III SA/Kr 1581/22

WyrokWSA w Krakowie2023-02-27

Skład orzekający: Renata Czeluśniak, Ewa Michna, Marta Kisielowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie sprawującej stałą i nieprzerwaną opiekę nad niepełnosprawną matką, która ma również innych, zobowiązanych do alimentacji krewnych mieszkających za granicą, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że mimo sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką, skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Kluczowe znaczenie ma fakt istnienia innych osób zobowiązanych do alimentacji, które mogą realizować swój obowiązek finansowo, co wyklucza bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z pracy a koniecznością sprawowania opieki w sytuacji, gdy pomoc państwa ma charakter subsydiarny.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką, która wymaga stałej opieki. Wójt Gminy odmówił przyznania świadczenia, wskazując na wiek powstania niepełnosprawności matki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, argumentując, że istnienie czworga dzieci zobowiązanych do alimentacji wyklucza przyznanie świadczenia skarżącej. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Michna Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 lutego 2023 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 10 sierpnia 2022 r. znak SKO-NP-4115-353/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 10 sierpnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy C. odmawiającej Z. S. (dalej: "skarżąca") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na M. S. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 615, dalej: "u.ś.r.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: "k.p.a."). Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 1 czerwca 2022 r. skarżąca wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką M. S. Z treści wniosku wynika, że skarżąca zamieszkuje z matką, a matka skarżącej jest wdową. Z orzeczenia z dnia 4 lutego 2013 r. wynika, że matka skarżącej jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, niepełnosprawność istnieje od 2011 r., a przyczyną niepełnosprawności są choroby neurologiczne. W orzeczeniu wskazano, że matka skarżącej wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 11 października 2019 r. wynika, że matka skarżącej jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Z karty informacyjnej z leczenia szpitalnego wynika, że matka skarżącej cierpi na chorobę Alzheimera. Skarżąca została ustanowiona opiekunem całkowicie ubezwłasnowolnionej matki postanowieniem Sądu Rejonowego w N. w 2016r. Z oświadczenia skarżącej wynika, że posiada ona gospodarstwo rolne o pow. 0,5269 ha. Z treści przeprowadzonego w dniu 2 czerwca 2022 r. wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo z niepełnosprawną matką i synem. Skarżąca ma rodzeństwo, które zamieszkuje poza granicami kraju: brata J. S. (USA, pracuje zawodowo), M. R. (USA, na rencie), J. L. (USA, nie pracuje). Skarżąca mieszkała w USA, ale wróciła, żeby zająć się schorowanymi rodzicami. Skarżąca podejmowała pracę zawodową w Zajeździe [...], ale w 2013 r. musiała z niej zrezygnować, aby podjąć stałą opiekę nad matką i ojcem. Matka skarżącej choruje na Alzheimera, jest osobą leżącą, bez kontaktu, niezdolną do samodzielnej egzystencji. Skarżąca nie posiada uprawnień do emerytury, nie jest zarejestrowana jako bezrobotna. Skarżąca na co dzień opiekuje się matką- wykonuje czynności pielęgnacyjne, dba o higienę osobistą matki, myje, smaruje maściami przeciwodleżynowymi, zmienia opatrunki, pampersy, ubiera matkę, zajmuje się rehabilitacją, masażem, odflegmia matkę, pomaga w załatwianiu potrzeb fizjologicznych. Wykupuje lekarstwa, podaje leki, umawia wizyty lekarskie do domu, utrzymuje czystość w domu, pierze, prasuje, zmienia mamie pościel. W wywiadzie wskazano, że skarżąca sprawuje samodzielną i stałą (24 h) opiekę nad matką. Decyzją z dnia 21 czerwca 2022 r. Wójt Gminy C. odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że negatywną przesłanką przyznania świadczenia skarżącej jest wiek, w którym powstała niepełnosprawność matki skarżącej. W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do stwierdzenia niekonstytucyjności normy prawnej w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na kryterium wieku, w którym powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Skarżąca podniosła, że sprawuje stałą i nieprzerwaną opiekę nad matką, przez co nie może podjąć zatrudnienia. Decyzją z dnia 10 sierpnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że wadliwie przyjął organ I instancji, iż podstawę odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego może stanowić wiek, w którym powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. W ocenie Kolegium przeciwko przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej przemawia fakt, że poza skarżącą do alimentacji matki zobowiązana jest trójka dzieci, a fakt przebywania poza granicami kraju nie stanowi podstawy zwolnienia z tego obowiązku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie: - prawa materialnego: - art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że fakt posiadania przez osobę wymagającą opieki kilku osób zobowiązanych w równym stopniu do alimentacji uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jednemu z nich; - dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej, a w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a opieką nad matką, podczas gdy związek taki istnieje; - przepisów postępowania – art. 6, art. 7, art. 9, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności – tj. faktycznego zakresu opieki skarżącej nad matką, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji, sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Kontrola legalności decyzji przeprowadzona zgodnie z ww. granicami wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, z prawidłowo zastosowaną normą prawa materialnego, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie. Organ II instancji zasadnie wskazał, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym brak jest podstaw do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powołaniem się na wiek, w którym powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Jest to konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), w którym Trybunał stwierdził, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W niniejszej sprawie okolicznością niesporną było spełnienie pozytywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci posiadania przez matkę skarżącej orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności z 2013 r. oraz orzeczenia lekarza orzecznika ZUS o niezdolności do samodzielnej egzystencji z 2019 roku. Zdaniem Sądu analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że matka skarżącej ze względu na bardzo ciężki stan zdrowia, wymaga stałej opieki i jeśli opieka ta sprawowana jest przez jedną osobę wyklucza podjęcie przez nią zatrudnienia. Sporną okolicznością jest natomiast, czy w sytuacji gdy do alimentacji względem matki skarżącej zobowiązane jest czworo jej dzieci (a nie tylko skarżąca), wobec których nie zachodzą obiektywne przesłanki zwalniające z obowiązku alimentacyjnego, rzeczywiście ma miejsce brak możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącą z powodu konieczności opieki nad matką. W zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu stwierdziło, że istnienie czworga rodzeństwa zobowiązanego do alimentacji względem M. S., w stosunku do których nie zachodzą obiektywne przyczyny uzasadniające zwolnienie z tego obowiązku, wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej. Organ wskazał, że przyznanie świadczenia skarżącej byłoby niezgodne z przepisami prawa, a także zasadami współżycia społecznego, ponieważ przerzucałoby na wszystkich podatników realizację obowiązku alimentacyjnego, który z mocy prawa w pierwszej kolejności spoczywa na dzieciach M. S. W ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji zasadnie przyjęto, że w odniesieniu do skarżącej nie zostały spełnione przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o których mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną o znacznym stopniu niepełnosprawności – bowiem ta wynika z prawnego i moralnego obowiązku względem rodzica – lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Świadczenie to nie może być zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. W przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi o sprawowanie stałej, ciągłej opieki, której zakres wyklucza podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1 a u.ś.r., pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13). Zdaniem Sądu ocena, czy istnieje związek pomiędzy niepodejmowaniem (rezygnacją) z zatrudnienia a opieką nad osobą niepełnosprawną, wymaga również ustalenia, czy istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji względem osoby niepełnosprawnej w tym samym stopniu, co osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W przypadku bowiem osób zobowiązanych w różnym stopniu, możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego została jednoznacznie określona w art. 17 ust. 4 u.ś.r. i potwierdzona uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022 r. (I OPS 2/22). Konieczność uwzględnienia innych osób zobowiązanych do alimentacji przy ocenie spełnienia przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika w pierwszej kolejności z faktu, że są to świadczenia z zakresu pomocy społecznej, a zatem ich przyznanie powinno uwzględniać zasadę subsydiarności, w świetle której Państwo powinno pomagać tam, gdzie jednostka nie może poradzić sobie sama. Równocześnie, interpretacja przepisów u.ś.r. wymaga odwołania do wyrażonej w Konstytucji RP zasady wspierania rodzin, które znajdują się trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji). W ocenie Sądu, pomoc Państwa powinna być stosowana tam, gdzie jednostka (rodzina) nie jest w stanie poradzić sobie samodzielnie. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 14 listopada 2022 r. (I OPS 2/22) wskazał, że obowiązek wsparcia rodziny jako wspólnoty, nie oznacza obowiązku wspierania każdego w taki sam sposób, to ustawodawca powinien określić formy i zasady wsparcia państwa, a takie zasady zostały określone m. in. w u.ś.r. W ocenie Sądu, brak uwzględnienia przy ocenie konieczności rezygnacji lub powstrzymania się z zatrudnienia przez skarżącą przepisów o obowiązku alimentacyjnym, prowadziłoby do naruszenia przepisów k.r.o. i niedopuszczalnego modyfikowania przepisów określających obowiązki alimentacyjne dzieci względem rodziców, a w rezultacie do nieprzewidzianego ustawą zwolnienia pozostałych zobowiązanych z obowiązków alimentacyjnych względem matki. Zdaniem Sądu, nie może budzić również wątpliwości, że w zakresie nieuregulowanym w u.ś.r. zastosowanie znajdują inne przepisy prawa, w tym w szczególności przepisy ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm., dalej: "k.r.o."). Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale z dnia 14 listopada 2022 r. wskazał, że uregulowania u.ś.r. mają charakter lex specialis, w stosunku do k.r.o. W zakresie jednak obowiązku alimentacyjnego dzieci względem rodziców w u.ś.r. brak jest regulacji, a zatem odwołać się należy do przepisów k.r.o. Trzeba bowiem podzielić pogląd, że zastosowanie modelu derywacyjnego wykładni wymaga odwołania się do wszystkich argumentów interpretacyjnych- językowych, systemowych oraz celowościowych (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022 r, I OPS 2/22). Wykładnia systemowa zakłada natomiast odwołanie się do kontekstu węższego (czyli miejsca przepisu w danym akcie prawnym) oraz szerszego (całego systemu prawa). Dokonując zatem interpretacji art. 17 ust. 1 u.ś.r. konieczne jest uwzględnienie zarówno miejsca przepisu w ustawie o świadczeniach rodzinnych, jak w całym systemie prawa – tj. w szczególności uwzględnienia postanowień Konstytucji RP (a przede wszystkim zasad subsydiarności oraz pomocy rodzinie), a także przepisów k.r.o. W niniejszej sprawie, poza skarżącą do alimentacji względem M. S. zobowiązana jest trójka dzieci zamieszkałych poza granicami (w USA). W stosunku do żadnej z tych osób nie zachodzi obiektywna przyczyna uzasadniająca zwolnienie z obowiązku alimentacji względem matki. Podstawy do zwolnienia pozostałego rodzeństwa z takiego obowiązku nie stanowi także okoliczność wystąpienia przez jedną z osób z rodzeństwa z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Okoliczności podnoszone przez skarżącą, mające uzasadnić przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, mogą utrudniać realizację obowiązku alimentacyjnego przez rodzeństwo, ale nie stanowią podstawy zwolnienia z tego obowiązku. Pobyt za granicą niewątpliwie uniemożliwia sprawowanie osobistej opieki nad matką, jednakże dzieci przebywające za granicą mogą realizować obowiązek alimentacyjny poprzez świadczenia pieniężne, np. finansujące zatrudnienie opieki dla matki. Zdaniem Sądu w takiej sytuacji – gdy istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji, w stosunku do których brak jest obiektywnych przeszkód w realizacji ustawowego obowiązku, brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem (rezygnacją) z zatrudnienia a opieką nad osobą niepełnosprawną, ponieważ w opiece nad matką powinny uczestniczyć również pozostałe osoby zobowiązane do alimentacji, a zatem nie zachodzi konieczność rezygnacji przez skarżącą z zatrudnienia w celu opieki nad matką. Podkreślić bowiem należy, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, Państwo powinno udzielać jej w sytuacji, w której jednostka nie może sobie sama poradzić z pojawiającymi się trudnościami, a nie zastępować jednostkę we własnych staraniach o zaspokojenie potrzeb życiowych. Równocześnie Sąd zważył, że skarżąca nie podnosiła, ani nie wykazywała w toku postepowania, aby podjęła działania zmierzające do wyegzekwowania od rodzeństwa realizacji ciążącego na bratu i siostrach skarżącej obowiązku alimentacji. Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm., dalej: "k.r.o.") obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby również środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie z art. 129 § 2 k.r.o. krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. W rezultacie, możliwe jest zdaniem Sądu takie podzielenie się obowiązkami, żeby skarżąca mogła podjąć zatrudnienie, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Podkreślić należy, że realizacja obowiązku nie musi polegać na osobistych staraniach, lecz może polegać na finansowaniu usług opiekuńczych dla matki. Zgodnie bowiem z art. 135 § 2 k.r.o. wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie albo wobec osoby niepełnosprawnej może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania lub wychowania uprawnionego. Należało zatem przyjąć, że skoro skarżąca nie jest jedyną osobą zobowiązaną do alimentacji, całkowita rezygnacja z zatrudnienia przez skarżącą nie była konieczna, aby zapewnić odpowiednią opiekę matce. Wskazać również należy, że w świetle art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jak słusznie wskazuje się w orzecznictwie, w interesie społecznym jest przestrzeganie obowiązującego porządku prawnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2022 r., III SA/Kr 589/22, CBOSA), w tym w szczególności Konstytucji RP, u.ś.r. oraz k.r.o. Co więcej, nie do pogodzenia z interesem społecznym byłaby taka wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r., z której wynikałoby, że obowiązki Państwa obejmujące pomoc rodzinie, wyprzedzałyby obowiązki alimentacyjne dzieci względem rodziców, ponieważ w takiej sytuacji doszłoby do przerzucenia realizacji tych obowiązków na całe społeczeństwo, w sytuacji gdy powinny one zostać zrealizowane przez członków rodziny. Niezasadny jest podniesiony w skardze zarzut naruszenia przepisów postępowania, polegający na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych – faktycznego zakresu opieki skarżącej nad matką. Organy I i II instancji ustaliły bowiem istotne dla zastosowania normy prawnej wyrażonej w art. 17 u.ś.r. okoliczności, w szczególności zakres opieki skarżącej nad matką, krąg osób zobowiązanych do alimentacji względem M. S. oraz stan zdrowia matki skarżącej. Sama skarżąca nie złożyła w toku postępowania żadnych innych wniosków dowodowych, ani nie zakwestionowała dokonanych w toku postępowania ustaleń. Organy realizując zasadę prawdy obiektywnej, zawartą w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązane są do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Powyższe jednak nie sprawia, że strona jest zwolniona od obowiązku współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych sprawy, gdyż zobowiązana jest ona przedstawić w sprawie wszystkie informacje niezbędne do ustalenia jej stanu faktycznego, wskazać dowody mające, jej zdaniem, znaczenie w sprawie i udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 czerwca 2022 r., III OSK 5191/21, CBOSA). Równocześnie, należy zwrócić uwagę, że organy przyjęły zakres opieki nad matką wynikający z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, nie kwestionowały ponadto zakresu wskazywanej przez skarżącą opieki nad matką, ani stanu zdrowia matki skarżącej. Mając na względzie powyższe, należało stwierdzić, że organ prawidłowo przyjął w zaskarżonej decyzji, że skarżąca nie spełnia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy, prawidłowo zastosowano przepisy postępowania oraz prawa materialnego, a Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji naruszeń, które dawałyby podstawę do jej uchylenia. Sprawa została rozpoznana w postępowaniu w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło