I OZ 280/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia C.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt II SO/Po 9/22 w sprawie z wniosku C.K. o wymierzenie grzywny Kołu Łowieckiemu nr [..] "D." w T. w związku z niezastosowaniem się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wymierzyć Kołu Łowieckiemu nr [..] "D." w T. grzywnę w wysokości 1 000 (słownie: jeden tysiąc) zł za nieprzekazanie skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu; 3. zasądzić od Koła Łowieckiego nr [..] "D." w T. na rzecz C.K. kwotę 920 (słownie: dziewięćset dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 28 marca 2023 r., sygn. akt II SO/Po 9/22 oddalił wniosek C.K. (dalej: strona, wnioskodawca) o wymierzenie grzywny Kołu Łowieckiemu nr [..] "D." w T. (dalej: organ) w związku z niezastosowaniem się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę. Jak wynika z akt sprawy, w złożonym wniosku strona, zwracając się o wymierzenie grzywny w oparciu o art. 55 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) podała, że 21 lutego 2022 r. złożyła za pośrednictwem poczty skargę do sądu administracyjnego na bezczynność Koła Łowieckiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o oszacowanie szkód w uprawach. Organ otrzymał skargę, ale mimo upływu 10 miesięcy nie przekazał jej do sądu administracyjnego. Do wniosku dołączono niepoświadczone za zgodność z oryginałem kopie: śledzenia przesyłki nr [..], nadania tej przesyłki jako poleconej, skargi na bezczynność z załącznikami. W odpowiedzi na wniosek Koło Łowieckie wniosło o jego odrzucenie, wskazując, że nie otrzymało żadnej skargi na bezczynność, a na zwrotkach nie ma podpisu osoby odbierającej przesyłkę. W odpowiedzi na wezwanie Sądu I instancji o przedstawienie dowodu doręczenia Kołu Łowieckiemu skargi na bezczynność, w tym zwrotnego poświadczenia odbioru, pełnomocnik strony przedłożył informację Poczty Polskiej dotyczącą zasad doręczania przesyłek w okresie stanu epidemii oraz opatrzony pieczęcią Urzędu Pocztowego w T. i podpisem (nieczytelnym) dokument elektroniczny wygenerowany 1 grudnia 2022 r. z systemu Poczty Polskiej S.A. "odbiorca przesyłki w systemie Poczta Polska S.A.", z którego wynika, że przesyłka nr [..], nadana jako list polecony ekonomiczny 21 lutego 2022 r., została doręczona do oddawczej skrzynki pocztowej adresata przez "wrzut do skrzynki". Uzasadniając oddalenie wniosku Sąd I instancji podał, że przepis art. 54 § 2 p.p.s.a. wiąże początek rozpoczęcia biegu terminu do przekazania skargi sądowi nie z datą jej wniesienia. Uprzednio, w okresie od 20 września 2002 r. do 14 sierpnia 2015 r. przepis ten stanowił, że organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia, co jednakże uległo zmianie z dniem 15 sierpnia 2015 r., gdy weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nadająca mu obecne brzmienie, odwołujące się do dnia otrzymania skargi przez organ. Powyższe oznacza, że warunkiem ziszczenia się obowiązku o jakim mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. nie jest samo wniesienie skargi poprzez oddanie jej w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, lecz faktyczne doręczenie skargi podmiotowi, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy. W konsekwencji również sankcja w postaci wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. aktualizuje się dopiero w sytuacji, gdy organ nie przekazał sądowi skargi, którą faktycznie otrzymał. Skoro Koło Łowieckie zaprzecza otrzymaniu przedmiotowej skargi, zaś strona skarżąca nie dysponuje dowodem jej doręczenia organowi, a jedynie dowodem jej nadania i pozostawienia w skrzynce odbiorczej adresata, to brak jest podstaw dla przyjęcia, że w sprawie doszło do uchybienia przez organ terminowi, o jakim mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., albowiem brak jest dowodu pozwalającego w sposób jednoznaczny i nie budzący jakichkolwiek wątpliwości ustalić, że zaistniało zdarzenie warunkujące rozpoczęcie biegu tego terminu. Samo nadanie przesyłki w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego nie przesądza jeszcze o tym, że została ona faktycznie doręczona do adresata, skoro strona skarżąca zrezygnowała z uzyskania zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, a adresat neguje jej otrzymanie. Zgłaszana okoliczność, jakoby przesyłka została złożona przez pracownika Poczty Polskiej w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, nie przesądza o faktycznym jej doręczeniu organowi. W ocenie Sądu I instancji, tego rodzaju oświadczenie o umieszczeniu korespondencji w skrzynce oddawczej adresata nie ma takiego waloru pewności i bezsporności, by można było postawić znak równości pomiędzy tego rodzaju informacją z Poczty Polskiej, a faktycznym doręczeniem korespondencji, potwierdzonym przez adresata w sposób prawem przewidziany, w szczególności, gdy jak w niniejszej sprawie, adresat otrzymanie korespondencji kwestionuje. Sąd uznał też, że pozostawienie spornej przesyłki w skrzynce oddawczej adresata nie było następstwem wprowadzenia uproszczeń związanych z epidemią COVID-19, lecz następstwem wyboru sposobu działania przez pełnomocnika procesowego skarżącego, który zdecydował się na nadanie skargi przesyłką bez zwrotnego poświadczenia odbioru, pozbawiając się w ten sposób możliwości przedstawienia dowodu potwierdzającego faktyczne jej doręczenie adresatowi. W zażaleniu na postanowienie wnioskodawca wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania i dopuszczenie załączonych do zażalenia dowodów. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie przepisów art. 55 § 1 w zw. z art. 54 § 2 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie, art. 37 ust. 4a i 4b ustawy z 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020 r., poz. 1041, dalej: p.p.) przez jego niezastosowanie oraz przepisów: art. 80 k.p.a. i art. 83 § 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 21 ust. 1 i 2 pkt 3 p.p. w zw. z uchwałą nr 258/2020 Zarządu Poczty Polskiej S.A. z 22 grudnia 2020 r. zmieniającą uchwałę w sprawie Regulaminu świadczenia usług powszechnych oraz w sprawie ogłoszenia tekstu jednolitego Regulaminu świadczenia usług powszechnych, tj. § 23 ust. 2. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że przesyłka polecona została nadana i jej doręczenie zostało dokonane skutecznie, i w zgodzie z obowiązującymi ówcześnie przepisami, zaś skarżący nie był zobligowany do uzyskania zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki. Z takiego trybu doręczenia w czasie stanu epidemii i zagrożenia epidemicznego Poczta Polska była zwolniona, co oznacza, że doręczenia takiego nie można było dokonać. Wnioskodawca podniósł także, że gdyby w skrzynce pocztowej pozostawiono awizo, to dojść mogłoby do fikcji doręczenia, a w stanie faktycznym tej sprawy skarżący znalazł się w gorszej sytuacji procesowej, skoro doręczenie skargi, mimo wyraźnych przepisów, miałoby być nieskuteczne. W odpowiedzi na zażalenie organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wskazał, że przesyłka ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru nadana w dniu 21 lutego 2022 r. nie została ani dostarczona, ani nie dokonano jej awizacji, zaś doręczenia w trybie art. 44 k.p.a. w postępowaniach administracyjnych nie obowiązywały między 18 kwietnia a 20 sierpnia 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji w kwestii wykładni art. 54 § 2 p.p.s.a. Przepis ten wiąże początek rozpoczęcia biegu terminu do przekazania skargi sądowi nie z datą jej wniesienia, lecz z datą otrzymania skargi przez organ, co prowadzi do uznania, że dopiero od momentu otrzymania skargi organ może zrealizować obowiązek jej przekazania sądowi. Mylnie jednak Sąd I instancji doszedł do przekonania, że w okolicznościach sprawy nie doszło do skutecznego doręczenia przesyłki. Przesyłka mająca zawierać skargę do sadu administracyjnego została nadana 21 lutego 2022 r. i wedle stanu prawnego obowiązującego w tym czasie należy oceniać skutki działań poczty, która tę przesyłkę doręczała. Skarżący dysponuje dowodem nadania przesyłki poleconej. Zgodnie z definicją z art. 3 pkt 22 p.p., przesyłka polecona to przesyłka listowa, będąca przesyłką rejestrowaną, przemieszczana i doręczana w sposób zabezpieczający ją przed utratą, ubytkiem zawartości lub uszkodzeniem. Przesyłka polecona jest przesyłką rejestrowaną, ten termin definiuje z kolei art. 3 pkt 23 p.p., zgodnie z którym przez przesyłkę rejestrowaną należy rozumieć przesyłkę pocztową przyjętą za pokwitowaniem przyjęcia i doręczaną za pokwitowaniem odbioru. Oczywiście, nadawca przesyłki rejestrowanej może ubiegać się o uzyskanie dokumentu potwierdzającego jej odbiór. Przewiduje taką możliwość § 31 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1026, dalej: rozporządzenie), zgodnie z którym operator wyznaczony świadczy usługę w sposób umożliwiający uzyskanie przez nadawcę dokumentu potwierdzającego odbiór przesyłki rejestrowanej, wyłącznie na pisemne żądanie nadawcy. W tym celu operator wyznaczony przyjmuje w placówce nadawczej od nadawcy żądanie, na odpowiednio wypełnionym formularzu w postaci papierowej dołączonym do przesyłki, opatrzonym napisem "Potwierdzenie odbioru" albo, na wniosek nadawcy, przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej, o ile formę taką dopuszcza operator wyznaczony. Uzyskanie dokumentu potwierdzającego odbiór przesyłki rejestrowanej polega na doręczeniu nadawcy formularza, w postaci papierowej, na którym adresat pokwitował odbiór przesyłki rejestrowanej, albo dostarczenie nadawcy na jego wniosek informacji o doręczeniu przesyłki przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej, o ile formę taką dopuszcza operator wyznaczony. Brak żądania nadawcy przesyłki dostarczenia dokumentu potwierdzającego jej odbiór w żaden sposób nie zmienia jednak charakteru przesyłki, która jako rejestrowana podlega doręczeniu za pokwitowaniem odbioru i obowiązków operatora z tym związanych. Kwestie związane z odbiorem przesyłek rejestrowanych reguluje § 21 rozporządzenia, zgodnie z którym przesyłki rejestrowane doręcza się zgodnie z art. 37 p.p. za pokwitowaniem odbioru, po stwierdzeniu tożsamości osoby uprawnionej do odbioru (ust. 1). Jeżeli adresatem przesyłki rejestrowanej jest osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, pokwitowanie odbioru powinno zawierać czytelny podpis odbiorcy, datę odbioru i odcisk stempla firmowego, a w przypadku braku stempla firmowego - informację o dokumencie potwierdzającym uprawnienie do odbioru przesyłki (ust. 4). Przepis § 21 rozporządzenia wskazuje na art. 37 p.p., regulujący doręczanie przesyłek. Zgodnie z art. 31 ust. 1 p.p., przesyłkę pocztową doręcza się adresatowi pod adresem wskazanym na przesyłce. W przypadku przesyłek nierejestrowanych, przesyłka pocztowa może być także wydana ze skutkiem doręczenia adresatowi do jego oddawczej skrzynki pocztowej (art. 37 ust. 2 pkt 1 lit. a) p.p.). Możliwość ta co do zasady nie ma zastosowania do przesyłek rejestrowanych, albowiem te doręcza się za pokwitowaniem odbioru. Zasady te doznają jednak modyfikacji w pewnych okolicznościach. Trafnie w zażaleniu wskazano na przepis art. 37 ust. 4a p.p., zgodnie z którym w stanach nadzwyczajnych lub w przypadku wystąpienia stanu epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego, przesyłka listowa będąca przesyłką rejestrowaną może być doręczona w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 lit. a), zatem do skrzynki oddawczej adresata, bez konieczności składania wniosku, o którym mowa w ust. 4. Mając na względzie ograniczenia wynikające z takiego sposobu doręczenia, ustawodawca wyłączył z tej możliwości przesyłki wysyłane do i przez: 1) Sądy i Trybunały; 2) prokuraturę i inne organy ścigania; 3) komornika sądowego. Skargi do sądów administracyjnych, zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. wnosi jednak nie bezpośrednio do sądu, wówczas podlegałyby one ochronie przed doręczeniem na skutek złożenia w skrzynki oddawczej adresata, ale za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Z punktu widzenia operatora pocztowego nie jest to zatem przesyłka do sądu i w przypadku określonym w art. 37 ust. 4a p.p., możliwe jest zastosowanie określonego w nim sposobu doręczenia. Jest okolicznością notoryjną, że w Polsce od 20 marca 2020 r. obowiązywał stan epidemii, a od 16 maja 2022 r. stan zagrożenia epidemicznego, zniesiony 1 lipca 2023 r. W dacie nadania przesyłki znajdował zatem zastosowanie art. 37 ust. 4a p.p., zgodnie z którym przesyłka listowa będąca przesyłką rejestrowaną mogła być doręczona przez złożenie w skrzynce oddawczej. Z przedłożonego dokumentu wystawionego przez Pocztę Polską wynika, że taki sposób doręczenia został zastosowany, przesyłka została doręczona 22 lutego 2022 r. przez wrzut do skrzynki. Doręczenie definiuje natomiast art. 3 pkt 4 p.p., zgodnie z którym doręczenie to wydanie przesyłki pocztowej adresatowi. Przez wrzut do skrzynki oddawczej adresata przesyłki poleconej, w warunkach zastosowania art. 37 ust. 4a p.p., doszło zatem do wydania przesyłki adresatowi. Skutku tego nie zmienia brak żądania po stronie nadawcy wydania dowodu odbioru przesyłki. Zaprzeczenia adresata przesyłki, Koła Łowieckiego, aby przesyłkę otrzymał, są w tych okolicznościach pozbawione znaczenia. Zwrócić należy uwagę, że Koło Łowieckie nie podjęło żadnych prób reklamacji, aby wykazać, że informacje podane przez Pocztę Polską o sposobie doręczenia przesyłki nie są zgodne ze stanem faktycznym. W tej sytuacji uznać należy, że przesyłka polecona, której dowodem nadania legitymuje się skarżący, została doręczona adresatowi. W myśl art. 83 § 3 p.p.s.a. oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, albo polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Stosownie do art. 17 p.p. potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej przez placówkę pocztową operatora wyznaczonego ma moc dokumentu urzędowego, skarżący takim dowodem się legitymuje. Przepis nie nakłada na nadawcę pisma kierowanego do sądu obowiązku przedstawienia zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki. Prawidłowo wobec powyższego Sąd I instancji dostrzegł, że skarżący skutecznie wniósł skargę, nadaną przesyłką poleconą w dniu 21 lutego 2022 r. Nie do zaakceptowania jest jednak stanowisko, że skarga skutecznie nadana (czego Sąd I instancji nie zakwestionował), nie dotrze do sądu i nie wywrze skutku. Jak wyżej wskazano, z możliwości zastosowania art. 37 ust. 4a p.p. wyłączone są przesyłki do sądów. Ochrona na podstawie tego przepisu nie obejmuje skarg do sądów administracyjnych, wnoszonych za pośrednictwem organów. Nie oznacza to jednak, że skargi wnoszone do sądów administracyjnych pozbawione są ochrony, jej instrumentem jest art. 55 p.p.s.a. W tym zakresie procedura sądowoadministracyjna zawiera własną regulację chroniącą osoby wnoszące skargi do sądu administracyjnego. Ochrona ta polega z jednej strony na przymuszeniu organu przez nałożenie grzywny do przekazania skargi i akt sprawy, a z drugiej na ewentualnej możliwości rozpoznania sprawy na podstawie nadesłanego odpisu skargi. Ta druga możliwość realizuje się jednak dopiero w sytuacji, gdy uprzednie nałożenie grzywny nie doprowadziło do wykonania przez organ obowiązku, wówczas skarżący może żądać rozpoznania sprawy na podstawie nadesłanego odpisu skargi (art. 55 § 2 p.p.s.a.). Skarżący takiego wniosku jednak w swoim wniosku nie zawarł, nadto nie doszło do uprzedniego nałożenia grzywny, wobec tego nie są trafne argumenty Sądu I instancji, że na przeszkodzie do uwzględnienia wniosku o nałożenie grzywny może stać brak nadesłanego odpisu skargi, brak w tym zakresie może być uzupełniony następczo, w przypadku nieprzekazania skargi mimo nałożonej grzywny i zgłoszenia wniosku o rozpoznanie sprawy na podstawie odpisu skargi. Dla rozpoznania wniosku o ukaranie grzywną przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. nie wymaga nadesłania odpisu skargi. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zatem w niniejszej sprawie stanowiska, jakie zostało przyjęte w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 czerwca 2023 r., sygn. I OZ 238/23, pomija ono bowiem stan prawny regulujący doręczanie przesyłek rejestrowanych w okresie epidemii i stanu zagrożenia epidemiologicznego oraz prowadzi do akceptacji sytuacji, w której skutecznie nadana przesyłka polecona, zawierająca skargę do sądu, bez jakiejkolwiek ochrony skarżącego nie zostanie przekazana sądowi w sytuacji, gdy jej adresat nie podważy skutku doręczenia. Ponieważ skarżący dysponuje dowodem nadania do organu przesyłki, który to dokument ma moc dokumentu urzędowego i świadczy o skuteczności skierowania skargi w trybie art. 54 § 1 p.p.s.a. za pośrednictwem organu, to nie sposób przyjąć, że skarga, która została prawidłowo skierowana do sądu, będzie pozbawiona skuteczności procesowej wyłącznie z uwagi na twierdzenie organu, że skargi takiej nie otrzymał. Na karcie 62 akt sądowych znajduje się wygenerowane przez operatora pocztowego potwierdzenie doręczenia przesyłki poleconej rejestrowanej w dniu 22 lutego 2022 r. przez doręczenie do oddawczej skrzynki pocztowej adresata z adnotacją "wrzut do skrzynki". Dokument ten stanowi dowód, że do pozostawienia przesyłki rejestrowanej w oddawczej skrzynce adresata doszło, a jego skutkiem jest doręczenie adresatowi. Należy zwrócić uwagę, że organ, nawet jeżeli ze specyfiki jego działalności wynika, że zadania z zakresu administracji publicznej wykonuje jedynie w ograniczonym zakresie i sporadycznie, powinien organizować obieg dokumentów w sposób zapewniający bezpieczeństwo ich otrzymywania. Utrzymując pocztową skrzynkę oddawczą musi się też liczyć z wynikającymi z tego konsekwencjami. Przeciwdowodu na okoliczność nadesłania i skutecznego doręczenia przesyłki nie przedstawiono, organ nie skorzystał z możliwości wystąpienia do operatora pocztowego z reklamacją. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając okoliczności sprawy za dostatecznie wyjaśnione, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i art. 55 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i rozpoznał wniosek skarżącego o wymierzenie grzywny. Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że wymierzenie organowi grzywny jest zasadne. Skarżący skutecznie wniósł skargę na bezczynność organu, która została organowi doręczona w dniu 22 lutego 2022 r., co w zestawieniu z aktami sprawy, w tym przede wszystkim jednoznacznym stanowiskiem organu, pozwala przyjąć, że bez wymierzenia grzywny, organ obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. nie spełni. Powyższe spowodowało wymierzenie organowi grzywny w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. w wysokości 1 000 złotych. Wymierzając grzywnę w wysokości mieszczącej się w granicach wyznaczonych w art. 154 § 6 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze szczególny charakter regulacji, w oparciu o którą doszło do doręczenia przesyłki oraz fakt, że organ ten nie jest typowym organem administracji publicznej. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, 203 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż odpowiednie stosowanie przepisów o skardze uprawnia do zasądzenia kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W myśl uchwały NSA w sprawie II FPS 1/08, postępowanie z wniosku o wymierzenie organowi grzywny jest wnioskiem wszczynającym odrębne postępowanie sądowe. Od wniosku pobiera się wpis. Zatem postępowanie zażaleniowe w sprawie nałożenia grzywny na organ nie ma charakteru wpadkowego, zaś zażalenie jest środkiem prawnym przysługującym od orzeczenia rozstrzygającego sprawę co do istoty (B. Dauter [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX el. 2019, art. 64 teza 6). Odpowiednie stosowanie przepisów o skardze nakazuje zastosowanie także art. 203-204 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 września 2014 r. I OZ 759/14).