III SA/Kr 1740/22

WyrokWSA w Krakowie2023-04-19

Skład orzekający: Renata Czeluśniak, Jakub Makuch, Marta Kisielowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zakres opieki sprawowanej nad niepełnosprawną matką, obejmujący czynności takie jak mycie, ubieranie, zmiana pampersa, podawanie jedzenia i leków, spacery oraz czuwanie podczas snu, uzasadnia całkowitą rezygnację z aktywności zawodowej i tym samym przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad matką nie jest na tyle absorbujący, aby uzasadniać całkowitą rezygnację z aktywności zawodowej. Choć organ odwoławczy popełnił uchybienia w uzasadnieniu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, ponieważ nie wykazano bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką, co jest kluczową przesłanką do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na brak spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki oraz na niekonstytucyjność przepisu dotyczącego momentu powstania niepełnosprawności. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, kwestionując uznanie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej nie wypełnia przesłanki przyznania świadczenia. Sąd oddalił skargę, uznając, że zakres opieki nie uzasadnia całkowitej rezygnacji z pracy.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 19 września 2022 r., znak SKO.ŚR/4111/953/2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Przedmiotem skargi D. S. (dalej: "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 19.09.2022 r. (znak SKO.ŚR/4111/953/2022) utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 13.06.2022 r. (nr [...]) o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: 1. Wnioskiem z 14.04.2022 r. (k. 10) skarżąca zwróciła się do organu I instancji o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją z zatrudnienia spowodowaną opieką nad matką. Do wniosku dołączone zostało orzeczenie Miejskiego Zespołu d.s. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z 27.04.2021 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności matki skarżącej (k. 3). Z orzeczenia tego wynika, iż zostało ono wydane na dwa lata, tj. do 30.04.2023 r., a ustalony stopień niepełnosprawności jest spowodowany upośledzeniem narządu ruchu (symbol 05R). Do wniosku załączona została także informacja (k. 6) o zakresie opieki sprawowanej przez skarżącą względem matki, który obejmuje: mycie niepełnosprawnej, ubieranie, zmianę pampersa, podanie pożywienia, leków, a nadto robienie zakupów, uczestnictwo w wizytach lekarskich oraz czuwanie podczas snu. Na k. 5 znajduje się dołączony do wniosku dokument, który w formie tabelarycznej przedstawia częstotliwość czynności wykonywanych względem niepełnosprawnej. Według tegoż dokumentu, kąpiel odbywać ma się jeden raz dziennie, prowadzenie do toalety: 2-4 razy dziennie, zmiana pampersa 2-3 razy dziennie, ubrania dla niepełnosprawnej mają być przygotowywane 2-3 razy dziennie, smarowanie kremami: 3-4 razy dziennie, ćwiczenia fizyczne i mierzenie ciśnienia 2-3 razy dziennie, cukier i podanie insuliny to czynność wykonywana jeden raz dziennie, leki mają być podawane 3 razy dziennie, zaś pranie, sprzątanie i prasowanie: 1 raz dziennie, a wizyty lekarskie mają być odbywane 1-2 razy na tydzień. W aktach znajduje się oświadczenie o stanie majątkowym skarżącej (k. 21-22) oraz informacja, iż skarżąca pobiera zasiłek dla bezrobotnych. W toku postępowania przeprowadzony został wywiad środowiskowy (k. 26 i wcześniejsze). Z dokumentu sporządzonego z tej czynności wynika, że skarżąca całodobowo opiekuje się matką od ponad 2-ch lat. W ramach tej opieki wykonuje ona czynności gospodarcze i pielęgnacyjne względem niepełnosprawnej. W wywiadzie stwierdzono, iż pomocy przy niepełnosprawnej udziela także jej wnuczka wraz z mężem, a ma to miejsce "w razie konieczności", zaś "docelową opiekę sprawuje skarżąca". W toku wywiadu pracownik socjalny ustalał także stan zdrowia niepełnosprawnej. W tym zakresie stwierdził, że niepełnosprawna porusza się o chodziku, a gdy musi opuścić dom, to wówczas porusza się na wózku. Ma problemy z trzymaniem moczu, krążeniem, nadciśnieniem. Pracownik socjalny zapisał również, iż matka skarżącej ma problemy neurologiczne, co objawia się w zapominaniu członków rodziny oraz brakiem orientacji w czasie i przestrzeni. 2. Organ I instancji wskazaną wyżej decyzją z 13.06.2022 r. orzekł o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Motywem tego rozstrzygnięcia był brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. ustalenie, że niepełnosprawność matki skarżącej nie powstała w okresach wymienionych we wskazanym przepisie. 3. W odwołaniu skarżąca akcentowała niekonstytucyjność podstawy prawnej rozstrzygnięcia (art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych) wskazując w tym względzie na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. (sygn. K 38/13). 4. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 19.09.2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przedstawiło istotę i cel świadczenia pielęgnacyjnego oraz znaczenie wyroków zakresowych Trybunału Konstytucyjnego. Wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. (sygn. akt K 38/13) oraz przywołując orzecznictwo sądowoadministracyjne podało Kolegium m.in, iż "organy, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej w obecnym stanie prawnym mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23.10.2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną." Nadto, Kolegium podało, że z treści akt sprawy nie wynika, aby odwołująca się zrezygnowała z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, co stanowi negatywną przesłankę warunkującą przyznanie przedmiotowego świadczenia. Kolegium wskazało, iż nie dostrzega niniejszym przypadku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia, a opieką sprawowaną nad matką. Zwróciło uwagę, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować. Celem uregulowania z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy jest udzielenie pomocy Państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym, na czas tej opieki, dobrowolnie pozbawia się potencjalnego dochodu. Musi zatem istnieć związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a podjęciem opieki. Świadczenie pielęgnacyjne jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Kolegium podkreśliło, że obowiązek alimentacyjny może być realizowany nie tylko przez osobistą opiekę, ale również przez pomoc finansową zarówno dzieci jak i rodzeństwa. Z akt sprawy wynika natomiast, iż osoba wymagająca opieki ma siostrę, a także wnuczkę, które również zobowiązane są do alimentacji niepełnosprawnej (w dalszym stopniu), więc mogłyby w miarę możliwości partycypować w kosztach opieki. W tym aspekcie SKO w Krakowie zwróciło uwagę na przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulujące obowiązek alimentacyjny (art. 128, art. 129 § 2, art. 135). 5. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na opisaną wyżej decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki przyznania żądanego świadczenia; - art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia, mimo że zalicza się do kręgu osób uprawnionych do jego uzyskania, będąc jednocześnie faktycznie opiekunem osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to że rodzeństwo skarżącej może partycypować w opiece nad matką. Skarga domagała się uchylenia obu zaskarżonych decyzji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. 6. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy domagał się jej oddalenia, podtrzymując dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiadała jednak prawu. Na wstępie należy podkreślić, że SKO w Krakowie w wydanej w tej sprawie decyzji trafnie zweryfikowało błędny pogląd organu I instancji przyjmujący, jako przeszkodę do przyznania skarżącej żądanego świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność powstania niepełnosprawności u osoby, nad którą jest sprawowana opieka, po 25. roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych; Dz. U. 2022 r., poz. 615; dalej u.ś.r.). Kolegium Odwoławcze wskazując bowiem na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. (sygn. akt K 38/13) prawidłowo wywiodło, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, co skutkować winno aktualnie tym, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Przepis ten stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje także innym – niż wymienione w poprzednich punktach tego ustępu – osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoby te nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego należy zatem wykazać, że osoba ubiegająca się o to świadczenie, nie tylko należy do kręgu osób w nim wskazanych, ale także stale i osobiście opiekuje się bliską (tj. objętą ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym) osobą niepełnosprawną. Fundamentalną jest tu kwestia, czy taka opieka stanowi przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a tym samym, czy w istocie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną opieką. Innymi słowy, zaniechanie aktywności zawodowej opiekuna musi nastąpić w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Podkreślić bowiem należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam tylko fakt opieki nad niepełnosprawnym, lecz za rzeczywisty brak możliwości podjęcia zatrudnienia przez opiekuna (lub jego rezygnację z zatrudnienia) – wynikający właśnie z konieczności sprawowania tej opieki. Jak przy tym wskazuje się w orzecznictwie, art. 17 ust. 1 ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17.10.2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20). Jak zasadnie wskazał WSA w Warszawie w wyroku z 7.10.2011 r. (sygn. I SA/Wa 1265/11), wymóg opieki nad osobą niepełnosprawną związany jest z całkowitą zależnością tej osoby od otoczenia. Uznać więc należy, że pojęcie "opieki", o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18.03.2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 51/21, por. też wyrok WSA w Krakowie z 19.01.2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1389/22). Analiza treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, iż przesłanką odmowy przyznania skarżącej żądanego świadczenia było "niedostrzeżenie przez SKO w Krakowie związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją skarżącej z zatrudnienia, a opieką sprawowaną nad matką" oraz fakt, że są jeszcze inne osoby (siostra niepełnosprawnej oraz wnuczka), które w dalszym stopniu są zobowiązane do alimentacji i mogą partycypować w kosztach opieki niepełnosprawnej. W zakresie pierwszej z przyjętych przesłanek odmowy przyznania skarżącej oczekiwanego świadczenia krytycznie należy ocenić to, że organ odwoławczy formułując powyższy pogląd nie dokonał szczegółowej analizy tych wszystkich okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, które warunkują istnienie związku przyczynowo-skutkowego w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. W szczególności organ II instancji nie wypowiedział się w kwestii wynikającego z akt sprawy zakresu opieki realizowanej przez skarżącą względem niepełnosprawnej matki, co jak wyżej już wskazano, ma znacznie dla sprawy, której przedmiotem jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu, choć powyższe zaniechanie organu odwoławczego niewątpliwie stanowiło uchybienie art. 107 par. 3 k.p.a. określającego wymogi poprawnego sporządzenia uzasadnienia decyzji administracyjnej, to jednak w obliczu wynikających z akt - niespornych i niebudzących wątpliwości okoliczności faktycznych odnośnie zakresu opieki realizowanej przez skarżącą – nie było to uchybienie mogące mieć istotny wpływ na wynik kontrolowanej sprawy (por. art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30.08.2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. 2023 r. poz. 259; dalej p.p.s.a.), a przez to mogące skutkować wyeliminowaniem tej decyzji z obrotu prawnego. Należy bowiem zwrócić uwagę, że z przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego (k. 24-26 a.a.), jak też z oświadczenia skarżącej złożonego przy wniosku inicjującym postępowanie w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (k. 6 a.a.) wynika niezbicie, iż zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad matką sprowadzać się ma do: mycia, ubierania, zmiany pampersa, podania jedzenia i leków oraz do spacerów, jak też "czuwania podczas snu". Mając na uwadze wskazany wyżej zakres czynności opiekuńczych skarżącej względem matki należy stwierdzić, że ich rodzaj, jak też skala (por. niżej) nie pozwalają na przyjęcie, iż w istocie wymuszają one konieczność całkowitej rezygnacji skarżącej z jakiejkolwiek jej aktywności zawodowej. W pełni podzielić bowiem należy pogląd wywiedziony już w orzecznictwie tutejszego Sądu, iż przygotowanie posiłków, ich podanie, jak też aplikacja leków, czy założenie pampersa oraz czynności higieniczne, a tym bardziej czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, mogą być z powodzeniem realizowane przed rozpoczęciem pracy oraz po jej zakończeniu – por. wyrok WSA w Krakowie z 5.12.2022 r. sygn. akt III SA/Kr 918/22. Znaczna przy tym część czynności, które dotyczą sfery szeroko pojętego prowadzenia domu tj.: pranie, sprzątanie, prasowanie, czy zakupy – mogą być dokonywane także w dni wolne od pracy (np. w weekendy). Z uwagi na powyższe, celem realizacji tych czynności, nie jest niezbędna rezygnacja z zatrudnienia przez osobę, która je wykonuje. Podzielić także należy stanowisko, iż przedstawione wyżej czynności realizowane przez opiekuna osoby niepełnosprawnej, nie stanowią o istnieniu stałej lub długotrwałej opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. opieki całkowicie wykluczającej aktywność zawodową opiekuna (por. wskazany wyżej wyrok WSA w Krakowie), gdyż ich wykonywanie jest do pogodzenia z podjęciem zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasowym. Stwierdzić więc trzeba, że podany przez skarżącą w toku postępowania zakres czynności opiekuńczych (wyżej przywołany), przy uwzględnieniu wynikającego z akt stanu zdrowia niepełnosprawnej – nie mógł zostać uznany za taki, który uzasadniać mógł istnienie związku przyczynowo-skutkowego rozumianego w sposób podany na wstępie uzasadnienia. Jednocześnie, w realiach ocenianej sprawy zwrócić należy uwagę, że skarżąca w toku zainicjowanego postępowania administracyjnego nie zaoferowała orzekającym organom administracji publicznej jakichkolwiek dowodów (np. dokumentacji medycznej matki), która pozwalałaby przyjmować, że uwarunkowania zdrowotne tej osoby wymagają, odmiennie od przyjętego przez organy administracji w oparciu o podane wprost przez skarżącą informacje - szerokiego zakresu czynności opiekuńczych, w tym stałej pieczy lub ciągłej uważności opiekuna mającej na celu zapewnienie bezpieczeństwa niepełnosprawnej. Orzekający organ administracji publicznej nie ma przy tym obowiązku poszukiwania dowodów na poparcie stanowiska strony (por. wyrok NSA z 10.12.2009 r., sygn. akt II OSK 1933/08), gdyż ta ostatnia nie jest zwolniona z powinności współdziałania w wyjaśnieniu okoliczności faktycznych sprawy (por. wyrok NSA z 30.06.2022 r. sygn. akt III OSK 5191/21). W postępowaniu skarżąca była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika i miała zapewnioną możliwość przejawiania inicjatywy dowodowej. W kwestii ustalonego stanu zdrowia niepełnosprawnej należy wskazać, iż z akt sprawy wynika, iż matka skarżącej ma zasadniczo problemy z poruszaniem się (symbol orzeczonej niepełnosprawności to 05-R), przez co używa chodzika (w razie potrzeby opuszczenia domu - wózka inwalidzkiego), ma też problemy z trzymaniem moczu i krążeniem. Z powyższego nie wynika jednak, aby stan zdrowia niepełnosprawnej był tego rodzaju, że kwalifikowałby ją do grona osób, których codzienne funkcjonowanie jest całkowicie zależne od innych lub że potrzebuje ona nieustannej uwagi opiekuna. Dostrzec trzeba, że z akt sprawy wynika, iż matka skarżącej, choć z trudem, to jednak porusza się przy pomocy chodzika, jest zdolna do wyjścia na spacery (na wózku), w których towarzyszy skarżąca, jest zdolna do wykonywania ćwiczeń fizycznych (k. 5 a.a.), a przy tym nie jest osobą wymagającą karmienia, tudzież roztaczania ciągłej nad nią uwagi. Z powyższego wnioskować więc należy, iż przez pewną cześć dnia osoba ta może funkcjonować samodzielnie – umożliwiając tym samym opiekunowi podjęcie i realizowanie zatrudnienia. Poczynione więc w sprawie ustalenia nie pozwalały na przyjęcie istnienia związku przyczynowo-skutkowego w znaczeniu powyżej już przedstawionym, co słusznie stwierdziło orzekające Kolegium Odwoławcze. Za przedstawionym wyżej wnioskiem odnośnie braku występowania związku przyczynowego między pasywnością zawodową skarżącej, a opieką nad niepełnosprawną matką przemawia także podana przez skarżącą "częstotliwość" (skala) wykonywanych czynności opiekuńczych. Analiza przedłożonego przez skarżącą dokumentu na k. 5 a.a. nie pozwala bowiem stwierdzić, że realizowane czynności opiekuńcze względem matki są szczególnie absorbujące i że czynności tam przedstawione mogą wypełniać cały dzień. Zwrócić zarazem należy uwagę, że w podanym na k. 5 wykazie czynności, skarżąca wskazała na potrzebę trzykrotnej w ciągu dnia zmiany pampersa u matki, podczas gdy w dokumencie na k. 6 napisała, iż zmiana pieluchomatek ma miejsce tylko raz dziennie, tj. po drugim śniadaniu. Także w zakresie ćwiczeń fizycznych, wizyt lekarskich, tudzież wykonywania domowej diagnostyki (pomiar ciśnienia, cukru) – częstotliwość czynności podanych na k. 5 rozmija się z częstotliwością podaną na k. 6. Powyższe poddaje w wątpliwość deklarowaną przez skarżącą intensywność sprawowanej opieki. Nadto, wskazywana na k. 6 potrzeba podania niepełnosprawnej insuliny, nie wynika z żadnego dokumentu znajdującego się w aktach, ani też nawet z przedstawionego przez samą skarżącą wykazu schorzeń jej matki. Zwrócić przy tym należy uwagę, że w toku wywiadu środowiskowego skarżąca podała również, iż jej matka "zapomina członków rodziny, czasami nie orientuje się w czasie i przestrzeni". W tym aspekcie zauważyć jednak trzeba, że przedstawiona przez skarżącą informacja nie tylko nie naprowadza na mogącą mieć w takim przypadku potrzebę szczególnej uważności, czy troski o bezpieczeństwo niepełnosprawnej, ale także – o czym była już mowa wyżej – nie została nawet uprawdopodobniona zaoferowaniem jakichkolwiek dowodów, np. dokumentów medycznych obrazujących takie schorzenia. Nie sposób więc w takich okolicznościach dać wiarę temu, że akcentowane schorzenia neurologiczne matki skarżącej w istocie mają miejsce w szczególności jeśli uwzględni się to, że niepełnosprawność matki skarżącej uwarunkowana jest wyłącznie dysfunkcją narządu ruchu (symbol niepełnosprawności 05 R). Powyższe rozważania odnieść należy także do wskazywanego w postępowaniu przez skarżącą jej "czuwania podczas snu matki". Potrzeba taka nie wynika z akt sprawy (art. 133 par. 1 p.p.s.a.). Reasumując, przedstawione rozważania wskazują, że zakres opieki świadczonej matce przez skarżącą nie jest tego rodzaju, aby usprawiedliwiał on konieczność całkowitej jej rezygnacji z jakiejkolwiek aktywności zawodowej tym bardziej w sytuacji, gdy jak zapisano w sporządzonym w sprawie wywiadzie środowiskowym, skarżąca może liczyć na wsparcie w opiece udzielane przez córkę (tj. wnuczkę niepełnosprawnej) oraz przez jej męża. Osoby te zamieszkują ze skarżącą i jej niepełnosprawną matką i realnie zapewniają pomoc w opiece (k. 26 a.a.). Całokształt okoliczności kontrolowanej sprawy prowadzi więc do wniosku, że zasadnie stwierdził organ odwoławczy brak spełnienia przesłanek do przyznania skarżącej żądanego świadczenia. Zajmując stanowisko względem zarzutów skargi podkreślić trzeba, iż w kontekście cytowanego art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie można utożsamiać możliwości nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jedynie tylko z samym faktem sprawowania opieki nad członkiem bliskiej rodziny dysponującym orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i pomijać to, że fakt realizowania tej opieki musi bezpośrednio i wyłącznie warunkować pasywność zawodową opiekuna w formach wskazanych w tym przepisie. Jak wynika zaś z przedstawionych wyżej rozważań, taka sytuacja nie miała jednak miejsca w kontrolowanym przypadku. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło