie. Kluczowe jest istnienie bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki. Samo sprawowanie opieki, nawet stałej i ciągłej, nie jest wystarczającą przesłanką, jeśli nie można wykazać, że opiekun zmuszony jest do rezygnacji z pracy lub jej niepodejmowania z tego właśnie powodu.Stan faktyczny
Skarżąca M. D. wnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na brak bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między ustaniem zatrudnienia skarżącej w 1990 r. a powstaniem niepełnosprawności matki w 2012 r. Skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym błędnej wykładni art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niezastosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego różnicowania świadczeń ze względu na datę powstania niepełnosprawności.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Radom Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 20 czerwca 2022 r. nr SKO/RŚ-423/154/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy (dalej: Kolegium, organ odwoławczy) z dnia 20 czerwca 2022 r. nr SKO/RŚ-423/154/2022, którą - po rozpatrzeniu odwołania M. D. (dalej: strona, skarżąca) - Kolegium utrzymało w mocy decyzję z dnia 22 kwietnia 2022 r. nr OPS.4702.89.XII.2022 działającego z upoważnienia Burmistrza Góry Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Górze, odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na matkę M. S.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy podając, że w dniu 20 września 2021 r. wpłynął do Ośrodka Pomocy Społecznej wniosek strony o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką.
Decyzją z dnia 25 listopada 2022 r. nr OPS.4702.88.XII.2021 organ I instancji odmówił wnioskującej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką.
Na skutek złożonego odwołania Kolegium, decyzją z dnia 28 stycznia 2022 r. nr SKO/RŚ-423/530/2021, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia 22 kwietnia 2022 r. nr OPS.4702.89.XII.2022, organ I instancji odmówił stronie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. W uzasadnieniu podał, że strona pracowała do 1990 r. Następnie zajmowała się dziećmi i domem. Później pomagała matce w opiece nad chorym ojcem. Po śmierci ojca stan matki się znacząco pogorszył i jest ona trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 13 sierpnia 2012 r. nr 366374).
Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że matka skarżącej ma 70 lat, jest wdową i ma dwoje dzieci. Skarżącą (córkę), która nie pozostaje w zatrudnieniu oraz syna, który mieszka na stałe w N. Do wniosku strona dołączyła zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że choruje na schyłkową niewydolność nerek, cukrzycę t. 2, dyslipidemię. Od 2012 r. wymaga przewlekłej hemodializoterapii.
W dniu 15 października 2021 r. pracownik socjalny przeprowadził wywiad w miejscu zamieszkania skarżącej. Z wywiadu wynika, że skarżąca sprawuje całodobową opiekę nad swoją matką. Fakt sprawowania opieki potwierdziła również matka. Pracownik ustalił, że matka skarżącej jest osobą niepełnosprawną, długotrwale chorą. Jest po operacji wszczepienia protezy do hemodializ na lewym ramieniu. Choruje na niewydolność serca, nadciśnienie, niewydolność nerek, porusza się z pomocą córki. Wymaga pomocy przy czynnościach: mycie, ubieranie, prowadzenie do toalety, wstawanie z łóżka. Ze względu na wszczepienie protezy nie może wykonywać żadnych czynności lewą ręką. Strona oświadczyła, że wykonuje wszystkie czynności, gdyż matka jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Rano pomaga mamie wstać z łóżka, dojść do toalety, umyć się. Po czynnościach higienicznych prowadzi mamę pod rękę do pokoju, ponieważ często dochodzi do omdleń i pomaga się ubrać. Następnie przygotowuje jej śniadanie, podaje leki i pilnuje, żeby je wzięła, ponieważ mama zapomina i bierze podwójną dawkę. Posiłki matka spożywa samodzielnie. Później strona sprząta, robi zakupy, przygotowuje obiad. Następnie mierzy ciśnienie i poziom cukru mamie. Matka skarżącej jest dializowana trzy razy w tygodniu w godzinach 11.00 - 18.00. Po dializach jest bardzo słaba, często mdleje. Strona po powrocie matki z dializ podaje jej kolację, kąpie, przebiera w piżamę i kładzie do łóżka. W nocy również pomaga mamie korzystać z toalety.
Organ I instancji wskazał, że strona dostarczyła zaświadczenie lekarskie z dnia 16 marca 2022 r., z którego wynika, iż matka jej ma niedosłuch obustronny oraz wynik badania okulistycznego z dnia 16 marca 2022 r., w którym stwierdzono, że jest praktycznie jednooczna. W protokole z przesłuchania świadka z dnia 7 marca 2022 r. strona oświadczyła, że nie podejmuje zatrudnienia, ponieważ pobiera zasiłek dla opiekuna. Posiada wykształcenie podstawowe oraz mieszka w powiecie o wysokim wskaźniku bezrobocia i jest w wieku "50+", co wiąże się z trudnościami w podjęciu zatrudnienia, również zatrudnienia w niepełnym wymiarze pracy. Pracowała w firmie "[...]" rok i osiem miesięcy. Oświadczyła, że w momencie przyznania zasiłku dla opiekuna nie była w zatrudnieniu i wyrejestrowała się z Powiatowego Urzędu Pracy.
Dalej strona oświadczyła, że matka jej korzysta ze zorganizowanego transportu medycznego dla osób dializowanych. Pomoc polega na przygotowaniu drugiego śniadania mamie oraz sprowadzenia mamy do samochodu. Wyjazd jest z reguły około godz. 11.20, powrót z dializ około godz. 17.30. W tym czasie wykonuje czynności związane z utrzymaniem odpowiedniego stanu higieny w mieszkaniu. Gdy wymaga tego sytuacja, jedzie do apteki, urzędu.
W ocenie organu matka skarżącej wymaga stałej i długotrwałej pomocy we wszystkich czynnościach życia codziennego w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jednakże pomimo należycie sprawowanej opieki, niepełnosprawność matki powstała w wieku 61 lat, zatem nie spełnia ona przesłanki uprawniającej do świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17 ust. 1b. ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm. - dalej: u.ś.r.). Jako kolejną przyczynę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego organ wskazał, że wnioskodawczyni ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna na podstawie decyzji z dnia 14 grudnia 2017 r. nr OPS.47021/621-1/2017.
Od tej decyzji skarżąca reprezentowana przez adwokata złożyła odwołanie zarzucając jej:
1) naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji;
2) naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez skarżącą nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Pełnomocnik wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie stronie prawa do wnioskowanego świadczenia.
Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 20 czerwca 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podało, że przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia jest brak związku pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r. Wskazało w sprawie poza sporem pozostaje fakt niepełnosprawności matki skarżącej oraz konieczności stałej opieki innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 13 sierpnia 2012 r. nr 366374 - niezdolną do samodzielnej egzystencji do 30 września 2017 r., kolejnym orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS z dnia 6 lipca 2017 r. stwierdzono stałą niezdolność do samodzielnej egzystencji, w toku postępowania odwoławczego wpłynęło orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 2 maja 2022 r.- 2019 - zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności do 31 maja 2024 r.). Zdaniem Kolegium samo wydanie orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym nie jest jednoznaczne z koniecznością sprawowania opieki nad osobą, której dotyczy orzeczenie, a także z faktem, że opiekun zmuszony jest do rezygnacji z pracy lub do jej niepodejmowania. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby strona zrezygnowała z posiadanego zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką, gdyż zatrudnienie strony ustało w 1990 r., a niezdolność do samodzielnej egzystencji jej matki powstała 6 czerwca 2012 r. (zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 13 sierpnia 2012 r), a więc po upływie 22 lat od zakończenia przez stronę zatrudnienia. Nawet gdyby przyjąć, że przerwa w zatrudnieniu strony trwała do czasu sprawowania przez stronę wspólnie z matką opieki nad chorym na nowotwór ojcem, tj. do 2010 r., to czas od zakończenia zatrudnienia do podjęcia się tej opieki wynosił 20 lat i strona nie wykazała, aby wystąpiły okoliczności, które uniemożliwiały jej w tym czasie poszukiwanie i podjęcie pracy. Niewątpliwym jest więc, że faktu zakończenia przez stronę zatrudnienia nie można wiązać z celem sprawowania przez nią opieki nad matką.
W ocenie Kolegium, w toku postępowania strona nie wykazała, że jest zdolna i podjęłaby zatrudnienie, gdyby nie sprawowała opieki nad matką. Strona podczas przesłuchania w dniu 7 marca 2022 r. stwierdziła, że mieszka w powiecie o wysokiej stopie bezrobocia i jest w wieku "50+", co się wiąże z trudnościami w podjęciu jakiegokolwiek zatrudnienia.
Wobec tego Kolegium uznało, że brak jest podstaw pozwalających na przyjęcie, że zaprzestanie aktywności zawodowej, czy też niepodejmowanie tej aktywności przez stronę, związane jest z koniecznością zapewnienia matce opieki. Przywołane wyżej okoliczności sprawy dają podstawy do przyjęcia, że jedynym powodem wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego była chęć uzyskania zastępczego źródła dochodu, w wyższej kwocie niż aktualnie przyznany stronie zasiłek dla opiekuna, a nie faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodejmowanie spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad matką.
Dalej Kolegium stwierdziło, że sprawowanie faktycznej (stałej i ciągłej) opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny jest niewątpliwie przesłanką konieczną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, lecz nie jest przesłanką wystarczającą z uwagi na brzmienie wymienionego przepisu i specyfikę omawianego świadczenia, którego celem jest zrekompensowanie osobom podejmującym wybór zaprzestania/niepodejmowania pracy na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i traconej w ten sposób możliwości wykonywania pracy, a w konsekwencji zarobkowania.
Na powyższą decyzję strona skarżąca wniosła skargę do tut. Sądu, zarzucając jej:
- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. i przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą, w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Na podstawie powyższych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne, co do zasady, nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a (tj. skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie). Z kolei art. 135 p.p.s.a. stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, nie naruszają prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w znacznym stopniu matką.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że istotną cechą osób, będących adresatami zawartej tam normy prawnej określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym faktem rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie wynika, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, posiadającą orzeczenie o stopniu niepełnosprawności – znacznym.
Bezsporna w sprawie jest niepełnosprawność matki skarżącej oraz konieczność stałej pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Należy podzielić stanowisko Kolegium, że samo wydanie orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym nie jest jednoznaczne z koniecznością sprawowania nad osobą, której orzeczenie dotyczy, opieki w takim rozmiarze, że opiekun zmuszony jest każdorazowo do rezygnacji z pracy lub do jej niepodejmowania. Kwalifikacja niepełnosprawności i konieczności objęcia osoby niepełnosprawnej opieką pozostaje poza kompetencjami organu prowadzącego postępowanie administracyjne w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o tym bowiem orzekają organy posiadające wiadomości specjalne. Niemniej jednak organ ma prawo i zobowiązany jest badać zakres świadczonej opieki i czy nie wykracza on poza zakres zwykłych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. I tym samym, czy zakres sprawowanej opieki osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia, bądź zmusza do rezygnacji z pracy zarobkowej.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie wynika, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, posiadającą orzeczenia o stopniu niepełnosprawności – znacznym (od 6 czerwca 2012 r. do 31 maja 2024 r.).
Niekwestionowana w sprawie jest niepełnosprawność matki skarżącej oraz konieczność stałej pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Należy jednak podzielić stanowisko Kolegium Odwoławczego, że samo wydanie orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym nie jest jednoznaczne z koniecznością sprawowania nad osobą, której orzeczenie dotyczy, opieki w takim rozmiarze, że opiekun zmuszony jest każdorazowo do rezygnacji z pracy lub do jej niepodejmowania. Kwalifikacja niepełnosprawności i konieczności objęcia osoby niepełnosprawnej opieką pozostaje poza kompetencjami organu prowadzącego postępowanie administracyjne w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o tym bowiem orzekają organy posiadające wiadomości specjalne. Niemniej jednak organ ma prawo i zobowiązany jest badać zakres świadczonej opieki i czy nie wykracza on poza zakres zwykłych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. I tym samym, czy zakres sprawowanej opieki osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia, bądź zmusza do rezygnacji z pracy zarobkowej.
Sąd podziela stanowisko Kolegium, że skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, bowiem jej zatrudnienie ustało w 1990 r., a niezdolność do samodzielnej egzystencji jej matki powstała 6 czerwca 2012 r. (zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 13 sierpnia 2012 r), a więc po upływie 22 lat od zakończenia przez stronę zatrudnienia. Jeżeliby przyjąć, że przerwa w zatrudnieniu strony trwała do czasu sprawowania przez stronę wspólnie z matką opieki nad chorym ojcem, tj. do 2010 r., to czas od zakończenia zatrudnienia do podjęcia się tej opieki wynosił 20 lat i strona nie wykazała, aby wystąpiły okoliczności, które uniemożliwiały jej w tym czasie poszukiwanie i podjęcie pracy. Niewątpliwym jest więc, że faktu zakończenia przez stronę zatrudnienia nie można wiązać z celem sprawowania przez nią opieki nad matką.
W toku postępowania strona nie wykazała, że jest zdolna i podjęłaby zatrudnienie, gdyby nie sprawowała opieki nad matką. W protokole przesłuchania w dniu 7 marca 2022 r. skarżąca stwierdziła, że mieszka w powiecie o wysokiej stopie bezrobocia i jest w wieku "50+", co się wiąże z trudnościami w podjęciu jakiegokolwiek zatrudnienia.
Wobec powyższych wyjaśnień Sąd uznał, że brak jest podstaw pozwalających na przyjęcie, że zaprzestanie aktywności zawodowej czy też niepodejmowanie tej aktywności przez stronę związane jest z koniecznością zapewnienia matce opieki. Przytoczone okoliczności sprawy dają podstawy do przyjęcia, że motywem wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego była chęć uzyskania zastępczego źródła dochodu, w wyższej kwocie niż aktualnie przyznany stronie zasiłek dla opiekuna, a nie faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodejmowanie spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad matką.
System świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację z zatrudnienia lub jego niepodejmowanie. Wnioskujący musi tym samym sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest wynagrodzeniem za sprawowanie faktycznej opieki (do której członkowie rodziny są zobowiązani na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), ale rekompensatą za utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny i związaną z tym rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem. Sprawowana opieka winna zatem uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne.
Sąd podziela stanowisko Kolegium, że sprawowanie faktycznej (stałej i ciągłej) opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny jest niewątpliwie przesłanką konieczną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, lecz nie jest przesłanką wystarczającą z uwagi na brzmienie wymienionego przepisu i specyfikę omawianego świadczenia, którego celem jest zrekompensowanie osobom podejmującym wybór zaprzestania/niepodejmowania pracy na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i traconej w ten sposób możliwości wykonywania pracy, a w konsekwencji zarobkowania.
Z tej racji Sąd przyjął, że skarżącej świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, gdyż nie spełnia ona warunków z art. 17 ust. 1 u.ś.r., ponieważ jak słusznie uznały organy, odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawną matką. Prawidłowo oceniono, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad matką.
W rozpatrywanej sprawie nie można również dopatrzyć się naruszenia norm prawa procesowego. Organy administracyjne przeprowadziły bowiem prawidłowo postępowanie administracyjne, dopełniając wymogów wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. - dalej: k.p.a.), które nakazują dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Prawidłowo uzasadniono także podjęte rozstrzygnięcie, nie doszło zatem do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.
Z tych powyżej przedstawionych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił w całości.
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło