II GZ 41/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Sp. z o.o. w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2023 r., sygn. akt III SA/Po 803/23 w przedmiocie oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 19 grudnia 2023 r., sygn. akt III SA/Po 803/23, rozpoznając skargę A. Sp. z o.o. w L. (spółka, skarżąca, strona, strona skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] września 2023 r. w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia, oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 20 września 2023 r. w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach spółka wniosła również o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek spółki, uznając, że skarżąca nie uzasadniła w przekonujący i rzetelny sposób przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. Wprawdzie starano się przedstawić analizę sytuacji finansowej skarżącej spółki i wskazano, że wykonanie decyzji doprowadzi do utraty przez nią płynności finansowej, a w konsekwencji do zwolnienia pracowników i konieczności ogłoszenia upadłości, lecz do wniosku załączono wybiórczą dokumentację finansową oraz podatkowo-pracowniczą. Zabrakło zaś pełnej informacji na temat aktualnej sytuacji spółki, w jakiej znajduje się ona na dzień wniesienia skargi, tj. na dzień 24 października 2023 r. Okolicznością, która ma zdaniem spółki przemawiać za uwzględnieniem wniosku, jest zagrożenie płynności finansowej prowadzonego przedsiębiorstwa na skutek wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca nie podała jednak aktualnych informacji dotyczących możliwości finansowych przedsiębiorstwa, ani nie przedłożyła na tę okoliczność wyczerpujących dokumentów. W ocenie Sądu podanie przez spółkę we wniosku skali jej publicznoprawnych obciążeń (z tytułu podatków i składek ZUS) oraz liczby zatrudnianych pracowników nie odzwierciedla stanu zagrożenia wyrządzenia spółce znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, które miałyby nastąpić w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji poprzez wyegzekwowanie kary pieniężnej. Załączona do wniosku dokumentacja, przy równoczesnym nieujawnieniu aktualnej sytuacji dochodowej i majątkowej spółki, nie ujawnia pełnego i realnego obrazu kondycji finansowej spółki. Nie ułatwia również oceny samo ujawnienie we wniosku kosztów spółki, w sytuacji równoczesnego nieprzedstawienia aktualnej sytuacji dochodowej spółki. Ponadto, podana we wniosku informacja, że spółka znajduje się aktualnie w lepszej sytuacji, zatrudnia nowych pracowników oraz prowadzi inwestycje, ponosząc koszty inwestycyjne na kwotę 800.000 zł, pozwala uznać, że we wniosku intencjonalnie nie przedstawiono w pełnym świetle bilansu (aktywów i pasywów). Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) poprzez odmowę jego zastosowania, pomimo ziszczenia się przesłanek do udzielenia ochrony tymczasowej i wykazania na dzień wniesienia skargi sytuacji finansowej, uzasadniającej wniosek spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie podlega oddaleniu jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw. Kontrolując prawidłowość zaskarżonego postanowienia, Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził wad uzasadniających jego wzruszenie tak w świetle wzorców kontrolnych uwzględnionych z urzędu, jak i zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji jest możliwe tylko wtedy, gdy zostaną ujawnione, wskazane i co najmniej uprawdopodobnione przez stronę skarżącą szczególne okoliczności realizujące przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., przy czym obowiązek skonkretyzowania tych okoliczności spoczywa na wnioskodawcy, natomiast do sądu administracyjnego należy ocena, czy i w jakim zakresie powyższe okoliczności – jako związane z wykonaniem zaskarżonego aktu – mogą zostać zakwalifikowane jako realizujące przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki materialne uwzględnienia wniosku na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. odwołują się zatem do takich nadzwyczajnych okoliczności faktycznych związanych z wykonaniem treści zaskarżonego rozstrzygnięcia, które świadczą o realnym niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody majątkowej albo niemajątkowej, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, albo które realnie mogą spowodować powstanie nieodwracalnych lub trudnych do odwrócenia skutków rozumianych jako takie zmiany w rzeczywistości, które uniemożliwiają przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy albo których zniesienie w celu restytucji stanu poprzedniego byłoby możliwe tylko po podjęciu nadzwyczajnych działań lub dokonaniu niewspółmiernych nakładów sił i środków (zob. np. postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2023 r., II GSK 232/23; postanowienie NSA z dnia 27 czerwca 2023 r., II GZ 194/23; postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2023 r., II GSK 979/23). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wskazała, że przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., zostały zrealizowane przez okoliczności świadczące o niebezpieczeństwie wystąpienia podstaw do ogłoszenia upadłości spółki, zakończenia jej działalności oraz redukcji zatrudnienia. Dokonując oceny ustaleń oraz końcowego wniosku zawartych w zaskarżonym postanowieniu Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Sąd ten prawidłowo przeanalizował przedłożone przez skarżącą dokumenty, wszechstronnie je rozważył i na ich podstawie sformułował weryfikowalne rozstrzygnięcie. Przede wszystkim należy podzielić stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że strona skarżąca nie wykazała w sposób pełny i należyty swojej aktualnej sytuacji majątkowej i finansowej, co uniemożliwiło uznanie, że przesłanki materialne, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., zostały co najmniej uprawdopodobnione. Zgodzić trzeba się w szczególności z oceną Sądu a quo, że do wniosku skarżącej dołączono jedynie wybiórczą i selektywnie dobraną dokumentację finansową i podatkowo-pracowniczą za rok 2022, z pominięciem ujawnienia dokumentacji rachunkowej, podatkowej lub pracowniczo-ubezpieczeniowej co najmniej za pierwsze półrocze 2023 r. Nie przedłożono także innych dokumentów, z których wynikałoby spełnienie przesłanki zagrożenia niewypłacalnością w rozumieniu art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe. W tej sytuacji nie można było stwierdzić, czy i w jakim zakresie istnieje realne i aktualne zagrożenie wystąpienia stanu niewypłacalności. Nie znajdują również podstaw twierdzenia spółki, że nie ma możliwości przedłożenia wyciągu z ksiąg rachunkowych lub podatkowych w trakcie roku rachunkowego lub podatkowego. O ile bowiem prawdą jest, że zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (u.r.) sprawozdanie finansowe sporządza się na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych, o którym mowa w art. 12 ust. 2 u.r., oraz na inny dzień bilansowy, stosując odpowiednio, z zastrzeżeniem art. 45 ust. 1a i 1b, zasady wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego, określone w rozdziale 4 powyższej ustawy, o tyle nie istnieją żadne przeszkody, aby podmiot podlegający przepisom ustawy o rachunkowości sporządził na określony dzień kalendarzowy niebędący dniem bilansowym (zob. art. 12 ust. 2 u.r.) tzw. wyciąg z ksiąg rachunkowych (w tym np. z pozycji bilansowych lub rachunku zysków i strat spółki kapitałowej). Konieczność ujawnienia najbardziej aktualnej sytuacji majątkowej i finansowej spółki była w przedmiotowej sprawie szczególnie uzasadniona wobec skali prowadzonej działalności, liczby zatrudnionych pracowników (ok. 150 osób), zakresu realizowanych lub planowanych inwestycji. Spółka przyznała ponadto, że od marca 2023 r. stale odnotowuje stratę, co oznacza, że istniała możliwość przedstawienia dokumentacji rachunkowej, z której wynika ta okoliczność. Nie jest również samoistną podstawą uzasadniającą uwzględnienie wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej fakt, że spółka jest już obciążona powinnością uiszczenia "licznych tożsamych kar" za nielegalne urządzanie gier hazardowych, stanowiących znaczną kwotę (wg spółki jest to "kilkadziesiąt" lub "wiele" milionów złotych). Niezależnie bowiem od niewykazania tego rodzaju okoliczności, sama skala ciążących na danym podmiocie obowiązków publicznoprawnych nie może uzasadniać wniosku, że przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., zostały spełnione. Mając na względzie całość podniesionej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. o oddaleniu zażalenia.