II SA/Lu 436/23
WyrokWSA w Lublinie2023-07-19
Skład orzekający: Jerzy Parchomiuk, Jacek Czaja, Marcin Małek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawną matką, która nie jest osobą leżącą i samodzielnie wykonuje niektóre czynności, uniemożliwia podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co jest warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeśli zakres sprawowanej opieki nie jest na tyle absorbujący, aby obiektywnie uniemożliwiał podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, nawet znacznym stopniu niepełnosprawności, nie jest wystarczający do przyznania świadczenia, jeśli nie istnieje bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy między brakiem zatrudnienia a koniecznością sprawowania tej opieki. W analizowanej sprawie czynności opiekuńcze nie były na tyle obszerne, by wykluczyć możliwość podjęcia pracy zarobkowej.Stan faktyczny
Skarżący wystąpił o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie warunku dotyczącego daty powstania niepełnosprawności, co zostało później uznane za niekonstytucyjne. Organ odwoławczy, mimo uznania niekonstytucyjności przepisu dotyczącego daty powstania niepełnosprawności, utrzymał w mocy decyzję odmowną, argumentując, że zakres sprawowanej opieki nie uniemożliwia skarżącemu podjęcia zatrudnienia. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 lipca 2023 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 10 lutego 2023 r. nr SKO.PS/40/318/2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Wnioskiem z 30 sierpnia 2022 r. (data wpływu) S. G. (dalej jako: "skarżący" lub "strona") wystąpił do Burmistrza Łaszczowa o ustalenie na jego rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką – S. G..
Decyzją z 30 września 2022 r. organ ten odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując, że nie zostały spełnione warunki wynikające z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 615; dalej jako: u.ś.r.), gdyż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu wieku określonego w tym przepisie. Jednocześnie wyjaśnił, że przepis ten został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, jednak nie zostało on wykonany przez ustawodawcę, który nie przeprowadził żadnych działań legislacyjnych. Zdaniem organu, oznacza to konieczność stosowania tego przepisu w dotychczasowym brzmieniu.
W odwołaniu od powyższej decyzji, strona zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., poprzez brak uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, którym to Trybunał stwierdził, że przepis ten w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę, w zależności od daty powstania niepełnosprawności, jest niekonstytucyjny. Zatem w obecnej sytuacji oprawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części art. 17 ust. 1b u.ś.r. której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 10 lutego 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji.
W motywach rozstrzygnięcia wskazało na treść art. 17 ust. 1b u.ś.r., a następnie sentencję wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2021 r. K 38/13. Organ odwoławczy wyraził stanowisko, zgodnie z którym od momentu wejścia w życie ww. wyroku Trybunału, wskazywany przepis nie może być stosowany w jego dotychczasowym brzmieniu. W stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, a zatem w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.
Organ wskazał jednak, że – pomimo powyższego – rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu pierwszej instancji jest prawidłowe. W okolicznościach niniejszej sprawy nie ma bowiem podstaw do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego.
Jak podniósł, świadczenie pielęgnacyjne, nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej.
Zdaniem Kolegium, w sprawie tego typu sytuacja nie występuje. Organ wskazał, że z poczynionych w toku postępowania ustaleń wynika, że skarżący pomaga matce wstać z łóżka, ubrać się i umyć. S. G. samodzielnie spożywa posiłki, czesze włosy. Skarżący robi zakupy, sprząta w domu, pierze, opłaca rachunki, umawia matce wizyty lekarskie i wykupuje leki, maluje niepełnosprawnej włosy. S. G. nie jest osobą leżącą, porusza się samodzielnie (o lasce lub kuli inwalidzkiej), ma zalecone aby chodzić w ortezie ortopedycznej.
Wobec tego - zdaniem Kolegium - nie można uznać, że to właśnie opieka nad matką, z racji czasochłonności i charakteru wykonywanych czynności, uniemożliwia odwołującemu aktywność zawodową. Rezygnacja z aktywności zawodowej musi być zatem wymuszona przez konieczność sprawowania opieki nad chorym, zaś rozmiar tej opieki musi być na tyle duży, aby uniemożliwiał on podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej. Wiele czynności, które wykonuje skarżący wynikają zaś z faktu wspólnego zamieszkiwania i gospodarowania z niepełnosprawną. Czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, w którym mieszka także wnioskodawca, nie kolidują z pracą zarobkową.
Wobec tego nie można uznać, że to właśnie opieka nad matką, z racji czasochłonności i charakteru wykonywanych czynności, uniemożliwia odwołującemu aktywność zawodową.
W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, skarżący podniósł, że decyzja ta narusza art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez stronę w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności.
Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Jak podniósł, podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Powołała się w tym zakresie na wyrok WSA w Gdańsku, III SA/Gd 577/21, w którym Sąd ten zważył, że warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś "długotrwała" w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka. W sprawowaniu opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi przede wszystkim o pomoc w zapewnieniu zaspokojenia normalnych, podstawowych i codziennych potrzeb, egzystencjalnych osobie niepełnosprawnej, których ta z uwagi na stopień niepełnosprawności (schorowania) nie jest w stanie sobie sama zapewnić.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:
W pierwszej kolejności należy wskazać, że w związku z wolą zarówno skarżącego jak i organu, sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.". Poza brakiem udziału stron w tym trybie, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw w trybie zwykłym. W ramach tej kontroli, tak jak w każdym przypadku sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do zaskarżonych aktów lub czynności (art. 135 P.p.s.a.).
Stosownie zaś do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa. Sąd nie jest natomiast władny oceniać takich okoliczności, jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem organu oraz czy orzeczenie to wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i tym podobnych kwestii.
Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Sąd uznał, że skarga nie jest uzasadniona.
Na wstępie Sąd podkreśla, że nie budzi żadnych wątpliwości prawidłowość stanowiska Kolegium dotyczącego zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy. Zasadnie bowiem Kolegium uznało, że nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ww. przepis, którego niezgodność z konstytucyjną zasadą równości została stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Kwestia ta, jako już utrwalona w orzecznictwie nie wymaga szerszego omówienia, a przedstawione przez organ odwoławczy wywody i wnioski jej dotyczące są właściwe i Sąd podziela takie właśnie stanowisko.
Przechodząc natomiast do kwestii istotnych dla wydanego rozstrzygnięcia rozpocząć należy od wskazania, że jak stanowi, najważniejszy dla rozstrzygnięcia sprawy przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (...).
Z przepisu tego wynika zatem, że przesłanką ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będące w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować.
Świadczenie pielęgnacyjne jest bowiem niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które - jest uzyskiwane przez uprawnionego, nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.
W sprawie bezspornym jest, że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. Oczywistym również jest, że skarżący należy do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Bezspornym przy tym jest, że skarżący wykonuje czynności opiekuńcze na rzecz matki. Rzecz jednak w tym, że zakres tych czynności opiekuńczych nie jest tego rodzaju, aby uniemożliwiał skarżącemu podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Jest to kluczowa kwestia w sprawie, bowiem aby przyznać wnioskowane świadczenie musi istnieć związek przyczynowo - skutkowy między nie podejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.
Wyjaśniając tę kwestię, trafnie Kolegium wywiodło, że podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest nie tylko sprawowanie stałej, ciągłej opieki, ale aby opieka ta (jej zakres) wykluczała możliwość podjęcia zatrudnienia lub powodowała konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie to ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy, czy też niemożność jej podjęcia z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20). Pojęcie opieki, o którym mowa w powyższym przepisie, utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.
Dla ustalenia tego związku w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej w jakimkolwiek, nawet najmniejszym zakresie.
Co istotne, ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może jednak wykluczać możliwości i konieczności wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyroki NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20 i z 18 maja 2021 r., I OSK 275/21). Organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13). Ocena istnienia omawianego związku winna zaś bazować na ustaleniu wymiaru faktycznie sprawowanej opieki, w kontekście jej kolidowania z możliwością podjęcia pracy. Podzielając ten pogląd Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21, stwierdził, że takich ustaleń nie można utożsamiać z oceną wskazań dotyczących osoby niepełnosprawnej, wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Oczywistym bowiem jest, że nie podlegają ocenie wynikające z orzeczenia o niepełnosprawności wskazania dotyczące osoby niepełnosprawnej, jednakże konieczne jest ustalenie charakteru i wymiaru sprawowanej opieki, czego nie należy utożsamiać z przeprowadzeniem przeciwdowodu przeciw treści orzeczenia o niepełnosprawności (por. także wyrok NSA z 18 maja 2021 r., I OSK 275/21).
Możliwość weryfikacji wątpliwości w tym zakresie została przewidziana przez ustawodawcę wprost w art. 23 ust. 4aa u.ś.r., a w świetle tego przepisu środkiem umożliwiającym taką weryfikację jest rodzinny wywiad środowiskowy. Fakt posiadania orzeczenia stwierdzającego niezdolność do samodzielnej egzystencji przez podopiecznego nie gwarantuje bowiem automatycznie uzyskania przez wnioskodawcę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, czego zdaje się skarżący nie dostrzegać. Zakres sprawowanej opieki musi bowiem być tego rodzaju, że obiektywnie wyklucza możliwość jakiegokolwiek zarobkowania (por. wyrok NSA z 23 października 2020 r., I OSK 1148/20).
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, należało stwierdzić, że organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wykazał w sposób przekonujący, że skarżący nie wykonuje wobec swojej niepełnosprawnej matki opieki, która uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Mianowicie, jak wynika z akt sprawy, skarżący mieszka razem z matką, która orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności [...] z 21 lutego 2020 r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Według oświadczenia skarżącego, opiekuje się on matką od ponad trzech lat i z tego tytułu otrzymuje specjalny zasiłek opiekuńczy (ostatnia decyzja obejmuje okres od 1 listopada 2022 r. do 31 października 2023 r.). Nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką.
Z jednoznacznych ustaleń organu poczynionych na podstawie dwukrotnie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika natomiast, że skarżący pomaga matce wstać z łóżka, ubrać się i umyć. Ponadto robi zakupy, sprząta, pierze, opłaca rachunki, umawia wizyty lekarskie i wykupuje leki.
Niepełnosprawna samodzielnie jest w stanie umyć twarz, dłonie czy ręce oraz wyczesać włosy, wymaga pomocy jedynie przy wchodzeniu i wychodzeniu z wanny. Samodzielnie również spożywa posiłki przygotowane przez skarżącego i przyjmuje lekarstwa. Co więcej, również samodzielnie się porusza (o lasce lub kuli inwalidzkiej). Jak wynika z akt sprawy, ma zalecone aby chodzić w ortezie ortopedycznej. Po zalecanych spacerach skarżący oklepuje natomiast matce plecy przez około 10 minut.
W tych okolicznościach trafna jest ocena Kolegium, że skarżący nie wykonuje przy matce czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jej osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w czynnościach mających na względzie konieczność utrzymania podopiecznej w możliwie niezmienionym stanie życia odpowiadającym godności człowieka. Nie istnieje zatem związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy sprawowaną przez skarżącego opieką nad niepełnosprawną matką, a brakiem możliwości pojęcia zatrudnienia.
Materiał dowodowy wskazuje, iż matka skarżącego, mimo stwierdzonej niepełnosprawności, nie jest osobą obłożnie chorą, nie wymaga karmienia, podawania lekarstw, ani pomocy w załatwianiu potrzeb fizjologicznych. Jest ona zatem osobą w miarę samodzielną w czynnościach dnia codziennego. O tym, że mimo chorób nie wymaga całkowitej i nieustannej opieki świadczy zakres wskazanych powyżej czynności wykonywanych przez skarżącego, który w żaden sposób nie świadczy o wypełnieniu warunku ścisłego i bezpośredniego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną opieką.
Pomoc skarżącego, zasadniczo sprowadza się do wykonywania czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują. Sprawowana opieka w stanie faktycznym sprawy stanowi naturalną formę pomocy w rodzinie i nie stoi na przeszkodzie jednoczesnemu wykonywaniu pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Sprawowana przez stronę opieka sprowadza się głównie do zabezpieczenia potrzeb bytowych osoby niepełnosprawnej, które można zaspokoić również będąc czynnym zawodowo. Skarżący nie wykonuje w związku ze stanem zdrowia matki żadnych ekstraordynaryjnych, szczególnych czynności, pochłaniających tyle czasu, by niemożliwe było podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia.
Świadczenie pielęgnacyjne nie jest natomiast przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu (wyrok NSA z 7 maja 2020r., I OSK 1049/19). Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielanie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca.
Reasumując dotychczasowego rozważania stwierdzić należy, że Kolegium prawidłowo ustaliło, iż w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącego, a sprawowaną przez niego opieką nad matką. Kolegium dokonało jednocześnie prawidłowej wykładni, mających zastosowanie w sprawie, przepisów prawa materialnego oraz dokonało ustaleń faktycznych w zakresie umożliwiającym wydanie decyzji administracyjnej.
Skarżący, działający przez pełnomocnika, ani w odwołaniu ani w skardze nie podniósł żadnych nowych okoliczności, które mogłyby świadczyć, że zakres opieki nie został należycie ustalony. Argumentacja strony o tym, że opieka nad matką wyklucza zatrudnienie nawet w najmniejszym wymiarze, nie została poparta żadną argumentacją obalającą poprawność stanowiska organu. W toku postępowania przeprowadzony został dwukrotnie wywiad środowiskowy, w którym poczynione zostały ustalenia dotyczące tej opieki, które są logiczne i spójne. W ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy brak podstaw do uznania, że ustalenia organów dotyczące zakresu i charakteru opieki, są niekompletnie lub nieprawdziwie.
Dodać przy tym należy, że powodem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia nie było niespełnienie wymogu sprawowania przez skarżącego całodobowej opieki. Nie chodzi bowiem o to, aby opieka ta była sprawowana nieprzerwanie przez 24 godziny na dobę, lecz o to, aby jej zakres i charakter rzeczywiście wymagał rezygnacji z zatrudniania lub stanowił przeszkodę do jego podjęcia, przy czym treść orzeczenia o niepełnosprawności nie stoi na przeszkodzie badaniu tej ostatniej kwestii.
Podsumowując, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie zachodzą przesłanki uzasadniające jej uchylenie, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać za kompletny i wyczerpujący, pozwalający na wydanie decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Sąd nie dopatrzył się zatem w niniejszej sprawie uchybień, ani tych wywiedzionych w skardze, ani też innych – branych pod rozwagę z urzędu, które mogłyby powodować konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Tym samym Sąd uznał, że zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa materialnego ani procesowego. Brak więc było podstaw do uwzględnienia skargi, a co za tym idzie podlegała ona oddaleniu, zgodnie z art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło