I OSK 1989/24

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-10-30

Skład orzekający: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska, sędzia NSA Maciej Dybowski, sędzia del. WSA Dariusz Chaciński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, powstałe do dnia 31 grudnia 2023 r., może być przyznane osobie pobierającej rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, która nie zawiesiła prawa do tej renty do tego dnia?
Ratio decidendi
Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, które powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., wymaga spełnienia wszystkich przesłanek pozytywnych i braku przesłanek negatywnych do tego dnia. Pobieranie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, bez jej zawieszenia do 31 grudnia 2023 r., stanowi negatywną przesłankę wykluczającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów obowiązujących do tej daty. W związku z tym, po 1 stycznia 2024 r. stosuje się nowe przepisy, które również nie przyznają świadczenia w tej sytuacji.
Stan faktyczny
Strona D. F. wnioskowała o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organ I instancji odmówił, wskazując na brak związku czasowego między rezygnacją z pracy a opieką. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy, podnosząc, że wnioskodawczyni pobiera rentę, co stanowi negatywną przesłankę, a także że od 1 stycznia 2024 r. obowiązują nowe przepisy ograniczające świadczenie do opiekunów osób poniżej 18 roku życia. WSA w Gdańsku uchylił decyzję organu II instancji, uznając, że prawo do świadczenia należy oceniać według przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. NSA uchylił wyrok WSA, oddalając skargę.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i oddala skargę D. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku. Odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 30 października 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 30 października 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 380/24 w sprawie ze skargi D. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 12 lutego 2024 r., sygn. akt SKO Gd/5340/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 17 lipca 2024 r., po rozpoznaniu sprawy ze skargi D. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 12 lutego 2024 r., sygn. akt SKO Gd/5340/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego - 1. uchylił zaskarżoną decyzję, 2. zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne. Wnioskiem z 1 marca 2023 r. D. F. (dalej: "wnioskodawczyni", "strona", "skarżąca") wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką M. B. Decyzją z 28 sierpnia 2023 r. Prezydent Miasta Gdańska, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390) - dalej: "u.ś.r.", odmówił stronie prawa do wnioskowanego świadczenia. Organ I instancji uznał, że w sprawie brak jest związku czasowego pomiędzy rezygnacją przez stronę z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką (niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.). W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z 12 lutego 2024 r. utrzymało ją w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, przytoczył treść przepisów art. 17 ust. 1 i 5 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. i od 1 stycznia 2024 r.) oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. wskazując następnie, że z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429) - dalej: "u.ś.w.", którego celem jest udzielenie osobom niepełnosprawnym mającym potrzebę wsparcia pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych tych osób. Kolegium podało, że zgodnie z art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Dalej Kolegium wskazało, że wnioskodawczyni pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, czyli w sprawie istnieje negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. - świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty. Strona nie złożyła wniosku o zawieszenie prawa do renty. Kolegium stwierdziło więc, że wnioskodawczyni nie nabyła praw do świadczenia pielęgnacyjnego na matkę na podstawie przepisów u.ś.r. obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., bo w styczniu i lutym 2024 r. została jej jeszcze wypłacona renta. Tym samym nie ma do niej zastosowania ochrona praw nabytych wskazana w art. 63 ust. 1 u.ś.w. W związku z tym do strony zastosowanie mają przepisy art. 17 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r., które przewidują przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jedynie opiekunom osób niepełnosprawnych, które nie ukończyły 18 lat. Z uwagi na to, że M. B. przekracza ww. wiek Kolegium orzekło o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia i tym samym o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W skardze na decyzję organu odwoławczego D. F. zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przez błędne uznanie, że pobieranie przez nią renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką. Kolegium w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: "p.p.s.a.". W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji, odnosząc się do kwestii akcentowanego przez organ pierwszej instancji związku czasowego w zakresie "powiązania" momentu rezygnacji przez stronę z zatrudnienia z podjęciem przez nią opieki nad niepełnosprawną matką wskazał, że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być dokonywana jako aktualna, tj. odnosząca się do czasu, w którym wnioskodawca wystąpił o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia wystąpi on o to świadczenie. Nie ma podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce wystąpić z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Przechodząc do oceny stanowiska organu odwoławczego Sąd I instancji uznał, że Kolegium błędnie założyło, że w niniejszej sprawie należy zastosować przepisy u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przesądza w danej sprawie spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r. na dzień złożenia wniosku, najpóźniej na dzień 31 grudnia 2023 r. W konsekwencji przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie w takiej sytuacji możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych, stosowanych na podstawie art. 63 ust. 1 u.ś.w. Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Zasadnicze zastrzeżenia budzi sposób wykładni i zastosowania w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego, tj. art. 63 ust. 1 (z pominięciem brzmienia ust. 2) u.ś.w. oraz art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r., co w tych warunkach miało wpływ na wynik sprawy, gdyż spowodowało brak poczynienia ustaleń faktycznych oraz dokonania oceny okoliczności sprawy na podstawie przepisów art. 17 ust. 1 i 5 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Sąd Wojewódzki wskazał również, że w ponownie prowadzonym postępowaniu ocenę przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. organ dokona z uwzględnieniem wniosków płynących z wyroku TK z 26 czerwca 2019 r. w sprawie SK 2/17 (OTK-A 2019/36). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi. Zaskarżonemu orzeczeniu Kolegium zarzuciło: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 63 ust. 1 u.ś.w. polegającą na przyjęciu przez Sąd, że "wobec tak sformułowanych przez ustawodawcę przepisów przejściowych uznać należy, że o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przesądza w danej sprawie spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r. na dzień złożenia wniosku, najpóźniej na dzień 31 grudnia 2023 r.", podczas gdy prawidłowo interpretowany przepis art 63 ust. 1 przywołanej ustawy, zastosowanie przepisów dotychczasowych uzależnia od spełnienia najpóźniej do dnia 31 grudnia 2023 r. zarówno przesłanek pozytywnych przyznania omawianego świadczenia określonych w art. 17 ust. I u.ś.r., jak i braku wystąpienia przesłanek negatywnych do nabycia tego prawa określonych w art. 17 ust. 5 u.ś.r., a przynajmniej ich ustąpienia w sprawie nie później niż do dnia 31 grudnia 2023 roku; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390) w zw. z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, wyrażające się w przyjęciu przez Sąd I instancji, że w sprawie znajdują zastosowanie normy ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujące prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., podczas gdy prawidłowo zastosowania norma wyrażona w art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. w okolicznościach niniejszej sprawy winna prowadzić do wniosku, że zważywszy na brak rezygnacji przez stronę z prawa do renty do dnia 31 grudnia 2023 r., a w konsekwencji brak powstania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 31 grudnia 2023 r. w sprawie znajdują zastosowanie normy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, które to naruszenie doprowadziło Sąd I instancji do błędnych ocen w zakresie podstaw prawnych przyznania wnioskowanego świadczenia; 3) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w aktualnym brzmieniu (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 323) wyrażające się w odmowie przez Sąd zastosowania w sprawie powyższego przepisu w brzmieniu aktualnie obowiązującym, co doprowadziło do błędnych ocen w zakresie podstaw prawych do uwzględnienia wniosku strony o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego; 4) naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § l pkt 1 lit. c oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie wbrew przedstawionym aktom sprawy oraz wbrew uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że organ nie poczynił ustaleń faktycznych oraz nie ocenił okoliczności sprawy na podstawie przepisów art. 17 ust. 1 i 5 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., podczas gdy z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika wprost, że organ ustalał i oceniał okoliczności sprawy pod kątem przesłanki określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. stwierdzając, że strona do końca 2023 r. nie zawiesiła prawa do pobieranej renty, a zatem objęta jest hipotezą art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. to jest osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty, które to naruszenie doprowadziło do błędnych ocen w zakresie podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji; które to naruszenia doprowadziły Sąd pierwszej instancji do naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione uchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy w sprawie nie doszło do naruszenia przez orzekający organ norm prawa materialnego i procesowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, prowadząc do uwzględnienia w miejsce oddalenia skargi. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie i o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W analizowanej sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, wyliczone enumeratywnie w art. 183 § 2 p.p.s.a., nie występują. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Na wstępie wskazać należy, iż od dnia 1 stycznia 2024 r. nastąpiła znacząca zmiana przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonana na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429, dalej w skrócie, jak dotychczas: "u.ś.w."), która wprowadziła nowe rozwiązania w systemie świadczeń dla osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów. Podkreślić należy, że Kolegium jako organ drugiej instancji wydało w niniejszej sprawie decyzję w dniu 12 lutego 2025 r., zatem już po wejściu w życie przepisów u.ś.w., które nastąpiło w dniu 1 stycznia 2024 r. Słusznie więc w sprawie dostrzeżono, iż dla prawidłowego jej rozstrzygnięcia istotne znaczenie ma ocena, jaki stan prawny będzie miał w niej zastosowanie. Zgodnie bowiem z art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43, czyli ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Powstanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 31 grudnia 2023 r. w rozumieniu art. 63 ust. 1 u.ś.w. oznacza spełnienie przez wnioskodawcę najpóźniej w tym dniu wszystkich ustawowych przesłanek jego przyznania (por. wyrok NSA z 4 lutego 2025 r. sygn. I OSK 1523/24). Treść art. 63 ust. 1 u.ś.w. należy rozumieć więc w ten sposób, że w przypadku istnienia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, złożonego skutecznie przed dniem 1 stycznia 2024 r. (tj. przed wejściem w życie art. 43 pkt 4 ustawy o świadczeniu wspierającym zmieniającym art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych), organy rozpatrując ten wniosek po dniu 1 stycznia 2024 r., zobowiązane są ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełniał przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określonego w przepisach ustawy o świadczeniach w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. nie później niż w tym właśnie dniu. W skardze kasacyjnej słusznie Kolegium wywodzi, że skarżąca nie spełniała wszystkich przesłanek do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., dalej: "u.ś.r."). Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym (niż wymienione w poprzedzających punktach) osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednocześnie należy odnotować, że spełnienie przesłanek pozytywnych, wymienionych w zacytowanym powyżej przepisie, nie jest wystarczające do uzyskania tego świadczenia. Przepisy przewidują bowiem szereg okoliczności, które uniemożliwiają bądź blokują możliwość przyznania tego świadczenia. Jedną z takich okoliczności jest wskazana w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. okoliczność pobierania renty przez opiekuna. Zgodnie bowiem z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Prawidłowa wykładnia art. 17 ust. 5 pkt lit. a) u.ś.r. – jednolicie przyjmowana w aktualnym orzecznictwie na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r. - przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Wnioskodawca może dokonać wyboru przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty. Zawieszenie prawa do renty, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.f.u.s., skutkować będzie natomiast wstrzymaniem jej wypłaty poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.f.u.s.). Choć bowiem renta jest prawem niezbywalnym, to jednak uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla rencisty, wynikająca z ww. przepisu musi być przy tym interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do renty, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do renty skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to przyjąć należy, że w ten sposób dochodzi do eliminacji negatywnej przesłanki, wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Dlatego też interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. (w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r.), także przy uwzględnieniu poglądów wyrażonych w powołanym w zaleceniach Sądu I instancji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, nie pozwala na równoczesne pobieranie przez skarżącą świadczenia rentowego i świadczenia pielęgnacyjnego. W rozpoznawanej sprawie z niekwestionowanych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyroku Sądu I instancji wynika, że skarżąca zarówno w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, w dacie wydania decyzji przez organ I instancji, jak i w dniu 31 grudnia 2023 r., pobierała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy i prawa do niej nie zawiesiła. Tym samym uznać należy, iż przed wskazaną wyżej datą skarżąca nie nabyła prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Co prawda organ I instancji, jak i organ odwoławczy, po otrzymaniu odwołania w dniu 15 września 2023 r., nie pouczyły skarżącej o możliwości zawieszenia prawa do renty, jednak po 31 grudnia 2023 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym organ odwoławczy nie mógł już naprawić tego uchybienia. Z tego też względu brak pouczenia skarżącej o zawieszeniu prawa do renty nie mógł prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, skoro w związku ze zmianą przepisów świadczenie pielęgnacyjne skarżącej nie może przysługiwać, bez względu na to, czy zawiesi ona prawo do renty. Uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przepisy obowiązujące do 31 grudnia 2023 r., w przypadku przesłanki negatywnej wymienionej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wymagało bowiem bezwzględnie wydania przed tą datą decyzji organu emerytalno-rentowego o zawieszeniu wypłaty renty. Należy przy tym zauważyć, że w analizowanym przypadku kwota pobieranej przez skarżącą renty - 3248 zł netto (v. decyzja ZUS Z 10 marca 2023 r. o przyznaniu renty zaliczkowej) przewyższa wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, które w 2023 r. wynosiło 2458 zł, zaś na etapie postępowania sądowoadministracyjnego pełnomocnik skarżącej konsekwentnie utrzymywał, że fakt pobierania przez wnioskodawczynię renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie stanowi przesłanki uniemożliwiającej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji w świetle regulacji art. 63 ust. 1 u.ś.w. od 1 stycznia 2024 r. nie było możliwe stosowanie odnośnie do skarżącej przepisów art. 17 u.ś.r. w brzmieniu dotychczasowym. W tym stanie rzeczy Kolegium dostrzegając, że w sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 63 ust. 1 u.ś.w., słusznie zastosowało przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. Na ich mocy skarżącej nie może natomiast zostać przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu od 1 stycznia 2024 r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje innym osobom (niż matce albo ojcu), na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Na dzień orzekania przez organ I instancji matka skarżącej miała 85 lat, a zatem nie został spełniony warunek z cytowanego przepisu. W konsekwencji uznając za zasadne podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżone orzeczenie i rozpoznał skargę. Skargę z przytoczonych wyżej względów uznał za nieuzasadnioną i dlatego orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego zapadło na podstawie art. 207 § p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło