II FZ 79/24

Dnia 5 września 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 5 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 maja 2024 r. sygn. akt I SA/Gd 203/24 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 8 stycznia 2024 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2019 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 29 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 203/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi G. W. (dalej jako "skarżący", "strona") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 8 stycznia 2024 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2019 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem z 27 lutego 2024 r. sąd zobowiązał pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi poprzez podpisanie skargi i nadesłanie podpisanego odpisu skargi z pouczeniem, że nieuzupełnienie braków w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania spowoduje odrzucenie skargi. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy (k. 19) wynika, że zarządzenia doręczono pełnomocnikowi w dniu 14 marca 2024 r. Postanowieniem z 17 kwietnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") odrzucił skargę, albowiem pomimo wezwania, strona w wyznaczonym terminie nie uzupełniła braków formalnych skargi. Odpis postanowienia doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 24 kwietnia 2024 r. W dniu 29 kwietnia 2024 r. pełnomocnik skarżącego nadał w placówce pocztowej pismo zawierające wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu pełnomocnik oświadczył, że w dniu 14 marca 2024 r. otrzymał z sądu korespondencję zawierającą pismo przewodnie z 1 marca 2024 r. informujące o doręczeniu odpisu odpowiedzi na skargę oraz odpowiedź na skargę. Pełnomocnik wskazał, że nie otrzymał odpisu zarządzenia wzywającego do usunięcia braków formalnych skargi, ani informacji o wydaniu takiego zarządzenia. Pełnomocnik wskazał również, że o uchybieniu terminu dowiedział się z treści postanowienia sądu o odrzuceniu skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. odmówił stronie przywrócenia terminu. Zdaniem sądu meriti analiza akt sądowych, w szczególności adnotacji wymaganych przepisami prawa znajdujących się na ZPO wskazuje, że w sposób prawidłowy doręczono wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi. W złożonym wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego ograniczył się jedynie do wskazania, że stosownego wezwania ani zawiadomienia nie otrzymał. Natomiast z nadesłanych do sądu wyjaśnień nie sposób wywieść, że w istocie korespondencja sądowa nie zawierała stosownego wezwania do usunięcia braków formalnych skargi, w sytuacji gdy twierdzeniu temu przeczą prawidłowe adnotacje sekretarza sądowego oraz adnotacje zawarte na przesyłce pocztowej i pokwitowanie na ZPO, które jest dokumentem urzędowym i korzysta z domniemania prawdziwości danych w nim zawartych. Dodatkowo sąd wskazał, że od profesjonalnego pełnomocnika można oczekiwać sprawdzenia zawartości koperty kierowanej do niego przesyłki i porównania z treścią ZPO dołączonego do korespondencji. Pismem z 18 czerwca 2024 r. strona skarżąca wniosła zażalenie na opisane powyżej postanowienie WSA w Gdańsku z 29 maja 2024 r., w którym zarzuciła temu postanowieniu naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. i wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zgodnie z treścią art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Natomiast instytucja przywrócenia terminu ma na celu wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia w sytuacji, gdy do tego uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez stronę postępowania zobowiązaną do dokonania określonej czynności procesowej w oznaczonym czasie. Zgodnie bowiem z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Ponadto w myśl art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem należy także dokonać czynności sądowej, której nie dokonano w terminie. Skutkiem uchybienia terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi jest jej odrzucenie, o czym stanowi art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, gdy w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Stosownie do art. 58 § 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem. Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dla przykładu – w ślad za sądem meriti - należy wskazać, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się w orzecznictwie m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 21 lipca 2022 r., sygn akt III OZ 447/2, CBOIS). Podkreślenia wymaga, że sąd, rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, jest zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia przede wszystkim na podstawie treści wniosku (podniesionych tam okoliczności faktycznych i racji prawnych) oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy. Tym samym to do podmiotu wnioskującego o przywrócenie terminu należy takie umotywowanie wniosku, ewentualnie dodatkowe poparcie swoich twierdzeń niezbędną dokumentacją, aby w sposób możliwe wyczerpujący i przekonujący dla sądu administracyjnego uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu. Z uwagi na charakter sądu kasacyjnego, który sprowadza się jedynie do badania prawidłowości działania sądu pierwszej instancji, a nie do powtórnego merytorycznego rozpoznania danej sprawy, wspomniane okoliczności muszą zostać wykazane na etapie rozpatrywania wniosku o przywrócenie terminu przez sąd pierwszej instancji. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że z akt sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 27 lutego 2024 r., pismem z 1 marca 2024 r. przesłanym na adres pełnomocnika, wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniesionej skargi przez podpisanie skargi i złożenie podpisanego odpisu skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W wezwaniu tym poinformowano, że nieusunięcie braków formalnych skargi w terminie spowoduje odrzucenie skargi. Pełnomocnik skarżącego odebrał przesyłkę, której zawartość kwestionuje strona skarżąca, w dniu 14 kwietnia 2024 r. i w zakreślonym w wezwaniu terminie nie uzupełnił wskazanych wyżej braków formalnych. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, iż sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że skarżący w wyznaczonym terminie nie przesłał na adres sądu podpisanej skargi wraz z jej podpisanym odpisem, co uzasadniało odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt.3 p.p.s.a. Odnosząc się do podnoszonej w zażaleniu kwestii nieotrzymania przez pełnomocnika skarżącej wezwania do usunięcia braków formalnych skargi, wskazać należy, że zawartość korespondencji jasno wynika ze znajdującego się w aktach zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 19 akt sądowych). Opis zawartości przesyłki niewątpliwie wskazuje, że przesyłka zawierała odpis odpowiedzi na skargę wraz z pismem przewodnim, zawiadomienie o wyznaczeniu sędziego sprawozdawcy oraz wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi. Podkreślić należy, że przesyłka sądowa może zawierać w sobie kilka pism sądowych, z tym tylko zastrzeżeniem, że fakt ten powinien zostać odnotowany na formularzu potwierdzenia odbioru w rubryce "rodzaj przesyłki" (zob. post. Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2000 r., sygn. I CZ 38/00). A zatem dla prawidłowości dokonania w ten sposób doręczenia wymaga się, aby okoliczność przesłania w jednej przesyłce kilku pism wynikała z dołączonego do przesyłki potwierdzenia odbioru (por. np. postanowienia NSA: z 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 707/11, z 18 stycznia 2012 r., sygn. akt I FSK 2088/11). Znajdujące się w aktach rozpoznawanej sprawy potwierdzenie odbioru spełnia powyższe wymagania. W tym miejscu należy również zaznaczyć, że wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 1550 ze zm.), potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych pism. W tym zakresie dokument urzędowy korzysta z domniemania zgodności z prawdą (post. Sądu Najwyższego z 30 kwietnia 1998 r., sygn. akt III CZ 51/98). Adresat przesyłki, który stwierdzi, że nie doręczono mu wszystkich pism wymienionych na formularzu i których przyjęcie pokwitował, powinien ten fakt udowodnić. Tak więc to w interesie odbierającego przesyłkę było sprawdzenie jej zawartości w chwili odbioru oraz zgłoszenie ewentualnych zastrzeżeń doręczycielowi. Natomiast w sytuacji, kiedy tego nie uczyniono, nie ma uzasadnionych podstaw, aby kwestionować prawidłowość doręczenia stronie przesyłki doręczonej 14 kwietnia 2024 r. Przyjęcie bowiem dopuszczalności kwestionowania po odbiorze przesyłki jej zawartości, przeczyłoby sensowi potwierdzenia odbioru przesyłki. W każdym przypadku odbiorca przesyłki mógłby podnosić, że nie otrzymał żadnego dokumentu lub tylko niektóre z nich, innymi słowy, że odebrał kopertę pustą albo niepełną. Od profesjonalnego pełnomocnika zobowiązanego do zachowania należytej staranności w zakresie prowadzonych spraw wymagane jest takie zorganizowanie odbioru korespondencji w kancelarii, aby osoba odbierająca korespondencję podpisując zwrotne potwierdzenie odbioru miała na uwadze wskazany w tym potwierdzeniu rodzaj przesyłki, a następnie sprawdziła jej zawartość. Ustalenie jakiejkolwiek nieprawidłowości obligowało pełnomocnika do wyjaśnienia tej kwestii w sekretariacie sądu. Ze względu na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.