III FSK 135/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Paweł Borszowski, Protokolant Konrad Halota, po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 września 2024 r., sygn. akt I SA/Rz 340/24 w sprawie ze skargi E. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 7 maja 2024 r., nr SKO.4140/201/2024 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2024 r. oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 września 2024 r., sygn. akt I SA/Rz 340/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: "WSA", "Sąd I instancji") oddalił skargę E. K. (dalej: "Skarżąca", "Strona") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Organ") z dnia 7 maja 2024 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta S. M. (dalej: "Burmistrz", "organ I instancji") z dnia 30 stycznia 2024 r., nr [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2024 r. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Skarżąca zaskarżyła go w całości i żądając przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na postanowienie SKO w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi Skarżąca, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzuciła naruszenie: I. prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, jak również niewłaściwe zastosowanie, tj.: 1. art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 900, dalej: "o.p."), poprzez przyjęcie, że wniosek Skarżącej w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza z dnia 30 stycznia 2024 r. nr [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2024 r. nie mógł zostać uwzględniony, mimo iż Skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, a zatem termin ten należało przywrócić; 2. art. 4 ust. 1, art. 6 pkt 3 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami tj. seniorom i osobom z niepełnosprawnościami w sprawach komunikacyjno - informatycznych w zw. z art 109 ust. 3 i 4, art. 111 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe; art. 30 ust. 1 a ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w tym m.in., dotyczy sporządzania pism z użyciem czytelnej czcionki - poprzez pominięcie, że SKO obowiązane było do zwrócenia uwagi na fakt naruszenia prawa przez Burmistrza, wobec niezapewnienia dostępności w przestrzeni publicznej Skarżącej, będącej seniorką i osobą niepełnosprawną, w sytuacji gdy pouczenie w decyzji podatkowej napisane zostało bardzo małą czcionką i nie było czytelne w myśl w/w regulacji czego nie uczyniło w przedmiotowej sprawie, zabrakło w pouczeniu informacji, że w przypadku uzasadnionego opóźnienia w sporządzaniu odwołania od decyzji, 14-to dniowy termin ulega skróceniu do 7-miu dni; 3. § 12 ust. 1 pkt 2 i 5 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i pominięcie, iż akt własności ziemi z 1976 r., Decyzja Naczelnika Miasta i Gminy S. M. z dnia 13.06.1978 r., a także prawnie skuteczna ugoda zawarta przed Sądem Rejonowym w K. w dniu 20 lipca 1961 r., sygn. akt [...] są dokumentami w rozumieniu § 12 ww. Rozporządzenia, na podstawie których w ewidencji gruntów i budynków winny być uwidocznione prawa Skarżącej, które finalnie winny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji Burmistrza nr [...] z dnia 30.01.2024 r . w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2024 r. w ten sposób, że decyzja winna uwzględniać również pozycję A — budynki mieszkalne w ilości (...) dot. południowej części domu mieszkalnego znajdującego się na działce nr [...] pod adresem [...], w S. M.; 4. art. 107 § 1 pkt 7 i art. 124 § 1 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022, poz. 2000, dalej: "k.p.a."), poprzez brak pouczenia Skarżącej o przysługujących jej prawach związanych ze skutecznym wniesieniem odwołania od kwestionowanej decyzji, w tym również brak pouczenia o treści art. 162 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa; II. przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez Organ przepisów art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., poprzez zignorowanie części materiału i dowodowego przywołanego przez Skarżącą w sprawie, tj. testamentu babci z 1958 r., postanowień Sądu Powiatowego w K. z 1960 r. i 1966 r. dokumentów (...) z 1976 r., dokumentu Decyzji Naczelnika Miasta i Gminy S. M. z dnia 13.06.1978 r. oraz nie zwrócono uwagi na stan zasiedzenia istniejący od 1961 roku, na które to dokumenty Skarżąca wskazywała w złożonym odwołaniu i które załączyła do złożonego odwołania z dnia 14 marca 2024 r., a które to dokumenty potwierdzają rzeczywisty stan prawny nieruchomości nr [...] oraz związanego z nią budynku mieszkalnego, które finalnie winny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji Burmistrza nr [...] z dnia 30.01.2024 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2024 r. w ten sposób, że decyzja winna uwzględniać również pozycję A — budynki mieszkalne w ilości (...) dot. południowej części domu mieszkalnego znajdującego się na działce nr [...] pod adresem [...] w S. M.; 2. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez brak odniesienia się Sądu I instancji do wszystkich zarzutów skargi skierowanej przez Skarżącą do WSA, tj.: a) pominięcie dokumentów świadczących o stanie zdrowia Skarżącej, tj.: orzeczeń kilku zespołów orzekających: Obwodowej Komisji Lekarskiej d/s Inwalidztwa nr (...) w K. z 23.08.1990 r., o zaliczeniu do II-ej grupy inwalidów na trwale, Powiatowego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności w K. [...] z dnia 26.10.2018 r. o trwałej niepełnosprawności z przyczyny chorób narządu ruchu, orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności w K. dnia 24.01.2019 r., kart informacyjnych z leczenia szpitalnego, wyników badań diagnostycznych oraz informacji dla lekarza kierującego dot. wykonanej rehabilitacji z dnia 05.05.2021 r.; b) brak odniesienia się do twierdzeń o braku zapewnienia Skarżącej dostępności przez Organ z uwagi na fakt, iż jest ona osobą że szczególnymi potrzebami ze względu na jej stan zdrowia i wiek, brak odniesienia się do wszystkich okoliczności, które miały wpływ na złożenie przez Skarżącą odwołania, w szczególności do okoliczności jego napisania i towarzyszącym temu przeciwnościom, które uzasadniają jej brak winy w dochowaniu terminu i powinny skutkować przywróceniem skarżącej terminu do złożenia odwołania; c) brak odniesienia się do okoliczności pomniejszonego opłacania podatku od nieruchomości, co jest wynikiem błędnej decyzji podatkowej kwestionowanej przez Skarżącą. SKO nie skorzystało z możliwości złożenia odpowiedzi na powyższą skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu. W rozpatrywanej sprawie istotą sporu jest zasadność odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organ I instancji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2024 r. Ze stanu faktycznego wynika, że Skarżąca domagała się od organu odwoławczego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, który został uchybiony. Decyzję organu I instancji doręczono Skarżącej w dniu 19 lutego 2024 r., zatem termin do wniesienia odwołania, wynoszący 14 dni, upłynął dnia 4 marca 2024 r. Odwołanie wniesione zostało po tej dacie, gdyż wpłynęło ono do organu I instancji w dniu 19 marca 2024 r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Organ odwoławczy przyjął, że Strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu i odmówił jego przywrócenia. Wskazał ponadto, że samo podanie o przywrócenie terminu zgłoszono z uchybieniem terminu 7 dni. Skarżąca starała się zaś wykazać, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy, ponieważ stan jej zdrowia uniemożliwiał dopełnienie określonych czynności procesowych w przepisanych terminach. Naczelny Sąd Administracyjny za całkowicie chybione uznaje zarzuty naruszenia przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez Organ przepisów art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. Nie doszło także do naruszenia przepisów art. 107 § 1 pkt 7 i art. 124 § 1 k.p.a., poprzez brak pouczenia Skarżącej o przysługujących jej prawach związanych ze skutecznym wniesieniem odwołania od kwestionowanej decyzji. W niniejszej sprawie organy podatkowe nie rozpatrywały zasadności przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organ I instancji na podstawie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), lecz na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (o.p.). Organy podatkowe nie mogły zatem naruszyć przepisów zawartych w przywoływanych wyżej przez autora skargi kasacyjnej, jednostkach redakcyjnych k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisu art. 162 § 1 o.p., poprzez przyjęcie, że wniosek Skarżącej w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2024 r., nie mógł zostać uwzględniony. Zgodnie z treścią przepisu art. 162 § 1 o.p., w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. To na wnioskodawcy (zainteresowanym) ciąży obowiązek uprawdopodobnienia braku winy w niezachowaniu określonego terminu. Pod pojęciem "winy" należy rozumieć każdą jej postać, nawet w postaci najlżejszej (na przykład: niedbalstwo, lekkomyślność). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że przepis art. 162 § 1 o.p., wymaga nie tylko podania przyczyny uchybienia terminowi, ale i wykazania, że przyczyna ta pozostawała niezależna od woli i wiedzy podatnika (zob. wyrok NSA w Lublinie z 12.04.2000 r., I SA/Lu 40/99). Choroba nie jest samoistną okolicznością wystarczającą do uznania, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego (zob. wyrok NSA w Gdańsku z 14.05.1999 r., I SA/Gd 74/99). Do okoliczności faktycznych, uzasadniających brak winy w uchybieniu terminowi, niewątpliwie należy zaliczyć nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. wyrok NSA z 19.09.2000 r., I SA 1072/00). Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd WSA zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że w ustalonych okolicznościach faktycznych w rozpatrywanej sprawie, uwzględnienie wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej, nie miało wystarczających podstaw. Co prawda przedstawiony stan zdrowia Skarżącej, mógł świadczyć o tym, że nie była ona w stanie samodzielnie dokonać określonych czynności, w tym zapoznać się z treścią decyzji i sporządzić od niej odwołanie, to jednak stan taki trwał, do dnia 4 marca 2024 r. W tym dniu Skarżąca uzyskała od odwiedzającej Ją córki, niezbędne informacje na temat procedury odwoławczej od przedmiotowej decyzji podatkowej. Był to ostatni dzień, w którym mogła jeszcze wnieść odwołanie w ustawowym terminie, tj. do dnia 4 marca 2024 r. Natomiast wniesienie odwołania od 5 marca 2024 r., musiało być uznane za złożone po upływie ustawowego terminu. Wniosek o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 162 § 2 o.p., powinien być zgłoszony w terminie 7 dni od tego dnia. Czynności tej dokonano również po jego upływie. W tej sytuacji, argumentacja mająca przemawiać za brakiem winy w uchybieniu terminu, nie mogła zostać przez organ odwoławczy uwzględniona (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym m.in. z dnia 2 grudnia 2022 r., sygn. akt I FSK 202/22, z dnia 24 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 1207/18 i z dnia 15 maja 2020 r. sygn. akt II FSK 4/20). W tych okolicznościach również zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez WSA przepisów art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez brak odniesienia się Sądu I instancji do wszystkich zarzutów skargi skierowanej przez Skarżącą do WSA, tj. pominięcie dokumentów świadczących o stanie zdrowia Skarżącej, nie mógł zostać uwzględniony. Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wszystkie pozostałe przytoczone przez autora skargi kasacyjnej zarzuty, okazały się niezasadne. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną jako nie zasługującą na uwzględnienie i stosując przepisy art. 184 p.p.s.a., oraz będąc związany wnioskami i uzasadnieniem skargi kasacyjnej, poprzez treść art. 183 § 1 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu. s. Paweł Borszowski s. Stanisław Bogucki s. Sławomir Presnarowicz (spr.)