I OZ 705/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Fundacji P. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 11 września 2024 r., sygn. akt II SA/Bk 290/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi Fundacji P. w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 21 lutego 2024 r. nr 400.30/AH/I/2024 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o wydanie decyzji zobowiązującej Wójta Gminy Nurzec-Stacja do zwrócenia się do Starostwa Powiatowego w Siemiatyczach o "usunięcie z ewidencji gruntów niezgodnego z prawem oznaczenia gruntów" postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 21 lutego 2024 r. nr 400.30/AH/I/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji zobowiązującej Wójta Gminy Nurzec-Stacja do zwrócenia się do Starostwa Powiatowego w Siemiatyczach o "usunięcie z ewidencji gruntów niezgodnego z prawem oznaczenia gruntów". Powyższe postanowienie zostało skutecznie doręczone 6 marca 2024 r. i zawierało pouczenie o prawie do wystąpienia do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca Fundacja skorzystała z ww. uprawnienia. W konsekwencji powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku postanowieniem z 19 marca 2024 r. utrzymało w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 21 lutego 2024 r., znak: 400.30/AH/I/2024. W dniu 22 kwietnia 2024 r. Fundacja P. w B. (dalej: skarżąca) złożyła w siedzibie organu skargę m.in. na ww. postanowienie z 21 lutego 2024 r. Postanowieniem z 11 września 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę skarżącej, wobec złożenia jej po upływie terminu. Zażalenie na ww. postanowienie złożyła skarżąca. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z art. 54a § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), jeżeli przed przekazaniem sądowi skargi jednej ze stron postępowania administracyjnego, inna strona tego postępowania zwróciła się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, przepisów art. 54 § 2-4 p.p.s.a. nie stosuje się. Organ rozpoznaje tę skargę jak wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, o czym niezwłocznie zawiadamia stronę wnoszącą skargę. W myśl § 2, jeżeli po przekazaniu sądowi skargi jednej ze stron postępowania administracyjnego, inna strona tego postępowania zwróciła się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy organ niezwłocznie zawiadamia o tym sąd. Sąd niezwłocznie przekazuje skargę wraz z aktami sprawy temu organowi. Przepis § 1 zdanie drugie stosuje się. Z powyższego wynika, że jeżeli w toku postępowania administracyjnego jedna ze stron postępowania skorzysta z przysługującego jej uprawnienia polegającego na wyborze środka zaskarżenia, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. bądź art. 52 § 3 p.p.s.a. i złoży wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, to w takiej sytuacji procesowej, w odniesieniu do wszystkich stron postępowania zastosowanie znajduje zasada wynikająca z art. 52 § 1 p.p.s.a. i zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlega decyzja wydana przez organ administracyjny na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powyższą regułę potwierdza treść art. 54a § 1 i 2 p.p.s.a., ponieważ jednoczesne złożenie w określonym czasie przez strony postępowania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i skargi do sądu administracyjnego na tą samą decyzję administracyjną, wymaga rozpoznania przez organ administracyjny skargi jak wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W art. 54a p.p.s.a. potwierdzono zatem pierwszeństwo drogi administracyjnej, gdyż w przypadku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez jedną ze stron skargę do sądu administracyjnego drugiej ze stron należy potraktować jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Oznacza to, że w takiej sytuacji procesowej znajduje zastosowanie ogólna reguła, zgodnie z którą skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie strona skorzystała z możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, a tym samym zrezygnowała z możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie z 21 lutego 2024 r. W takiej sytuacji skarga do sądu administracyjnego na postanowienie z 21 lutego 2024 r. podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jako niedopuszczalna z powodu niewyczerpania środków odwoławczych. Bez znaczenia zaś pozostaje, czy taka skarga została złożona w terminie. Sąd I instancji przyjął natomiast, że skarga została wniesiona po terminie i odrzucił ją na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd I instancji pouczył skarżącą, że może ona wnieść zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi oraz że zażalenie nie musi być sporządzone i wniesione przez profesjonalnego pełnomocnika. W rezultacie zażalenie zostało podpisane przez prezesa zarządu skarżącej Fundacji. Jakkolwiek w obu ww. sytuacjach dochodzi do odrzucenia skargi, to nie są tożsame środki zaskarżenia postanowienia o odrzuceniu skargi. Zgodnie bowiem z art. 173 § 1 p.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 175 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3. Nie oceniając w tym miejscu zasadności argumentacji podniesionej w zażaleniu należy stwierdzić, że przymus adwokacko-radcowski w odniesieniu do skarg kasacyjnych jest istotną gwarancją prawidłowej realizacji prawa do sądu. Skarga kasacyjna jest zasadniczym środkiem zaskarżenia orzeczeń sądów administracyjnych pierwszej instancji. Jeśli chodzi o postanowienia zaskarżalne skargą kasacyjną, to chodzi o postanowienia kończące postępowanie w tym znaczeniu, że ich uprawomocnienie się trwale zamyka drogę do wydania wyroku rozstrzygającego sprawę merytorycznie w danej instancji. Zażalenie przysługuje natomiast na postanowienia, które mają charakter ściśle procesowy i w praktyce są łatwo identyfikowalne. Ważne jest zatem, aby na etapie wnoszenia skargi kasacyjnej strona skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który posiada wiedzę i umiejętności pozwalające mu na przedstawienie w środku zaskarżenia adekwatnej argumentacji prawnej przemawiającej za uchyleniem skarżonego rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Konkludując, o ile uchybienie Sądu I instancji, polegające na nieprawidłowym uzasadnieniu i wskazaniu nieprawidłowej podstawy prawnej przy prawidłowym rozstrzygnięciu nie stanowi podstawy do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia, o tyle wobec treści art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. i art. 173 § 1 p.p.s.a. i art. 175 § 1 p.p.s.a. zaskarżone postanowienie nie mogło się ostać i musiało zostać uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.