II OZ 803/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 września 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 401/24 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi W. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 13 lutego 2024 r., nr SKO.415.12.2024 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 14 maja 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę W. Ł., dalej "skarżący" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z 13 lutego 2024 r. nr SKO 415.12.2024 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, z uwagi na nieuiszczenie wpisu od skargi (500 zł) oraz opłaty kancelaryjnej (8 zł) za wydruk czterech odpisów skargi celem doręczenia ich uczestnikom postępowania. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie oraz wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia przedmiotowych opłat. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z 11 września 2024 r. sygn. akt II OZ 472/24 oddalił wskazane zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z 18 września 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 401/24 na podstawie art. 86 § 1 i 87 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej "p.p.s.a." odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi oraz opłaty kancelaryjnej. W uzasadnieniu wskazał, że uchybienie terminu do uiszczenia kwoty wpisu od skargi oraz opłaty kancelaryjnej zostało przesądzone przez NSA, który oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie odrzucające skargę. Zdaniem Sądu, nie można uznać, że skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków fiskalnych skargi. Braku tej winy skarżący upatrywał w tym, że Sąd pominął ustanowionego przez niego pełnomocnika i wezwania kierował bezpośrednio na jego adres elektroniczny, nie zaś na adres pełnomocnika. Sąd I instancji wyjaśnił jednak, że skarga w niniejszej sprawie została złożona elektronicznie i ani w jej treści ani też w toku postępowania tj. do czasu wysłania przedmiotowych wezwań skarżący nie podał, że ma pełnomocnika, nie wskazał go z imienia i nazwiska, jak też pełnomocnik ten sam się nie ujawnił. Wojewódzki Sąd wskazał także, że samo złożenie pełnomocnictwa do akt administracyjnych, nawet gdy obejmuje ono umocowanie do działania w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zwalnia strony postępowania sądowoadministracyjnego z obowiązku określonego w art. 37 § 1, art. 46 § 1 pkt 1 oraz art. 46 § 2 pkt 1 lit. a p.p.s.a. tj. wskazania w skardze jako pierwszym piśmie w sprawie pełnomocnika, jego adresu oraz złożenia dokumentu pełnomocnictwa. Nadto zwrócił uwagę, że w sytuacji, gdy skargę złożono elektronicznie i nie zawierała ona rezygnacji z doręczania korespondencji w drodze elektronicznej (zgodnie z art. 74a § 2 p.p.s.a.), to w sprawie znalazł zastosowanie art. 46 § 2d p.p.s.a., który przewiduje, że jeśli pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego i nie zawiera adresu elektronicznego, sąd przyjmuje, że właściwym jest adres elektroniczny, z którego nadano pismo wniesione w formie dokumentu elektronicznego. Wezwania odnośnie do wpisu od skargi oraz opłaty kancelaryjnej zostały doręczone skarżącemu właśnie na taki adres. Pismem z 7 października 2024 r. skarżący wniósł zażalenie na powyżej opisane postanowienie WSA w Rzeszowie z 18 września 2024 r., zaskarżając je w całości oraz zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 86 § 1 i 87 § 2 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że uchybienie terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło z jego winy. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że sprawa ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji była już przedmiotem rozpoznania przez WSA w Rzeszowie, sprawa o sygnaturze II SA/Rz 1550/22. W postępowaniu tym skarżący ustanowił pełnomocnika w osobie swojej matki A. Ł. Skoro zatem w tej sprawie przedmiot i strony postępowania są identyczne to Sąd winien uwzględnić pełnomocnictwo i kierować wszelką korespondencję na adres ustanowionego pełnomocnika. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o przywrócenie "terminu do uiszczenia tych należności". Pismem z 22 października 2024 r. uczestnicy postępowania J. B. i K. B. wnieśli odpowiedź na zażalenie, wnosząc o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie na postanowienie WSA w Rzeszowie z 18 września 2024 r. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobniając równocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest zatem brak winy strony w uchybieniu terminowi. Przy ocenie, czy uchybienie było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Zasadniczym celem przywrócenia terminu jest wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia w sytuacji, gdy do uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez stronę, zobligowaną do dokonania czynności procesowej w oznaczonym czasie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podniesione przez wnoszącego zażalenie okoliczności nie mogą świadczyć o uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Prawidłowo w tym zakresie stwierdził Sąd pierwszej instancji, że jeżeli skarżący rzeczywiście chciał być reprezentowany w niniejszej sprawie przez pełnomocnika, to jego skarga powinna zawierać wskazanie danych osobowych i adresowych takiego pełnomocnika, jak też powinien być załączony do niej dokument pełnomocnictwa. Tym samym skarżący błędnie uznał, że kierowana do niego korespondencja winna być zaadresowana do pełnomocnika, o którym w skardze nie wspomniał. Pełnomocnik, jeśli został ustanowiony, zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a., obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Podkreślić trzeba, że od dnia 15 sierpnia 2015 r. wprowadzono w art. 46 § 3 p.p.s.a. wyraźne unormowanie, z którego wynika, że pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis muszą być wnoszone do sądu w danej sprawie. W orzecznictwie wskazuje się, że od obowiązku określonego w art. 46 § 3 w związku z art. 37 § 1 p.p.s.a. nie zwalnia fakt, że pełnomocnictwo zostało złożone w innym postępowaniu (administracyjnym). W takiej sytuacji obowiązkiem pełnomocnika jest dołączenie drugiego jego egzemplarza albo sporządzenie uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa z dokumentu znajdującego się w aktach administracyjnych, ponieważ są to dwa różne autonomiczne postępowania (por. orzeczenia NSA z 19 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2203/17, z 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1879/21), czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Tak więc, wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego, nie wystarczy złożenie pełnomocnictwa w postępowaniu przed organami czy też przed sądem administracyjnym, ale w innej sprawie tej samej strony (por.: M. Niezgódka-Medek [w:] Komentarz do art. 37 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, opubl. 2016 r.). Do niniejszej sprawy, jak zasadnie wskazał sąd I instancji, dotychczas nie złożono pełnomocnictwa, które uprawniałyby A. Ł. do dokonania jakiejkolwiek czynności przed sądem administracyjnym w imieniu skarżącego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnoszący zażalenie nie podejmując tego typu czynności procesowej, nie zachował należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, wnosząc zaś wniosek o przywrócenie terminu, do uzupełnienia braków fiskalnych skargi, nie uprawdopodobnił braku winy w jego uchybieniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.