II GZ 220/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T.Sp. z o.o. w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Po 64/24 w zakresie oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi T.Sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 8 grudnia 2023 r., nr 3001-IOA.4246.7.2023.MRa w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach bez zezwolenia postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 8 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Po 64/24, rozpoznając skargę T.Sp. z o.o. w L. (spółka, skarżąca, strona, strona skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 8 grudnia 2023 r. w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach bez zezwolenia, oddalił zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 8 grudnia 2023 r. w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach spółka wniosła również o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazanym na wstępie postanowieniem oddalił wniosek spółki, wskazując, że argumentacja strony skarżącej opiera się na fakcie zaistnienia samej obawy co do popadnięcia w przyszłości w problemy finansowe. Aktualnie strona takich problemów nie wykazała. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, obowiązek uiszczenia kwoty 300.000 zł z tytułu administracyjnej kary pieniężnej oraz związane z tym uszczuplenie majątku skarżącej nie stanowią same w sobie przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jak wynika bowiem z bilansu finansowego za rok 2022 (k. 13-14), na dzień 31 grudnia 2022 r.: w kasie i na rachunkach były środki pieniężne i inne aktywa pieniężne o wartości 1.453.522,29 zł, a zysk netto wyniósł 1.377.594,71 zł. Nie zostało w żaden sposób uprawdopodobnione, że skarżąca spółka pozostaje w na tyle trudnej sytuacji materialnej, aby zapłata wyżej wskazanej kwoty spowodowała wyrządzenie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W szczególności z wniosku oraz towarzyszącej wnioskowi dokumentacji nie wynika, że wykonanie zaskarżonej decyzji może przekraczać możliwości finansowe spółki. Wprawdzie strona skarżąca argumentowała, iż wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje straty finansowe spółki, co w konsekwencji doprowadzi do utraty płynności finansowej, jednakże powyższe twierdzenia nie zostały uprawdopodobnione. Dołączona do skargi dokumentacja dotyczy w przeważającej większości (poza bilansem) kosztów, wynagrodzeń, składek ZUS. To wszystko należało odnieść do osiąganych przychodów z działalności prowadzonej przez spółkę. Sąd Wojewódzki wskazał, że nie można przyjąć, że podmiot, który gromadzi w ramach swojego majątku aktywa wartości 9.622.338,26 zł, znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Poza tym przy takiej wartości zgromadzonego majątku nawet ewentualna administracyjna egzekucja należności pieniężnej celem wyegzekwowania przedmiotowej administracyjnej kary pieniężnej w kwocie 300.000 zł nie potwierdza zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia stronie znacznej szkody. Nie dla każdego bowiem podmiotu gospodarczego uiszczenie takiej kwoty musi wiązać się ze znaczną szkodą, nawet jeżeli wyegzekwowanie ww. kwoty ma nastąpić w drodze egzekucji administracyjnej. Tę przesłankę należy wykazać indywidualnie, czego we wniosku – zdaniem Sądu Wojewódzkiego – nie uczyniono. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) poprzez odmowę jego zastosowania, mimo ziszczenia się przesłanek do udzielenia ochrony tymczasowej i wykazania na dzień wniesienia skargi sytuacji finansowej, uzasadniającej wniosek spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, podlegając oddaleniu. Dokonując oceny zasadności wniesionego zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny przypomina, że rozstrzygając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu (czynności), sąd administracyjny jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, do których należy: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użycie w art. 61 § 3 zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. Definiując przesłankę wyrządzenia znacznej szkody, NSA wskazywał, że chodzi o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt II GZ 138/04, LEX nr 281811). Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które – raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie NSA z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 182/10). Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że w danej sprawie zachodzą te przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji. Sąd Wojewódzki oceniając wniosek skarżącej w świetle przywołanych przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., prawidłowo uznał, że obowiązek uiszczenia kary pieniężnej w wysokości 300.000 złotych, jakkolwiek stanowi obciążenie finansowe dla działalności spółki oraz uszczupla jej stan majątkowy, to jednak proces jego wykonania sam w sobie nie realizuje przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Przede wszystkim Sąd Wojewódzki zasadnie stwierdził, że pomimo przedłożenia dość obszernej dokumentacji skarżąca spółka nie wykazała, że pozostaje w na tyle trudnej sytuacji finansowej, aby przyjąć, że uiszczenie powyższej kwoty może doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Prawidłowa jest również ocena Sądu I instancji, że na podstawie okoliczności wskazanych we wniosku oraz jego uzasadnieniu nie sposób wywieść, że wykonanie zaskarżonej decyzji przekracza lub może przekraczać możliwości finansowe spółki. Nie jest natomiast tego rodzaju okolicznością oczywisty fakt, że wykonanie zaskarżonej decyzji wpłynie negatywnie na stan finansowy spółki. Uzupełniając uwagi Sądu Wojewódzkiego, należy dodać, że na podstawie przedłożonego przez skarżącą materiału dowodowego nie można w sposób bezpośredni wyprowadzić wniosku, że dobrowolne lub przymusowe wykonanie zaskarżonej decyzji zagrozi istnieniu, dalszej działalności lub nawet płynności finansowej spółki. Podzielić również należy stanowisko Sądu I instancji, że sama spółka nie podjęła wystarczających starań, aby dowodowo zobrazować w sposób pełny, rzetelny i kompleksowy własną sytuację nie tylko finansową, lecz także majątkową. Przedłożone dokumenty rachunkowe (bilans oraz rachunek zysków i strat według stanu na dzień 31 grudnia 2022 r.) pozbawione koniecznej aktualizacji oraz wyjaśnienia w celu wykazania zasadności wniosku nie pozwalają na przyjęcie, że jakakolwiek przesłanka materialna z art. 61 § 3 p.p.s.a. została spełniona. Na tle powyższych uwag trzeba również podnieść (zob. postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2024 r., II GZ 143/24), że strona skarżąca nie przedłożyła dokumentów, z których wynikałoby spełnienie przesłanki zagrożenia niewypłacalnością w rozumieniu art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe. W tej sytuacji nie można było stwierdzić, czy i w jakim zakresie istnieje realne i aktualne zagrożenie wystąpienia stanu niewypłacalności. Nie znajdują również podstaw twierdzenia spółki, że nie ma możliwości przedłożenia wyciągu z ksiąg rachunkowych lub podatkowych w trakcie roku rachunkowego lub podatkowego. O ile bowiem prawdą jest, że zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (u.r.) sprawozdanie finansowe sporządza się na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych, o którym mowa w art. 12 ust. 2 u.r., oraz na inny dzień bilansowy, stosując odpowiednio, z zastrzeżeniem art. 45 ust. 1a i 1b, zasady wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego, określone w rozdziale 4 powyższej ustawy, o tyle nie istnieją żadne przeszkody, aby podmiot podlegający przepisom ustawy o rachunkowości sporządził na określony dzień kalendarzowy niebędący dniem bilansowym (zob. art. 12 ust. 2 u.r.) tzw. wyciąg z ksiąg rachunkowych (w tym np. z pozycji bilansowych lub rachunku zysków i strat spółki kapitałowej). Konieczność ujawnienia najbardziej aktualnej sytuacji majątkowej i finansowej spółki była w przedmiotowej sprawie szczególnie uzasadniona wobec skali prowadzonej działalności, liczby zatrudnionych pracowników (ok. 150 osób), zakresu realizowanych lub planowanych inwestycji. Spółka przyznała ponadto, że od marca 2023 r. stale odnotowuje stratę, co oznacza, że istniała możliwość przedstawienia dokumentacji rachunkowej, z której wynika ta okoliczność. Nie jest również samoistną podstawą uzasadniającą uwzględnienie wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej fakt, że spółka jest już obciążona powinnością uiszczenia tożsamych kar za nielegalne urządzanie gier hazardowych, stanowiących znaczną kwotę. Niezależnie bowiem od niewykazania tego rodzaju okoliczności, sama skala ciążących na danym podmiocie obowiązków publicznoprawnych nie może uzasadniać wniosku, że przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., zostały spełnione. Mając na względzie całość podniesionej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. o oddaleniu zażalenia.