II SO/Wa 7/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Szmydt po rozpoznaniu dnia 11 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o wymierzenie Prezesowi Sądu Rejonowego dla [...] w [...] grzywny za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi z dnia 21 września 2022 r. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla [...] w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: wymierzyć Prezesowi Sądu Rejonowego dla [...] w [...] grzywnę w wysokości 500 (pięciuset) złotych. M. S. (dalej: Wnioskodawczyni) pismem z dnia [...] lutego 2023 r. złożyła wniosek o wymierzenie Prezesowi Sądu Rejonowego dla [...] w [...] (dalej: Organ) grzywny za nieprzekazanie w ustawowym terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi z dnia 21 września 2022 r. na bezczynność Organu w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej (w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 670/22). W uzasadnieniu Wnioskodawczyni wskazała, że dnia 14 października 2022 r. Organ przekazał skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: Sąd), nie dotrzymując terminu 15 dni na jej skuteczne przekazanie. Zaznaczyła ponadto, że skargę wysłała do organu w dniu 21 września 2022 r. (za pośrednictwem platformy ePUAP), zatem jej zdaniem termin na przekazanie skargi przez organ do Sądu upływał w dniu 6 października 2022 r. Wnioskodawczyni podkreśliła, że Organ przekazał przedmiotową skargę do Sądu w dniu 14 października 2022 r. Zarządzeniem z dnia 8 marca 2023 r. wniosek o wymierzenie grzywny wraz z jego uzupełnieniem (pismem z dnia 6 marca 2023 r.) Sąd wysłał Organowi celem udzielenia na niego odpowiedzi. Powyższa korespondencja została doręczona Organowi dnia 10 marca 2023 r. (karta 40 akt sądowych). Organ nie udzielił odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny. Postanowieniem z dnia 29 września 2023 r. Sąd wymierzył Organowi grzywnę w wysokości 1000 (tysiąca) zł. W uzasadnieniu podkreślono, że wysokość grzywny uzasadnia przede wszystkim przekroczenie ustawowego terminu na przekazanie skargi (o 8 dni) oraz brak odpowiedzi na wniosek Skarżącej o wymierzenie grzywny. Pismem z dnia 9 października 2023 r. Organ złożył na ww. postanowienie zażalenie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i oddalenie wniosku Skarżącej, względnie przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podkreślił, że z uwagi na jedynie 8-dniowe opóźnienie w przekazaniu skargi nie można uznać za proporcjonalną grzywny w zasądzonej wysokości. Ponadto zarzucił, że rzeczona skarga znajdowała się w aktach innej, omyłkowo zarejestrowanej sprawy. Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2024 r. (sygn. akt III OZ 642/23) Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) uwzględnił zażalenie Organu i przekazał Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że wymierzenie grzywny w sprawie należało uznać za zasadne, lecz w mniejszej wysokości. Zdaniem NSA 8-dniowe opóźnienie w przekazaniu skargi nie uzasadnia zasądzonej wysokości grzywny, a ponadto Sąd w ocenie NSA w ogóle nie wyjaśnił powodów wymierzenia grzywny w wysokości 1000 zł. Sąd został zobowiązany przez NSA do wzięcia pod uwagę przy ponownym rozpoznawaniu sprawy następujących okoliczności: przyczyny niewypełnienia przez Organ ustawowych obowiązków, to, ile faktycznie wyniosło opóźnienie w przekazaniu skargi, czy Organ wyjaśnił powody niedotrzymania terminu oraz czy są one uzasadnienie, jak również do ustalenia wysokości grzywny adekwatnej do stopnia zawinienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 55 § 1 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego bezczynność jest przedmiotem skargi. Stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W sprawach z wniosku o udostępnienie informacji publicznej stosuje się co do terminu przepis szczególny, tzn. art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2022 poz. 902, dalej: u.d.i.p.), w myśl którego przekazanie akt i odpowiedzi na skargę w sprawie udostępnienia informacji publicznej następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. W razie niezastosowania się do obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę sąd – zgodnie z art. 55 § 1 zd. 1 p.p.s.a. – może na wniosek skarżącego orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów). Na dzień orzekania wysokość ta wynosi 7155,48 zł (Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 9 lutego 2024 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2023 r.; M.P. 2024 poz. 110). Z akt sprawy II SAB/Wa 670/22 oraz danych z portalu EZD wynika, że skarga na bezczynność wpłynęła do Organu za pośrednictwem platformy ePUAP dnia 21 września 2022 r., w związku z czym ustawowy termin na jej przekazanie Sądowi upływał z dniem 6 października 2022 r. Organ natomiast przekazał ją Sądowi za pośrednictwem platformy ePUAP dnia 14 października 2022 r., stąd też Sąd przyjął, że opóźnienie w wykonaniu przez Organ ww. obowiązku wyniosło 8 dni. Wymierzając grzywnę, sąd bierze pod uwagę specyfikę i charakter danej sprawy, uwzględnia więc m.in. charakter, pozycję i sytuację organu administracji, wagę uchybienia w świetle standardów państwa prawnego, a wreszcie i to, czy wnioskujący o wymierzenie grzywny będzie mógł mieć obiektywne poczucie, że wymierzona grzywna i związana z nią dolegliwość dla organu jest proporcjonalna do negatywnych konsekwencji, jakie wnioskującemu o wymierzenie grzywny przyniosło niedopełnienie przez organ dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1259/13, wszystkie przytaczane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Grzywna ma charakter dyscyplinująco-restrykcyjny (por. postanowienie NSA z dnia 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 1024/06), jest podstawową gwarancją procesową realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.; Dz.U. z 1997 r, nr 78, poz. 483 ze zm.), ma służyć przede wszystkim zapobieganiu naruszeniom prawa przez organ w przyszłości i stanowić istotną dolegliwość, szczególnie w przypadkach, gdy organ notorycznie nie wywiązuje się z obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a. Wymierzenie grzywny w kwocie 500 zł (a zatem mieszczącej się w zakresie wyznaczonym przez art. 154 § 6 p.p.s.a.) jest zdaniem Sądu adekwatne do uchybienia, jakiego dopuścił się Organ, nie przekazując skargi w ustawowym terminie, a nadto spełni rolę prewencyjną. Sąd, wymierzając grzywnę w ww. wysokości, wziął pod uwagę jako okoliczność łagodzącą, że nieprzekazanie skargi nie stanowiło umyślnego i uporczywego działania organu. Na podwyższenie wysokości grzywny wpływ miało to, że Organ dopiero w zażaleniu na zaskarżone postanowienie wyjaśnił, iż przesłał skargę z "zalewie kilkudniowym" opóźnieniem wynikającym z dużego wpływu do sądu i brakami kadrowymi w sądownictwie ("fakt notoryjny"). Ponadto Organ nie udzielił odpowiedzi na wniosek Skarżącej ani nie ustosunkował się do niego aż do dnia złożenia zażalenia. Konkludując, o ile nie można uznać 8-dniowego opóźnienia w przekazaniu skargi za znaczne, o tyle stwierdzone powyżej okoliczności uzasadniają zwiększenie dolegliwości grzywny. Z tych względów na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.