I OSK 1687/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 24 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1698/22 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z 19 września 2022 r., nr SKO.4106.841.2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 24 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1698/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: Sąd I instancji, WSA) oddalił skargę J. K. (dalej: skarżący, skarżący kasacyjnie) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z 19 września 2022 r., nr SKO.4106.841.2022, w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze kasacyjnej od przywołanego wyroku pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wydany w sprawie wyrok, tj.: art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615; dalej: uśr) poprzez niewłaściwą jego wykładnię prowadzącą do uznania, iż skarżący nie udziela swojemu ojcu pomocy w takim zakresie, który upoważniałby go do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy faktycznie od lat skarżący każdego dnia sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, który wymaga stałego nadzoru; art. 17 ust. 5 uśr poprzez niewłaściwą jego wykładnię prowadzącą do uznania, iż skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy świadczenie to powinno zostać przyznane w kwocie pomniejszonej o kwotę zasiłku, jaki otrzymuje skarżący; art. 27 ust. 5 uśr poprzez jego niezastosowanie w sprawie, podczas gdy skarżącemu przysługiwało prawo do wyboru świadczenia jakie chce otrzymywać. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację, mającą przemawiać za zmianą zaskarżonego wyroku poprzez przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie za uchyleniem tego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania WSA. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, zatem podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, co wynika z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: ppsa). Oznacza to związanie tego Sądu przytoczonymi w skardze podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia ziszczenia się przesłanek nieważności postępowania, poddano ocenie wyrok Sądu I instancji, pod kątem zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej, które okazały się nieskuteczne. W pierwszym rzędzie wskazać trzeba, że uruchomienie postępowania kasacyjnego nie służy ponownemu rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. Naczelny Sąd Administracyjny nie ocenia ponownie, jako kolejna instancja, zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego, zaskarżonego uprzednio do sądu wojewódzkiego, aktu administracyjnego. Kontrola kasacyjna sprawowana przez sąd II instancji dotyczy zgodności z prawem orzeczenia sądu wojewódzkiego i poza przesłankami nieważności postępowania uwzględnianymi z urzędu, dokonywana jest wyłącznie przez pryzmat i w granicach zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Zarzuty te dla swej skuteczności powinny zostać poprawnie skonstruowane, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny nie posiada kompetencji do konkretyzowania zarzutów kasacyjnych, ich uściślania, korygowania, czy uzupełniania. W tym też celu ustawodawca wprowadził w art. 175 ppsa przymus sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (tj. adwokata lub radcę prawnego, bądź przez inne osoby wymienione w tym przepisie), który formułując zarzuty kasacyjne powinien powołać konkretne przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które naruszył Sąd I instancji, a następnie rzetelnie je uzasadnić, w sposób spełniający wymagania określone przepisami ppsa. Zgodnie z art. 174 pkt 1 ppsa, stanowiącym podstawę konstruowania zarzutu naruszenia przez sąd przepisów prawa materialnego, skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Stawiając tego rodzaju zarzut, skarżący kasacyjnie winien określić, jak wskazany przez niego przepis prawa materialnego powinien być prawidłowo rozumiany i na czym polegał błąd sądu przy jego interpretacji. Tymczasem w skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 17 ust. 1 uśr "poprzez niewłaściwą jego wykładnię prowadzącą do uznania, iż skarżący nie udziela swojemu ojcu pomocy w takim zakresie, który upoważniałby go do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy faktycznie od lat skarżący każdego dnia sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, który wymaga stałego nadzoru". Ze skargi kasacyjnej (w tym także z treści jej uzasadnienia) nie wynika zatem, w czym przejawia się błędna wykładnia powołanego przepisu prawa materialnego i jakie brzmienie powinna przybrać prawidłowa jego wykładnia. Nie wykazano również, na czym miałoby polegać ewentualne nieprawidłowe zastosowanie tego przepisu. W ramach tego zarzutu skarżący de facto kwestionuje prawidłowość ustaleń faktycznych i oceny stanu faktycznego sprawy - poczynionych przez organy administracji obu instancji i zaakceptowanych przez Sąd I instancji – co do zakresu opieki sprawowanej przez skarżącego nad niepełnosprawnym ojcem, któremu to zarzutowi nie dano jednak wyrazu, poprzez sformułowanie go w sposób odpowiadający wymogom przewidzianym w art. 174 ppsa. Niedopuszczalne jest natomiast zwalczanie prawidłowości ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie oraz oceny tych ustaleń zarzutem naruszenia prawa materialnego. Z analogicznych przyczyn także kolejny zarzut nie został prawidłowo sformułowany, przez co nie poddaje się kontroli instancyjnej. Ze skargi kasacyjnej nie wynika bowiem, w czym miałaby się przejawiać błędna wykładnia art. 17 ust. 5 uśr i jakie brzmienie powinna przybrać prawidłowa wykładnia tego przepisu. Nie wskazano również, na czym ewentualnie miałoby polegać nieprawidłowe zastosowanie wskazanego unormowania przez Sąd I instancji. W skardze kasacyjnej zarzucono natomiast niewłaściwą wykładnię art. 17 ust. 5 uśr "prowadzącą do uznania, iż skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy świadczenie to powinno zostać przyznane w kwocie pomniejszonej o kwotę zasiłku, jaki otrzymuje skarżący", co sprowadza się do wykazywania błędnej oceny stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji nie spełnia wymagań formułowania zarzutu naruszenia prawa materialnego w sposób określony w art. 174 pkt 1 ppsa. Ostatni z zarzutów kasacyjnych, w którym kwestionowano niezastosowanie przez Sąd I instancji przepisu prawa materialnego - art. 27 ust. 5 uśr, nie ma znaczenia w sprawie. Według art. 174 pkt 1 ppsa, skargę kasacyjną można bowiem oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Określona przez autora skargi kasacyjnej forma naruszenia prawa, polegająca na niezastosowania przepisu prawa materialnego, nie spełnia zatem ustawowego kryterium sformułowania zarzutu kasacyjnego błędnej wykładni prawa materialnego lub niewłaściwego zastosowania tego prawa, o którym stanowi art. 174 pkt 1 ppsa. Stwierdzone braki w zakresie prawidłowego sformułowania podstaw kasacyjnych czynią skargę kasacyjną nieskuteczną, uniemożliwiając dokonanie merytorycznej oceny tego środka zaskarżenia przez sąd kasacyjny. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone zgodnie z art. 193 zdanie drugie ppsa. O kosztach postępowania kasacyjnego dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu dla skarżącego do Sądu I instancji nie orzeczono, ponieważ według art. 254 § 1 ppsa wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.