III SA/Kr 660/24
WyrokWSA w Krakowie2024-08-06
Skład orzekający: Tadeusz Kiełkowski, Janusz Kasprzycki, Magdalena Gawlikowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad ojcem, który uzyskał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności po ukończeniu 25. roku życia, może uzyskać to świadczenie, jeśli istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji, które jednak nie sprawują faktycznej opieki?Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki (po 25. roku życia) utraciło przymiot konstytucyjności i nie może stanowić podstawy odmowy. Ponadto, samo istnienie innych osób zobowiązanych do alimentacji, które nie sprawują faktycznej opieki, nie może przesądzać o odmowie przyznania świadczenia. Organ powinien ponownie rozpatrzyć sprawę, uwzględniając te okoliczności oraz faktyczny zakres sprawowanej opieki i związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością opieki.Stan faktyczny
Skarżący ubiegał się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad swoim 90-letnim, niewidomym ojcem, który posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na późne powstanie niepełnosprawności u ojca (po 25. roku życia) oraz istnienie innych osób zobowiązanych do alimentacji (sióstr). Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego i niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Nowego Sącza. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz skarżącego kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 27 lutego 2024 r. nr SKO-NP-4115-467/23 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz skarżącego I. B. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z dnia 27 lutego 2024 r., znak SKO-NP-4115-467/23, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.) w związku z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429) oraz art. 2 i art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 570), po rozpatrzeniu odwołania I. B. od decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 9 listopada 2023 r., znak MOPS.III.524.Od.003493.SP.11.2023, odmawiającej przyznania I. B. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem M. B. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Decyzją z dnia 9 listopada 2023 r., znak: MOPS.III.524.Od.003493.SP.11.2023, wydaną na podstawie art. 2 pkt 2, art. 3 pkt 11, art. 17, art. 20, art. 23, art. 24 ust. 1, ust. 2a i ust. 4, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.), art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2021 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz.U. z 2021 r. poz. 1481) i rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 6 lipca 2023 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1340) – Prezydent Miasta Nowego Sącza odmówił przyznania I. B. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem M. B. ze względu na zbyt późną datę powstania niepełnosprawności w stopniu znacznym (art. 17 ust. 1b u.ś.r.).
Działając na skutek odwołania I. B., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wydało opisaną na wstępie decyzję z dnia 27 lutego 2024 r., którą utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na wstępie, że – w świetle art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym – zastosowanie mają przepisy u.ś.r. w brzmieniu sprzed nowelizacji, albowiem wniosek złożono w 2023 r. Następnie organ odwoławczy wytknął organowi pierwszej instancji pominięcie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) i stwierdził, że data powstania niepełnosprawności nie może być powodem odmownego załatwienia sprawy. Dalej organ odwoławczy opisał stan faktyczny. Z wywiadu środowiskowego wynika, iż wnioskodawca mieszka z ojcem, sprawuje codzienną i całodobową opiekę, załatwia sprawy urzędowe i lekarskie, gotuje, podaje jedzenie i leki, pomaga w higienie osobistej (mycie, pampersowanie), robi zakupy, sprząta. Ojciec wnioskodawcy wymaga całodobowej opieki, ma ogromne trudności w poruszaniu się, pomaga mu syn, również z pomocą kuli łokciowej, jest pampersowany. Wnioskodawca pracował do 31 lipca 2023 r. Ojciec wnioskodawcy nie jest w stanie samodzielnie pozostać przez część dnia. Pomoc i opieka ze strony syna jest bardzo potrzebna. Zakres sprawowanej opieki wynikający z wywiadu jest tożsamy z tym wskazanym w oświadczeniu wnioskodawcy (załatwianie spraw urzędowych, lekarskich, pomoc w higienie osobistej, gotowanie, podawanie posiłków, sprzątanie, mycie naczyń, robienie zakupów, podawanie leków). Sprawowanie całodobowej opieki potwierdza oświadczenie ojca wnioskodawcy. Z kwestionariusza dotyczącego okresów składkowych i nieskładkowych wnioskodawcy wynika, iż ostatnie zatrudnienie zakończył z dniem 31 lipca 2023 r. i od 1 sierpnia 2023 r. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych do 30 lipca 2024 r. Ze świadectwa pracy wynika, iż wnioskodawca był zatrudniony w okresie od 1 listopada 2020 r. do 31 lipca 2023 r. w [...] "Z." w L. jako pracownik fizyczny, a stosunek pracy ustał w związku z wypowiedzeniem na wniosek pracodawcy (likwidacja stanowiska pracy). W ocenie organu odwoławczego czynności wykonywane przez wnioskodawcę nie odbiegają od zwykłych czynności wykonywanych przez osoby pracujące zawodowo i wspólnie zamieszkujące z członkami rodziny. Czynności te wynikają wprost z faktu wspólnego zamieszkiwania z ojcem oraz obowiązku alimentacyjnego. Ich wykonywanie z pewnością nie zajmuje całego dnia i nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy przy współudziale siostry zamieszkującej w N. oraz jednoczesnym skorzystaniu z pomocy państwa w formie usług opiekuńczych. Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy nie wynika, aby ojciec wnioskodawcy był osobą obłożnie chorą (leżącą), niekontaktową i w związku z tym wymagał całodobowej, permanentnej opieki i nadzoru ze strony opiekuna, nie był w stanie samodzielnie jeść. Zdaniem organu odwoławczego trudno przyjąć w niniejszej sprawie występowanie związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki, skoro zatrudnienie ustało w związku z likwidacją stanowiska pracy. Wnioskodawca nie jest jedyną osobą zobowiązaną do zapewnienia opieki i pomocy, skoro są jeszcze: 1. siostra B. od ponad pięciu lat mieszkająca i pracująca w Anglii jako nauczyciel języka angielskiego, przy czym praca ma charakter dorywczy i polega na prowadzeniu krótkich kursów z wielotygodniowymi przerwami pomiędzy kursami; 2. siostra K. zam. w N. i pracująca w przedszkolu jako woźna za najniższe wynagrodzenie, która w każdą sobotę i w razie potrzeby w tygodniu po pracy pomaga w opiece. Organ odwoławczy podkreślił, że okoliczności polegającej na tym, że osoby zobowiązane do opieki mieszkają poza miejscem zamieszkania osoby wymagającej opieki, a wykonywane przez nich obowiązki zawodowe w ich ocenie nie pozwalają na sprawowanie opieki, nie można uznać za okoliczność o charakterze obiektywnym, która pozwoliłaby na swoiste "anulowanie" obowiązku alimentacyjnego. Nie zostały przedłożone żadne dokumenty świadczące o tym, że istnieją obiektywne okoliczności (np. sytuacja rodzinna, finansowa, zdrowotna) powodujące, iż rodzeństwo wnioskodawcy nie jest w stanie wspomóc go i zadośćuczynić obowiązkowi alimentacyjnemu w sposób pośredni.
Pismem z dnia 11 marca 2024 r. I. B. złożył skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a także dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów na fakt stanu zdrowia ojca, konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji i konieczności rezygnacji z zatrudnienia w celu zapewnienia opieki. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: 1) art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. przez błędną wykładnię polegającą na: a) pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy, b) przyjęciu, że faktyczne sprawowanie opieki nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność, iż poza wnioskodawcą żyją inne osoby obciążone obowiązkiem opieki, c) uznaniu, że ustalony zakres opieki nie daje podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia, albowiem ojciec nie wymaga całodobowej opieki i nadzoru, a czynności wykonywane przez skarżącego ustalone na podstawie wywiadu środowiskowego oraz wskazane w oświadczeniu skarżącego nie odbiegają od zwykłych czynności wykonywanych przez osoby pracujące zawodowo i wspólnie zamieszkujące z członkami rodziny, oraz że wykonywanie tych czynności z pewnością nie zajmuje całego dnia i nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy, a w szczególności orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym wprost wskazuje, że konieczne jest zapewnienie stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a zakres sprawowanej opieki i jej wymiar skutkowały koniecznością rezygnacji z zatrudniania i nie pozwalają na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, gdyż pomoc i opieka udzielane ojcu mają wymiar całodobowy, d) uznaniu, że skarżący nie sprawuje opieki w sposób stały i nieprzerwany, a co za tym idzie nie wyczerpuje zakresu opieki wymaganej dla świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy z materiału dowodowego, w tym orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i oświadczenia skarżącego wynika, iż konieczna jest stała opieka nad niepełnosprawnym, a którą sprawuje skarżący; 2) art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez skarżącego i realnych możliwości sprawowania przez rodzeństwo skarżącego opieki nad niepełnosprawnym ojcem w zakresie wymaganym stanem jego zdrowia; 3) art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, w szczególności niezdolności ojca do samodzielnej egzystencji, konieczności stałej pomocy osoby trzeciej, braku samodzielnego poruszania się, niemożliwości samodzielnego korzystania z toalety i przygotowania posiłku; 4) art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na brak adekwatnego uzasadnienia decyzji przejawiający się w niewyczerpującym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu skargi podniósł w szczególności, że: 1) ojciec jest osobą całkowicie niewidzącą w podeszłym wieku, a tym samym pozostawienie go samemu sobie choćby na godzinę dziennie mogłoby skończyć się kalectwem; 2) trudna sytuacja finansowa i miejsce zamieszkania sióstr uniemożliwia im sprawowanie opieki; 3) ojciec skarżącego nie może być objęty usługami opiekuńczymi, na co uwagę zwrócił organ pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że zachodzą podstawy do pozbawienia jej mocy wiążącej; na zasadzie art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił także decyzję organu pierwszej instancji.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w ówczesnym brzmieniu (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390, dalej "u.ś.r.") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wedle art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W myśl art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Z kolei art. 17 ust. 5 u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; 3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; (...) 5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Organ pierwszej instancji jako jedyną przeszkodę do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego wskazał powstanie niepełnosprawności u ojca skarżącego po 25 roku życia (art. 17 ust. 1b u.ś.r.). Tę przeszkodę trafnie zweryfikował organ odwoławczy, wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (K 38/13, Dz. U. z 2014 r. poz. 1443). Organ odwoławczy prawidłowo wywiódł, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Nie jest zatem dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Nie jest jednakże przekonujące – w świetle dotychczas zgromadzonego, tożsamego dla obydwu organów, materiału dowodowego – stanowisko organu odwoławczego co do zakresu sprawowanej przez skarżącego opieki oraz związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia (rezygnacją z zatrudnienia) a koniecznością sprawowania tej opieki.
Podstawowym dowodem w sprawie jest – niezbyt szczegółowy, acz jednoznacznie pozytywny dla wnioskodawcy – rodzinny wywiad środowiskowy z dnia 6 listopada 2023 r. (poz. 14 a.a.). W ocenie Sądu ewentualne zakwestionowanie zakresu opieki wymagałoby poczynienia dalszych ustaleń, zwłaszcza że z oświadczenia wnioskodawcy z dnia 24 października 2023 r. (poz. 9 a.a.) wynika, że jego 90-letni ojciec "praktycznie nic nie widzi", a fakt ten potwierdza załączony do skargi dokument sprzed wydania decyzji ("praktyczna ślepota obu oczu" – k. 16). Co prawda orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane ze względu na upośledzenie narządu ruchu (05-R) i choroby układu oddechowego i krążenia (07-S), a nie ze względu na choroby narządu wzroku (04-O), to jednak ocena zakresu opieki powinna uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy. Jeśli chodzi o udział w opiece dwóch młodszych sióstr skarżącego – w szczególności tej, która mieszka w tej samej miejscowości w odległości ok. 3 km – to w świetle najnowszego orzecznictwa sądowoadministracyjnego samo istnienie rodzeństwa, które faktycznie nie uczestniczy w opiece, nie może przesądzać o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (zob. np. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2024 r., I OSK 1594/23, CBOSA). Z kolei argumentacja organu odwoławczego co do braku związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki – zasadzająca się na tym, że w dniu 31 lipca 2023 r. stosunek pracy ustał w wyniku likwidacji stanowiska pracy – jawi się jako nazbyt uproszczona. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podniósł, że rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło tak naprawdę z inicjatywy skarżącego, który był przekonany, że rozwiązuje umowę o pracę za porozumieniem stron. Z akt nie wynika przy tym, aby skarżący występował do pracodawcy z wnioskiem o sprostowanie świadectwa pracy. Istotniejsze jest jednak to, że ustawodawca na równi traktuje "rezygnację z zatrudnienia" i "niepodejmowanie zatrudnienia". Tymczasem z twierdzeń wnioskodawcy wynika sekwencja zdarzeń, która uprawdopodabnia istnienie omawianego związku przyczynowo-skutkowego: 1) śmierć matki w dniu 16 czerwca, 2) pogorszenie stanu zdrowia ojca, 3) uraz klatki piersiowej ojca po upadku w dniu 18 lipca, 4) zakończenie zatrudnienia w dniu 31 lipca, 5) wystąpienie o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w dniu 20 września. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że przysługujący skarżącemu status bezrobotnego (od dnia 1 sierpnia 2024 r. – k. 24 a.s.) w myśl art. 17 ust. 6 u.ś.r. nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego.
Ponownie rozpatrując sprawę, organ rozważy – w oparciu o stosownie uzupełniony materiał dowodowy – kwestię spełniania przez skarżącego przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwzględnieniem oceny prawnej sformułowanej w niniejszym wyroku, przyjmując w szczególności, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Zarzuty skargi Sąd uznał za zasadne w zakresie, w jakim korelują one z niniejszym uzasadnieniem.
Skoro stan faktyczny nie został ustalony wyczerpująco, wobec czego doszło do naruszenia art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło