I FZ 188/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Mariusz Golecki po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 grudnia 2024 r. sygn. akt I SA/Op 575/24 odrzucające skargę kasacyjną R. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 6 września 2024 r. sygn. akt I SA/Op 575/24 wydanego w sprawie ze skargi R. L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 8 maja 2024 r. nr 1601-IOV-2.613.1.2024 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2010 r. postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu, 2) zwrócić R. L. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od zażalenia. 1. Postanowieniem z 18 grudnia 2024 r., I SA/Op 575/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, rozpoznając sprawę ze skargi R. L. (dalej: "Skarżący", "Strona") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 8 maja 2024 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji określającej zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2010 r. – odrzucił skargę kasacyjną strony od wyroku tegoż Sądu z dnia 6 września 2024 r., sygn. akt I SA/Op 575/24 i orzekł o zwrocie kosztów wpisu od skargi kasacyjnej. 2. Jak wskazał w zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji przesyłka pocztowa, adresowana do Skarżącego, zawierająca odpis przedmiotowego wyroku wraz z uzasadnieniem, awizowana była po raz pierwszy 4 października 2024 r. Powtórne awizowanie przesyłki miało miejsce 14 października 2024 r. Przesyłkę wydano 21 października 2024 r. Sad pierwszej instancji uznał, że w rozpatrywanej sprawie przesyłkę zawierającą odpis wyroku wraz z uzasadnieniem uznaje się za doręczoną z dniem 18 października 2024 r., tj. z upływem czternastego dnia, licząc od dnia pierwszego awizowania przesyłki, które miało miejsce w dniu 4 października 2024 r. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydanie przez operatora pocztowego przesyłki w dniu 21 października 2024 r. (tj. po upływie okresu 14 dni od pierwszej jej awizacji) jest pozbawione przy tym znaczenia prawnego i z uwagi na regulacje zawarte w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") nie może skutkować uznaniem, iż przesyłkę doręczono w tymże dniu. Od postanowienia tego pełnomocnik podatnika wniósł zażalenie, które to, postanowieniem Naczelnego Sadu Administracyjnego z 16 kwietnia 2025 r. sygn. akt I FZ 65/25 zostało odrzucone z uwagi na to, że było ono pozbawione przedmiotu zaskarżenia, przez to, że postanowienie nie zostało prawidłowo sporządzone. Uzasadnienie przedmiotowego postanowienia nie zostało bowiem podpisane i przez to nie weszło ono do obrotu prawnego. 2. Po ponownym, już prawidłowym doręczeniu odpisu postanowienia. Strona złożyła na nie zażalenie, zarzucając mu naruszenie przepisu postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1) art. 177 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że skarga kasacyjna została złożona z naruszeniem 30 dniowego terminu na jej złożenie, podczas gdy skarga kasacyjna została złożona w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia skarżącemu, nie sposób w niniejszej sprawie przyjmować fikcji doręczeń skoro operator pocztowy wydał przesyłkę Skarżącemu; 2) art. 73 § 1-5 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że do skutecznego doręczenia przesyłki poleconej zawierającej odpis wyroku wraz z pisemnym uzasadnieniem doszło w dniu 18 października 2024 r., podczas gdy Skarżącemu doręczono przesyłkę za pośrednictwem operatora pocztowego skutecznie 21 października 2024 r. co potwierdza podpis Skarżącego na odbiorze przesyłki, ponadto operator pocztowy wystawił jak się obecnie okazuje błędne awiza - z adnotacją o ostatecznym odbiorze przesyłki w dniu 21 października 2024 r. w którym to dniu skarżący skutecznie odebrał przesyłkę, ponadto operator pocztowy błędnie poinformował skarżącego o terminie odbioru przesyłki pocztowej do dnia 21 października 2024 r., co też Skarżący zgodnie z otrzymanymi instrukcjami - co przy braku doręczenia przez operatora pocztowego prawidłowo wystawionych awiz (skarżący nie otrzymał ani pierwszego ani drugiego prawidłowo wystawionego awiza), zrobił skutecznie i prawidłowo 21 października 2024 r., zatem termin 30 dniowy na złożenie skargi kasacyjnej powinien być liczony od dnia doręczenia przesyłki skarżącemu tj. od 21 października 2024 r., zatem skarga kasacyjna została złożona przed upływem terminu 30 dniowego na jej złożenie, nie sposób w niniejszej sprawie przyjmować fikcji doręczeń skoro operator pocztowy wydał przesyłkę Skarżącemu; 3) art. 65 § 1 i 2 p.p.s.a., przepisu § 4 ust. 1 i 2, par. 6 ust. 1, par. 7 ust. 1 pkt 1), ust. 2 i ust. 3, § 8 ust. 2 pkt 1), 2) i 3), § 10, § 11 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym z dnia 06 maja 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 819, tj. z dnia 08 grudnia 2023 r. Dz.U. z 2024 r, poz. 19) poprzez dokonanie błędnego doręczenia przesyłki poleconej przez Sąd pierwszej instancji oraz operatora pocztowego i błędnym przyjęciu przez Sąd, że skarżącemu nie doręczono przesyłki w dniu 21 października 2024 r. (dzień wydania przesyłki skarżącemu przez operatora pocztowego), podczas gdy skarżący potwierdził swoim podpisem skuteczny odbiór przesyłki w dniu 21 października 2024 r., a skoro operator pocztowy popełnił błąd w datowaniu awizowania przesyłki i wprowadził w błąd skarżącego co do ostatecznej daty odbioru przesyłki to przesyłka 18 października 2024 r. powinna zostać zgodnie z przepisami dotyczącymi doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, zwrócona do nadawcy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, a nie wydana Skarżącemu przez operatora pocztowego, nie sposób w niniejszej sprawie przyjmować fikcji doręczeń skoro operator pocztowy wydał przesyłkę Skarżącemu. W związku z powyższym Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Opolu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. 3.1. Wskazać w tym miejscu trzeba, że stosownie do art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65- 72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 366 z późn. zm.) albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zgodnie z art. 73 § 2 p.p.s.a. zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Stosownie do § 3 tego artykułu w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie zaś z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Z treści art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. wynika zatem, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia, tj. awizo. Przepisy te wprowadzają fikcję prawną doręczenia, co oznacza, że na ich podstawie - wbrew faktom - uznajemy przesyłkę za doręczoną, a skutek ten zachodzi z mocy samego prawa "z upływem ostatniego dnia okresu". Odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji. Również wtedy, gdy adresat odbierze przesyłkę już po 14 dniach, w dalszym ciągu będzie miała zastosowanie wynikająca z art. 73 § 4 p.p.s.a. fikcja prawna wcześniejszego doręczenia. W tym zakresie jej skutki nie przestają wywoływać skutków prawnych późniejszego doręczenia przesyłki (por. postanowienie NSA z 15 lutego 2016 r., II FSK 1762/15). Innymi słowy, późniejsze odebranie na żądanie strony pisma, a więc po upływie terminu, o którym mowa w art. 73 § 3 p.p.s.a., na skutek jego przetrzymywania przez operatora pocztowego, nie niweczy skutków doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. Dlatego też, fakt odebrania pisma z urzędu pocztowego przez Skarżącego po upływie terminu wskazanego w art. 73 § 1 p.p.s.a., , nie ma wpływu na skutek określony w art. 73 § 4 p.p.s.a. Brak fikcji prawnej doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. może być natomiast wykazane, gdy adresat pisma wskaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością i nie mógł w ogóle odebrać przesyłki pocztowej. Jedną z możliwości służących wykazaniu braku skuteczności fikcji prawnej doręczenia jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. Skoro więc korespondencja kierowana do Skarżącego 18 października 2024 r., tj. z upływem czternastego dnia, licząc od dnia pierwszego awizowania przesyłki, które miało miejsce 4 października 2024 została uznana za doręczoną z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu z art. 73 § 1 p.p.s.a., a zatem 18 października 2024 r., to trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej skargi upływał 18 listopada 2024 r. Pełnomocnik Skarżącego nadał zaś pismo zawierające skargę kasacyjną w dniu 19 listopada 2024 r. Należy jednak zauważyć, ze jak wynika z treści przedstawionych przez Stronę dokumentów, niedochowanie przez nią terminu wynikało z działań operatora pocztowego, albowiem poinformował on błędnie Stronę, że ostatnim dniem odbioru przedmiotowej przesyłki jest 21 października 2024 r. tj. 14 dzień od dnia pierwszego awiza przesyłki listowej poleconej. Na potwierdzenie swojego stanowiska Strona załączyła stosowne oświadczenie operatora pocztowego z 16 stycznia 2025 r. (k. 215 akt sądowoadministracyjnych). Jednocześnie należy podkreślić, że Sąd w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie nie przesądza, czy w toku doręczania korespondencji sądowej strona dopuściła się zawinionego działania oraz jakie były rzeczywiste przyczyny takiego stanu rzeczy. Powyższe istotne z punktu widzenia hipotezy art. 87 § 2 p.p.s.a. będzie przedmiotem oceny w sprawie z wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, nie zaś skuteczności doręczenia oraz zasadności odrzucenia środka zaskarżenia. Przy czym skuteczność takiego wniosku zależna jest od uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania czy skargi nastąpiło bez winy strony. Przedmiotem analizy w niniejszej sprawie jest wyłącznie ocena prawidłowości rozstrzygnięcia postanowienia Sądu pierwszej instancji z 18 grudnia 2024 r., 4. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. 5. O zwrocie wpisu sądowego od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a.