II GZ 143/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. Sp. z o.o. w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 grudnia 2023 r., sygn. akt III SA/Po 820/23 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi T. Sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 21 września 2023 r. nr 3001-IOA.4246.76.2022.MCz w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych na automatach bez zezwolenia postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 18 grudnia 2023 r., sygn. akt III SA/Po 820/23, po rozpoznaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi T. Sp. z o.o. w L. (spółka, skarżąca, strona, strona skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (organ) z dnia 21 września 2023 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych na automatach bez zezwolenia, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy. Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 21 września 2023 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych na automatach bez zezwolenia. Zaskarżoną decyzją została utrzymana w mocy decyzja Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu z 5 października 2022 r. o wymierzeniu kary pieniężnej w łącznej wysokości 400.000 zł. W skardze spółka wniosła również o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, uznając, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż zachodzą ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Konieczność uiszczenia kwoty 400.000 zł oraz związane z tym uszczuplenie majątku strony skarżącej, nie stanowią same w sobie przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z twierdzeń wniosku wynika, że spółka ponosi znaczne koszty, w tym związane z zatrudnianiem pracowników oraz regulowaniem zobowiązań podatkowych. Nie zostało natomiast w żaden sposób uprawdopodobnione, że skarżąca spółka pozostaje w "na tyle trudnej sytuacji materialnej", aby zapłata kwoty 400.000 zł spowodowała wyrządzenie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wprawdzie strona skarżąca argumentowała, iż wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje straty finansowe spółki, co w konsekwencji doprowadzi do utraty płynności finansowej strony skarżącej, jednakże powyższe twierdzenia nie zostały uprawdopodobnione. W ocenie Sądu I instancji na podstawie przedłożonego przez skarżącą materiału dowodowego nie można w sposób bezpośredni wywnioskować, że wykonanie zaskarżonej decyzji zagrozi istnieniu, dalszej działalności lub płynności finansowej spółki. Skarżąca nie przedłożyła bowiem żadnych dowodów wskazujących na wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów. Przedłożone dokumenty dotyczą wyłącznie ponoszonych przez stronę kosztów prowadzonej działalności i nie pozwalają na dokonanie oceny realnych możliwości finansowych spółki w aspekcie konieczności zapłaty kary nałożonej decyzją Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu. Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) poprzez odmowę jego zastosowania, pomimo ziszczenia się przesłanek do zastosowania względem skarżącej dobrodziejstwa wstrzymania wykonalności decyzji. W związku z powyższym spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że kara nałożona zaskarżoną decyzją jest jedną z "licznych tożsamych kar nakładanych na skarżącą z tego samego powodu w ciągu ostatnich kilku lat", suma tego rodzaju kar osiąga obecnie "nie mniej niż kilkadziesiąt milionów złotych, co jest kwotą absolutnie poza zasięgiem spółki,", a zatem "dalsze istnienie spółki, w tym utrzymanie niemal 150 miejsc pracy, przy bieżącym, sumiennym wykonywaniu wszelkich obowiązków fiskalnych (podatkowych oraz ZUS), możliwe jest tylko dzięki temu, że sądy administracyjne wypracowały gruntownie już utrwaloną linię orzeczniczą, udzielając spółce ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania owych licznych decyzji". Pełnomocnik wskazał także, że spółka "składając kolejne skargi w licznych podobnych sprawach, dokłada wszelkich starań, by prezentować sądowi aktualną dokumentację, obrazującą jej sytuację finansową", jednak "z uwagi na rozmiar działalności oraz wymogi księgowe i rachunkowe, obowiązujące spółkę kapitałową, nie jest możliwe aktualizowanie tej dokumentacji" na bieżąco. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, podlegając oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny, odwołując się do postanowienia z dnia 5 marca 2024 r., sygn. akt II GZ 41/24, ponownie przypomina, że uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej jest możliwe tylko wtedy, gdy zostaną ujawnione, wskazane i co najmniej uprawdopodobnione przez stronę skarżącą szczególne okoliczności realizujące przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., przy czym obowiązek skonkretyzowania tych okoliczności spoczywa na wnioskodawcy, natomiast do sądu administracyjnego należy ocena, czy i w jakim zakresie powyższe okoliczności – jako związane z wykonaniem zaskarżonego aktu – mogą zostać zakwalifikowane jako realizujące przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki materialne uwzględnienia wniosku na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. odwołują się do nadzwyczajnych okoliczności faktycznych związanych z wykonaniem treści zaskarżonego rozstrzygnięcia, które świadczą o realnym niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody majątkowej albo niemajątkowej, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, albo które realnie mogą spowodować powstanie nieodwracalnych lub trudnych do odwrócenia skutków rozumianych jako takie zmiany w rzeczywistości, które uniemożliwiają przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy albo których zniesienie w celu restytucji stanu poprzedniego byłoby możliwe tylko po podjęciu nadzwyczajnych działań lub dokonaniu niewspółmiernych nakładów sił i środków (zob. np. postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2023 r., II GSK 232/23; postanowienie NSA z dnia 27 czerwca 2023 r., II GZ 194/23; postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2023 r., II GSK 979/23). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca po raz kolejny wskazała, że przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., zostały zrealizowane przez okoliczności świadczące o niebezpieczeństwie wystąpienia podstaw do ogłoszenia upadłości spółki, zakończenia jej działalności oraz redukcji zatrudnienia. Dokonując oceny ustaleń oraz końcowego wniosku zawartych w zaskarżonym postanowieniu Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd ten prawidłowo przeanalizował i rozważył przedłożone przez skarżącą dokumenty i na ich podstawie sformułował weryfikowalne rozstrzygnięcie. Przede wszystkim należy podzielić stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła, iż zachodzą ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Konieczność uiszczenia kwoty 400.000 złotych oraz związane z tym uszczuplenie majątku strony skarżącej, nie stanowią same w sobie przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd ten prawidłowo również zauważył, że spółka nie wykazała, że na skutek zapłaty administracyjnej kary pieniężnej grozi jej szkoda, "której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot zapłaconej dobrowolnie, bądź wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami". Trafna jest także konstatacja, że na podstawie przedłożonego przez skarżącą materiału dowodowego nie można w sposób bezpośredni wywnioskować, że wykonanie zaskarżonej decyzji zagrozi istnieniu, dalszej działalności lub płynności finansowej spółki, co jest m.in. konsekwencją nieujawnienia pełnej dokumentacji wskazującej na wysokość uzyskiwanych przez spółkę dochodów. Uzupełniając rozważania Sądu Wojewódzkiego, należy stwierdzić, że – podobnie jak w innych tego typu sprawach strony skarżącej – do wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej dołączono jedynie wybiórcze i selektywnie dobrane informacje oraz fragmenty dokumentacji finansowej i podatkowo-pracowniczej za rok 2022 oraz część roku 2023 r., z pominięciem ujawnienia pełnej dokumentacji rachunkowej, podatkowej lub pracowniczo-ubezpieczeniowej oraz szczegółowego wyjaśnienia, czy, w jakim zakresie i w jaki sposób przedłożone dane świadczą o aktualizacji przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest tym zakresie wystarczające podanie jakichkolwiek danych lub jakiegokolwiek uzasadnienia bez powiązania pełnych danych obrazujących sytuację finansową spółki z ustawowymi przesłankami oraz bez wyjaśnienia, które dane i w jakim zakresie świadczą o realnym i aktualnym niebezpieczeństwie powstania skutków określonych w powyższym przepisie. Ogólnikowe lub pozbawione odpowiedniej relatywizacji dane liczbowe nie uzasadniają natomiast uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, której wykonanie w ocenie strony skarżącej ma zagrażać istnieniu przedsiębiorcy lub nieść za sobą powstanie szkody nierekompensowalnej. Na tle powyższych uwag trzeba również podnieść, że strona skarżąca nie przedłożyła dokumentów, z których wynikałoby spełnienie przesłanki zagrożenia niewypłacalnością w rozumieniu art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe. W tej sytuacji nie można było stwierdzić, czy i w jakim zakresie istnieje realne i aktualne zagrożenie wystąpienia stanu niewypłacalności. Nie znajdują również podstaw twierdzenia spółki, że nie ma możliwości przedłożenia wyciągu z ksiąg rachunkowych lub podatkowych w trakcie roku rachunkowego lub podatkowego. O ile bowiem prawdą jest, że zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (u.r.) sprawozdanie finansowe sporządza się na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych, o którym mowa w art. 12 ust. 2 u.r., oraz na inny dzień bilansowy, stosując odpowiednio, z zastrzeżeniem art. 45 ust. 1a i 1b, zasady wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego, określone w rozdziale 4 powyższej ustawy, o tyle nie istnieją żadne przeszkody, aby podmiot podlegający przepisom ustawy o rachunkowości sporządził na określony dzień kalendarzowy niebędący dniem bilansowym (zob. art. 12 ust. 2 u.r.) tzw. wyciąg z ksiąg rachunkowych (w tym np. z pozycji bilansowych lub rachunku zysków i strat spółki kapitałowej). Konieczność ujawnienia najbardziej aktualnej sytuacji majątkowej i finansowej spółki była w przedmiotowej sprawie szczególnie uzasadniona wobec skali prowadzonej działalności, liczby zatrudnionych pracowników (ok. 150 osób), zakresu realizowanych lub planowanych inwestycji. Spółka przyznała ponadto, że od marca 2023 r. stale odnotowuje stratę, co oznacza, że istniała możliwość przedstawienia dokumentacji rachunkowej, z której wynika ta okoliczność. Nie jest również samoistną podstawą uzasadniającą uwzględnienie wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej fakt, że spółka jest już obciążona powinnością uiszczenia "licznych tożsamych kar" za nielegalne urządzanie gier hazardowych, stanowiących znaczną kwotę ("nie mniej niż kilkadziesiąt milionów złotych"). Niezależnie bowiem od niewykazania tego rodzaju okoliczności, sama skala ciążących na danym podmiocie obowiązków publicznoprawnych nie może uzasadniać wniosku, że przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., zostały spełnione. Mając na względzie całość podniesionej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. o oddaleniu zażalenia.