II OZ 221/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. M. A. i P. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 lutego 2024 r., sygn. II Sa/Po 772/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. M. A. i P. A. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] września 2023 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno – budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 14 lutego 2024 r., sygn. II SA/Po 772/23, po rozpoznaniu wniosku A. M. A. i P. A. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w sprawie z ich skargi na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] września 2023 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno – budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że strona skarżąca nie wywiązała się z obowiązku uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania, bowiem do akt sprawy nie przedłożyła dokumentów odnoszących się do sytuacji finansowej i majątkowej ani tez dokumentów szacujących wysokość szkody mającej wystąpić w wyniku realizacji inwestycji. Brak tych informacji powodował, że Sąd nie mógł rzetelnie ocenić, czy wykonanie decyzji może powodować do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przekonanie o zasadności skargi nie jest równoznaczne z istnieniem podstaw do wstrzymania wykonania decyzji. Sąd wskazał także, że uczestnik postępowania w piśmie procesowym z [...] lutego 2024 r. wskazał, że nawet zakładając istnienie na terenie działki [...] przydomowej oczyszczalni ścieków to zgodnie z przepisami taka oczyszczalnia ścieków może być wybudowana w odległości nie mniejszej niż 2 m od granicy i minimum 15 m od osi studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia. Szambo powinno znajdować się min. 3 m od drzew oraz krzewu, a także 1,5 m od rurociągów z gazem i wodą. Nawet gdyby na działce [...] istniała i była zlokalizowana stycznie do granicy z działką [...], przydomowa oczyszczalnia z gruntowym rozsączaniem to i tak odległość wynosiłaby nie mniej niż 4,7 m, a to z kolei jest odległością trzykrotnie większą niż minimalna dopuszczona w prawie budowlanym. Zażalenie na to postanowienie wnieśli A. M. A. i P. A. wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wskazali, że sprawa dotyczy budowy sieci wodociągowej, która - jak okazało się w toku postępowania - przebiegać ma w pobliżu nielegalnie zrealizowanej przydomowej oczyszczalni ścieków. Dokładna lokalizacja tej oczyszczalni nie jest znana. Oczyszczalnia ścieków została pobudowana na dz. [...] przy ul. [...] w Poznaniu. Do budowy oczyszczalni doszło pomimo sprzeciwu organu. Budowa (główne prace) miała miejsce w dniu [...] października 2020 r. Dopiero na podstawie decyzji Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego z dnia [...] maja 2021, została wydana decyzja podziałowa, w wyniku której doszło do podziału dz. [...] na dz. [...](droga na której ma być realizowana sieć wodociągowa) oraz dz. [...] (na której znajduje się dom korzystający z oczyszczalni ścieków). Ponieważ do podziału dz. [...] doszło po wybudowaniu oczyszczalni, nie jest jasne, w którym dokładnie miejscu - przy uwzględnieniu aktualnego oznaczenia ewidencyjnego działek - oczyszczalnia jest zlokalizowana ani czyjej elementy, np. rozsączniki nie przekraczają granicy działek. Rozpoczęcie budowy sieci wodociągowej w sytuacji, w której nie jest ustalone dokładne położenie przydomowej oczyszczalni ścieków i jest prawdopodobne, że jej elementy znajdują się również na dz. [...], objętej zakresem pozwolenia na budowę, wiąże się z istotnym ryzykiem uszkodzenia elementów oczyszczalni ścieków albo nie zachowaniem wymaganych przepisami odległości. Warunki techniczne, które nakładają prawny obowiązek zachowania tych odległości są podyktowane w szczególności względami sanitarnymi. Brak zachowania odpowiednich odległości przy jednoczesnym ryzyku uszkodzenia elementów przydomowej oczyszczalni ścieków, której położenie nie jest znane, gdyż została wybudowana nielegalnie, oznacza w szczególności ryzyko wprowadzenia do sieci wodociągowej zanieczyszczeń z tej oczyszczalni. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zaskarżonym postanowieniem odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno – budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę sieci wodociągowej dla zespołu budynków jednorodzinnych, mając na uwadze to, że wniosek ten nie został w sposób należyty uzasadniony. Z ugruntowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1364 - dalej P.p.s.a.) wynika zaś, że obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia tych przesłanek spoczywa na składającym wniosek. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie stron. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawców. Powinno wskazywać na konkretne okoliczności powodujące, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do wnioskodawców wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. tj. znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Samo złożenie wniosku o wstrzymania wykonania nie obliguje sądu do jego uwzględnienia. Koniecznym jest wykazanie przesłanek wskazujących na jego zasadność. W innym razie każdy skarżący mógłby skutecznie starać się o wstrzymanie zaskarżonego aktu bez względu na faktyczne okoliczności sprawy, podczas gdy postępowanie o wstrzymanie wykonania jest postępowaniem wnioskowym, a jego uwzględnienie zależy od wykazania przez stronę przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie obliguje Sądu do wezwania strony o jego uzupełnienie. Skoro strony skarżące w ogóle nie uzasadniły wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie można Sądowi I instancji zarzucić naruszenia prawa przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia. Natomiast zażalenie na postanowienie sądu I instancji nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku. Jest to jeden z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie legalności działania sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia (co wynika z art. 194 § 1 P.p.s.a.), a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W orzecznictwie wskazuje się, że za niedopuszczalną należy zatem uznać sytuację, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OZ 375/09, z dnia 29 listopada 2011 r. sygn. akt II OZ 1240/11 i z dnia 3 marca 2016 r. sygn. akt I FZ 33/16, sygn. I OZ 937/18 z 12 października 2018 r., z 11 maja 2022 r., sygn. II OZ 274/22). Podniesiona natomiast przez Sąd I instancji kwestia odnośnie odległości przydomowej oczyszczalni od rurociągów była przedstawieniem stanowiska uczestnika postępowania, a nie źródłem ustaleń Sądu. Sąd administracyjny rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania aktu nie może, choćby wstępnie badać, czy zaskarżony akt dotknięty jest wadą uzasadniającą jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności (por. uchwała NSA z 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07). Dlatego też kwestie dotyczące odległości inwestycji od przydomowej oczyszczalni ścieków w kontekście jej wpływu na zaprojektowaną sieć wodociągową będą mogą być przedmiotem konkretnych ustaleń Sądu w dalszej kolejności – na etapie merytorycznego badania skargi. W postępowania wpadkowym dotyczącym udzielenia skarżących ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, trudno byłoby sobie wyobrazić sytuację, że inwestycja, dla której inwestor otrzymał pozwolenie na budowę zostaje zablokowana z uwagi na potencjalną możliwość i kolizję z inwestycją – jak podaje strona – nielegalną. W dodatku takie ustalenie w rzeczywistości mogłoby stanowić przedsąd przed dokonaniem sądowej kontroli zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe należało stwierdzić, że Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że skarżący nie wykazali, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wynikających z zaskarżonej decyzji. Skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.