II SA/Go 309/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 lipca 2023 r. sprawy ze skargi B.W. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu [...] na rzecz skarżącego B.W. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] października 2020 r. B.W. wystąpił do Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu (określanej dalej jako KSSU) o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2020/2021. Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. KSSU – działając na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 4, art. 86 ust. 2-3, art. 91, art. 92 art. ust. 1 i 3, art. 93 ust. 1-3, art. 94, art. 95, art. 409 ust. 1 pkt 1, art. 414 ust. 1 i 3, art. 447 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. 2020 r., poz. 85 ze zm., obecnie tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 574 – dalej: p.s.w.n.) w zw. z § 1 ust. 5, 6, § 2 ust. 1 pkt 4, § 3 ust. 1, 2 i 6, § 4 ust. 1, 2, 4-6, § 5 ust. 1-3, 6, 7, § 6, § 7 ust. 1-3, 5, 6, § 16, § 17, § 23 ust. 9 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu, stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 129 Rektora Uniwersytetu z dnia 24 września 2020 r. (dalej: regulamin) – nie przyznała B.W. stypendium rektora. W uzasadnieniu decyzji KSSU wskazała, że w sprawie zachodzi przesłanka określona w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. oraz § 7 ust. 2 pkt 1 regulaminu. Zgodnie z tymi przepisami świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 p.s.w.n. (tj. stypendium socjalne, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomoga, stypendium rektora) i art. 359 ust. 1 p.s.w.n. (tj. stypendium ministra) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Komisja analizując dane dotyczące toku kształcenia wnioskodawcy, oparte na oświadczeniu złożonym przez niego w dniu 13 października 2020 r. oraz zawartych w uczelnianej bazie danych Dziekanat i w Systemie Informacji o Nauce i Szkolnictwie Wyższym: POL-on, stwierdziła, iż z końcem roku akademickiego 2019/2020 wnioskodawca utracił prawo do ubiegania się o to świadczenie. Na skutek odwołania strony decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna Studentów Uniwersytetu (określana dalej jako OKSSU) utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Rozpoznając odwołanie OKSSU ponownie przeanalizowała wszystkie zebrane w sprawie dowody. Następnie organ wskazał, że zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego i Nauki okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. (czyli okres 6-letni przysługiwania świadczeń) rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy (na pierwszym kierunku studiów), co następuje z chwilą złożenia ślubowania. Do okresu 6 lat studiowania należy zaliczyć łącznie wszystkie okresy dotychczasowego studiowania na wszelkich kierunkach i nawet na różnych uczelniach. W związku z tym OKSSU uwzględniła, że strona jako student wnioskujący w październiku 2020 r. o przyznanie stypendium rektora - uprzednio realizowała jednolite studia magisterskie od 1.10.2014 r. do 13.06.2016 r. tj. przez okres 2 lat akademickich uwzględnionych przez OKSS, jako 2 lata z ww. okresu 6 lat (w trakcie których realizowała jednolite studia magisterskie na Wydziale [...] Uniwersytetu, kierunek [...]) i od 1.10.2016 r. do 30.09.2020 r., tj. przez okres 4 lat akademickich uwzględnionych przez OKSS, jako 4 lata z ww. okresu 6 lat (w trakcie których realizowała jednolite studia magisterskie na Wydziale [...] Uniwersytetu, kierunek [...]). Ustawowo określony okres 6 lat, w przypadku wnioskodawcy uległ wyczerpaniu w dniu 30 września 2020r. Organ - kierując się literalnym zapisem art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. - określa okres, w jakim studentowi przysługiwało prawo do wnioskowanego świadczenia stypendialnego. Świadczenia nie będą zatem przysługiwały studentowi, który na studiach pierwszego stopnia studiuje łącznie ponad 6 lat. W świetle zgromadzonych dowodów i na podstawie powołanych aktów prawnych, organ odwoławczy uznał, iż nie może przyznać stypendium rektora określonego w art. 86 ust. 1 pkt 4 oraz art. 91 p.s.w.n., wypłacanego z pieniędzy podatnika studentom, którzy nie spełnili łącznie wszystkich warunków otrzymania tego świadczenia. Przesłanką uniemożliwiającą przyznanie świadczenia jest tu realizacja studiów przez okres dłuższy niż 6 lat, określona w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. Na skutek wniesionej od powyższej decyzji skargi B.W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 7 października 2021 r., II SA/Go 248/21 uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, iż stanowisko organu odwoławczego było następstwem błędnej wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. Sposób skonstruowania tego przepisu bezspornie wskazuje, iż świadczenia o jakich mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n., a więc przyznawane na podstawie przepisów aktualnie obowiązującej p.s.w.n. przysługują przez okres nie dłuższy niż 6 lat. Sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia dla uzyskania danego stypendium. Stypendium to "przysługuje" konkretnej osobie dopiero po spełnieniu określonych warunków, do których zalicza się posiadanie statusu studenta, wyrażenie woli ubiegania się o pomoc oraz spełnienie dodatkowych wymagań przewidzianych dla świadczeń danej kategorii. Powyższa wykładnia znajduje ponadto odzwierciedlenie w treści uzasadnienia projektu ustawy, w którym sześcioletni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. powiązano bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej. Zdaniem Sądu sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia dla uzyskania danego stypendium. Stypendium to "przysługuje" konkretnej osobie dopiero po spełnieniu określonych warunków. Sąd stwierdził, iż z wykładni językowej art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. w sposób niebudzący wątpliwości wynika, iż świadczenia w nim wskazane przysługują nie dłużej niż przez okres sześciu lat, a nie - jak przyjęły komisje stypendialne obu instancji - w okresie 6 lat od rozpoczęcia studiów. Następnie wyrokiem z dnia 2 lutego 2023 r., III OSK 7673/21 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku. NSA zaznaczył, iż w tej sprawie kontrola zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji obejmuje ocenę stanu prawnego na datę wydania zaskarżonej decyzji w dniu [...] grudnia 2020r. Ma to znaczenie, ponieważ podstawą wydania decyzji był art. 93 p.s.w.n., który został w istotnym zakresie znowelizowany z dniem 18 grudnia 2021 r. na podstawie art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2232). Nowelizacja ta nie była podstawą do rozstrzygania przez organy i nie jest podstawą do przeprowadzenia w niniejszej sprawie kontroli przez sąd administracyjny. Zdaniem NSA Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że ww. okres 6-letni odnosi się do okresu otrzymywania stypendium (świadczeń z art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n.), a nie do okresu posiadania przez daną osobę statusu studenta. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego tym samym sformułowanie "świadczenie przysługuje", jakie zostało użyte w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. należy rozumieć jako świadczenie, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wymaganych kryteriów. W związku z tym dla biegu okresu 6 lat, o którym mowa w omawianym przepisie ma znaczenie to, że student występował o oświadczenie, które zostało mu przyznane i je pobierał. Okoliczność, że dana osoba jest studentem nie oznacza uzyskania świadczenia (stypendium). Zgodnie z art. 86 ust. 1 p.s.w.n. student może jedynie ubiegać się o świadczenie, ale sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do jego uzyskania. 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w tej ustawie (np. stypendium rektora) i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy. Nie można przy tym zrównywać znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczenia", o którym stanowi art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się oświadczenie" w związku z posiadaniem statusu studenta, jak przyjął skarżący kasacyjnie organ w niniejszej sprawie. Zdaniem NSA w stanie faktycznym tej sprawy nie można było powiązać początku okresu 6-letniego z momentem rozpoczęcia studiów przez studenta ubiegającego się o przyznanie świadczenia. Skoro z samym statusem studenta ustawa nie wiąże przysługiwania stypendium, to nie można uznać, że to z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec okres 6 lat ograniczający czas przysługiwania stypendium stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. Podsumowując NSA stwierdził, że orzekające w sprawie organy badając zaistnienie przesłanek przyznania skarżącemu wnioskowanego stypendium do 6-letniego okresu, o którym stanowi art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. wliczyły cały okres studiowania przez skarżącego, nie biorąc pod uwagę, czy rzeczywiście świadczenie to skarżącemu przysługiwało w rozumieniu wskazanym wyżej. W konsekwencji powyższego, przyjęcie przez organy stanowiska, iż wspomniany 6-letni okres upłynął, a tym samym, że odmowa przyznania skarżącemu stypendium z tej tylko przyczyny była uzasadniona, nie zasługuje na akceptację. NSA podał, iż z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynikają wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania poprzez uznanie, że okres 6-letni objęty art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. dotyczy tylko pobierania świadczenia, a nie okresu, w którym dana osoba ma status studenta. Ponadto Sąd pierwszej instancji wskazał, w jaki sposób należy liczyć okres sześciu lat wskazując na różnicę między rokiem kalendarzowym i rokiem akademickim co do trwania uprawnienia studenta do pobierania stypendium. Wprawdzie wprost Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wypowiedział się co do tego, czy okres 6-letni obejmuje wszystkie kierunki studiów danego studenta i to zarówno na tych, na których dana osoba studiowała w okresie obowiązywania ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, jak po jej uchyleniu i zastąpieniu ustawą z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, tym niemniej z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji znając stan faktyczny sprawy, w oparciu o który B.W. studiował i na kierunku Psychologia i kierunku Prawo Uniwersytetu w okresie obowiązywania obu ww. ustaw nie zakwestionował w żadnym zakresie możliwości wliczania tych terminów niezależnie od obowiązującej ustawy i niezależnie od kierunku studiów. Ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia [...] marca 2023 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna Studentów Uniwersytetu, na podstawie art. 104, art. 105 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 86 ust. 1 i 2 p.s.w.n. oraz § 5 ust. 1 pkt 3) Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu (załącznik do zarządzenia nr 28 Rektora Uniwersytetu z dnia 8 lutego 2023 r.), uchyliła w całości decyzję organu I instancji i umorzyła w całości postępowanie pierwszej instancji w sprawie przyznania stronie stypendium rektora na rok akademicki 2020/2021. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, iż uwzględnił związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania w sprawie wyrażonymi w orzeczeniach sądów administracyjnych wydanych w sprawie, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. Dokonując oceny spełnienia przez stronę przesłanek uprawnienia do świadczenia organ stypendialny wziął pod uwagę, że do ubiegania się i otrzymywania świadczeń uprawniona jest tylko osoba posiadająca status studenta. Zgodnie bowiem z art. 86 ust. 1 p.s.w.n. student może ubiegać się o 1) stypendium socjalne, 2) stypendium dla osób niepełnosprawnych, 3) zapomogę; 4) stypendium rektora (...). Natomiast zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 3) Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu student traci prawo do ubiegania się w danym roku akademickim o świadczenie lub do otrzymywania przyznanych świadczeń, jeśli ukończył studia. W myśl § 55 Regulaminu studiów na Uniwersytecie (załącznik do Uchwały nr 478 z dn. 27.04.2022 r.) datą ukończenia studiów jest data złożenia egzaminu dyplomowego z wynikiem co najmniej dostatecznym (...). Zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 16) i 17) Regulaminu studiów student ma prawo do ubiegania się o świadczenia pomocy materialnej określone w ustawie i otrzymywania świadczeń pomocy materialnej, na zasadach określonych w ustawie, jednakże w myśl § 2 ust. 7 Regulaminu studiów, prawa i obowiązki studenta wygasają z dniem ukończenia studiów lub skreślenia z listy studentów. B.W. w dniu [...] lipca 2021 r, ukończył studia jednolite magisterskie pięcioletnie stacjonarne na kierunku [...] Uniwersytetu uzyskując tytuł magistra. Wobec tego, że wnioskodawca z dniem [...] lipca 2021 r. przestał być studentem Uniwersytetu, postępowanie w sprawie przyznania mu stypendium rektora stało się bezprzedmiotowe w całości i uzasadniało umorzenie postępowania w sprawie na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Wystąpił brak elementu materialnego stosunku prawnego, powodujący brak podstaw do merytorycznego załatwienia sprawy, czyli do orzekania co do istoty sprawy, którym jest podmiot stosunku administracyjnego (wnioskodawca), czyli strona przedmiotowego postępowania administracyjnego, która - z dniem [...] lipca 2021 r. przestała być studentem Uniwersytetu, tj. z dniem ukończenia studiów - utraciła status studenta, a zatem utraciła także zdolność do bycia podmiotem jakichkolwiek praw i obowiązków studenta, w tym uprawnienia do form pomocy materialnej dla studentów, określonych w art. 86 ust. 1 p.s.w.n. Organ dodał, iż wydając decyzję organ jest zobowiązany wziąć pod uwagę określony stan faktyczny i prawny istniejący w chwili orzekania. Jak wyjaśniono wyżej, w myśl § 2 ust. 7 Regulaminu studiów, prawa i obowiązki studenta wygasają z dniem ukończenia studiów lub skreślenia z listy studentów. Zdaniem organu aktualnie nie byłoby wykonalne wypłacanie stronie niebędącej studentem świadczenia pomocy materialnej, do której uprawnieni są studenci. Świadczenia przyznaje się na semestr lub na rok akademicki i wypłaca co miesiąc maksymalnie przez 9 miesięcy roku akademickiego. Jak wyjaśnia się w orzecznictwie, decyzja trwale niewykonalna to taka decyzja, której adresat jest trwale pozbawiony możliwości czynienia użytku z ustanowionych w niej praw lub trwale pozbawiony możliwości wykonania obowiązków. Według organu po ponownym rozpoznaniu sprawy w chwili orzekania przez organ stypendialny o uprawnieniu strony do stypendium rektora na rok akademicki 2020/2021, strona nie posiada statusu studenta, sprawa o przyznanie jej świadczenia stała się bezprzedmiotowa. Zdaniem organu II instancji z uwagi na utratę przez stronę statusu studenta wydanie aktualnie decyzji przyznającej świadczenie w stanie faktycznym i prawnym istniejącym w chwili orzekania wiązałoby się z wydaniem decyzji niewykonalnej w dniu jej wydania i niewykonalność tej decyzji miałaby charakter trwały, co z kolei stanowiłoby wadę nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi B.W. do tutejszego Sądu. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji: 1. naruszenie art. 95 ust 1 pkt 2 p.s.w.n. w zw. z § 16 ust. 1 regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 129 Rektora Uniwersytetu z dnia 24 września 2020 roku, poprzez przyjęcie kryteriów będących podstawą do przyznania stypendium rektora na dzień 31 marca 2023 r. (dzień wydania decyzji), a nie kryteriów za ostatni zaliczony rok akademicki przed złożeniem wniosku o przyznanie stypendium rektora, 2. naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez niedostosowanie się przez organ do wykładni prawnej i wskazań wyrażonych w orzeczeniu WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 7 października 2021 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Go 248/21; 3. naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania, mimo iż w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna okoliczność stwierdzająca, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przyznanie skarżącemu stypendium rektora na rok akademicki 2020/2021 i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego przedstawił przebieg postępowania i rozwinął przytoczone w skardze zarzuty. Wskazał, iż organy administracyjne oraz WSA ustaliły, iż na moment złożenia wniosku skarżący posiadał statut studenta. Przedmiotem dotychczasowego sporu nie był fakt posiadania tego statutu a okres jego posiadania, w którym student ma prawo do uzyskana stypendium rektora. Okoliczności te zaznaczył również NSA w swoim uzasadnieniu - "Organy obu instancji wydając decyzję w sprawie, dokonały interpretacji powołanego przepisu uznając, że dla obliczenia powyższego terminu kluczowy jest okres, w jakim skarżący posiadał status studenta. Ustaliły przy tym, iż na moment złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora skarżący posiadał status studenta przez okres dłuży niż 6 lat. W niniejszej sprawie organ nie zastosował się do oceny stanu prawnego ustalonej przez sąd albowiem wydał on decyzję z uwzględnieniem stanu prawnego na dzień wydania ponownej decyzji Organ nie zastosował się również w żaden sposób do wytycznych oraz ustaleń dokonanych przez sąd administracyjny w wyroku z dnia 7 października 2021 r., mimo iż sąd ten wyraźnie zaznaczył, iż organ jest zobowiązany uwzględnić zawartą w uzasadnieniu w/w orzeczenia ocenę prawną zgodnie z art. 153 p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, a skarżący nie wniósł o przeprowadzenie rozprawy. Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie, w myśl art. 135 p.p.s.a., następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.). Przedmiot tak rozumianej kontroli w przedmiotowej sprawie stanowiła decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu z dnia [...] marca 2023 r. uchylająca decyzję Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu z dnia [...] listopada 2020 r. o odmowie przyznania B.W. stypendium rektora na rok akademicki 2020/2021 i umarzająca w całości postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu stypendium rektora na rok 2020/2021. Zaznaczenia wymaga w pierwszej kolejności, iż przedmiotowa sprawa była już przedmiotem orzekania przez tutejszy Sąd, który prawomocnym wyrokiem z dnia 7 października 2021 r., sygn. akt II SA/Go 248/21 uchylił zaskarżoną decyzję OKSSU z [...] grudnia 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącemu wnioskowanego stypendium. Następnie zaś NSA wyrokiem z dnia 2 lutego 2023 r., sygn. akt III OSK 7673/21 oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA. Wobec wyroków poprzedzających wydanie zaskarżonej decyzji, na gruncie przedmiotowej sprawy niewątpliwie zastosowanie znajduje art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, to wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019, art. 153.). Zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązani są zastosować się do tak rozumianej oceny prawnej i wskazań, zawartych w uzasadnieniu wyroku. W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające wyrażoną w art. 153 p.p.s.a. zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10). Zasadniczo ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Podsumowując stwierdzić należy, zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 21 marca 2014r., sygn. akt I GSK 534/12, że: "Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania". Dodatkowo zwrócić należy uwagę na art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z uwagi na moc wiążącą orzeczenia, wynikającą z art. 170 p.p.s.a., organy administracyjne i sądy muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Mając powyższe na uwadze należy przytoczyć wiążące wskazania i ocenę prawną zawarte przede wszystkim w wyroku NSA z 2 lutego 2023 r. (w którym NSA podzielił interpretację i ocenę WSA wyrażone w wyroku z 7 października 2021 r.) co do przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. Mianowicie NSA stwierdził, że uzasadniona jest językowa wykładnia art. 93 ust. 2 pkt 1 p.w.s.n., w świetle której 6-letni okres, o którym mowa w tym przepisie należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w tej ustawie i jednocześnie jest beneficjentem tej pomocy, czyli powiązany jest z pobieraniem świadczenia, a nie posiadaniem statusu studenta. Zatem błędnie orzekające w sprawie organy badając zaistnienie przesłanek przyznania skarżącemu wnioskowanego stypendium do 6-letniego okresu, o którym stanowi art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. wliczyły cały okres studiowania przez skarżącego, nie biorąc pod uwagę, czy rzeczywiście świadczenie to skarżącemu przysługiwało w rozumieniu wskazanym wyżej. NSA podał, iż z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynikają wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania poprzez uznanie, że okres 6-letni objęty art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. dotyczy tylko pobierania świadczenia, a nie okresu, w którym dana osoba ma status studenta. Ponadto Sąd pierwszej instancji wskazał, w jaki sposób należy liczyć okres sześciu lat wskazując na różnicę między rokiem kalendarzowym i rokiem akademickim co do trwania uprawnienia studenta do pobierania stypendium. NSA co prawda dodał, iż wprawdzie wprost Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wypowiedział się co do tego, czy okres 6-letni obejmuje wszystkie kierunki studiów danego studenta i to zarówno na tych, na których dana osoba studiowała w okresie obowiązywania ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, jak po jej uchyleniu i zastąpieniu ustawą z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, tym niemniej według NSA z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji znając stan faktyczny sprawy, w oparciu o który B.W. studiował i na kierunku [...] i kierunku [...] Uniwersytetu w okresie obowiązywania obu ww. ustaw nie zakwestionował w żadnym zakresie możliwości wliczania tych terminów niezależnie od obowiązującej ustawy i niezależnie od kierunku studiów. Tym samym OKSSU została zobowiązana do ponownego rozpoznania sprawy objętej odwołaniem skarżącego, a przede wszystkim do ponownej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie z zastosowaniem przedstawionej powyżej interpretacji przepisów prawa tj. art. 93 ust. 2 pkt 1 p.w.s.n., przy uwzględnieniu oceny prawnej i wskazań sądów administracyjnych I i II instancji. Tymczasem organ II instancji ponownie rozpoznając sprawę uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie z wniosku skarżącego o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2020/2021. OKSSU orzekła tak z uwagi na utratę przez skarżącego statusu studenta (od [...] lipca 2021 r.) i wynikającą z tego jej zdaniem bezprzedmiotowość z przyczyn podmiotowych oraz z uwagi na niebezpieczeństwo, że wydana decyzja byłaby niewykonalna i to w sposób trwały, skoro nie byłoby wykonalne wypłacenie stronie stypendium, jako osobie która już nie jest studentem. Sąd uznał, iż zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało przez OKSSU błędnie, z naruszeniem przepisów prawa. Zdaniem Sądu OKSSU w sposób nieuprawniony uznała, że postępowanie administracyjne dotyczące wniosku skarżącego o przyznanie stypendium rektora za rok akademicki 2020/2021 stało się bezprzedmiotowe. W świetle art. 105 k.p.a. (zastosowanym w zaskarżonej decyzji w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.) z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. W piśmiennictwie dzieli się te przyczyny na podmiotowe i przedmiotowe, te zaś na spowodowane "faktami naturalnymi" lub zdarzeniami prawnymi (J. Borkowski [w:] Komentarz, 1996, s. 462). Postępowanie staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1, gdy (jedyna) strona postępowania administracyjnego utraciła przymioty, o których mowa w art. 28, lub wskutek śmierci strony w toku postępowania dotyczącego praw ściśle związanych z osobą zmarłej strony. Przy czym w piśmiennictwie i orzecznictwie akcentuje się konieczność i celowość rozróżnienia bezprzedmiotowości postępowania i bezzasadności żądania strony. Brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania strony nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony. Ponadto w piśmiennictwie zwraca się uwagę, że ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją art. 105 § 1 k.p.a. nie może być interpretowany rozszerzająco. Przepis ten ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, w których w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Oznacza to, że postępowanie administracyjne, inaczej niż postępowanie cywilne, staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. tylko wtedy, gdy brak jest sprawy administracyjnej, która może być załatwiona decyzją, nie zaś wtedy, gdy wydanie decyzji staje się zbędne - por. wyrok SN z 20.01.2011 r., III SK 20/10, LEX nr 794506 (zob. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, art. 105). Wbrew stanowisku skarżonego organu okoliczność ukończenia przez skarżącego studiów na Uniwersytecie w dniu [...] lipca 2021 r. i to że aktualnie nie przysługuje mu statusu studenta nie stanowi na gruncie przedmiotowej sprawy zmiany stanu faktycznego wpływającej na rozstrzygnięcie w sprawie i skutkującej bezprzedmiotowością postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu skarżony organ błędnie nie uwzględnił charakteru przedmiotowego postępowania administracyjnego, związanego z tym, że dotyczy ono świadczenia (stypendium rektora) za ściśle określony okres tj. rok akademicki 2020/2021. To determinuje ramy tego postępowania, ma wpływ na sposób ustalania stanu faktycznego i jego ocenę na tle przepisów prawa. W takim przypadku bowiem organ rozpoznając wniosek jest zobowiązany do weryfikacji wniosku strony w oparciu o kryteria (przesłanki) dotyczące przyznania stypendium rektora na rok akademicki 2020/2021. Ocena spełnienia przesłanek dotyczących stypendium rektora na rok 2020/2021 musi być dokonywana w takiej sytuacji w oparciu o przepisy Regulaminu świadczeń studentów Uniwersytetu obowiązującego w roku akademickim, którego dotyczy złożony przez stronę wniosek o przyznanie stypendium. W rozpoznawanej sprawie jest to Regulamin świadczeń dla studentów Uniwersytetu, stanowiący załącznik do zarządzenia nr 129 Rektora Uniwersytetu z dnia 24 września 2020 r., podjęty na podstawie art. 95 p.s.w.n. Nie ulega wątpliwości, iż podstawą prawną do rozpoznania wniosku dotyczącego przyznania stypendium rektora na rok akademicki 20202/2021 nie może natomiast stanowić Regulamin świadczeń dla studentów Uniwersytetu, stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 28 Rektora Uniwersytetu z dnia 8 lutego 2023 r., który wszedł w życie z dniem 1 października 2022 r. i dotyczy świadczeń przyznawanych w roku akademickim 2022/2023. Zatem błędnie organ przywołał w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji Regulamin świadczeń dla studentów Uniwersytetu, stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 28 Rektora Uniwersytetu z dnia 8 lutego 2023 r., gdyż nie mógł mieć on zastosowania w przedmiotowej sprawie i określone w nim kryteria i przesłanki nie mają zastosowania w odniesieniu do wniosku skarżącego z dnia [...] października 2020 r. Miałyby one zastosowanie gdyby skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie stypendium na rok akademicki 2022/2023. Istotne jest zatem czy skarżący składając wniosek [...] października 2020 r. spełniał kryteria przyznania stypendium rektora w roku akademickim 2020/2021 określone przepisami Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu, stanowiący załącznik do zarządzenia nr 129 Rektora Uniwersytetu z dnia 24 września 2020 r. Odnośnie statusu studenta wskazać należy, iż według § 2 cyt. regulaminu o pomoc w formie stypendium rektora może ubiegać się student. Powyższe oznacza więc, iż wniosek o stypendium może złożyć osoba posiadająca status studenta. Na gruncie przedmiotowej sprawy nie ulega wątpliwości, iż w czasie złożenia wniosku o stypendium rektora i do [...] lipca 2021 r., czyli w roku akademickim 2020/2021 skarżącemu przysługiwał status studenta. Z kolei według § 16 regulaminu stypendium rektora może otrzymywać student, który uzyskał za ostatni zaliczony rok studiów wyróżniające wyniki w nauce, osiągniecia naukowe lub artystyczne, lub osiągniecia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym, z zastrzeżeniem ust. 4 tego paragrafu. Przepis ten wskazuje na obowiązek spełnienia określonych wymogów odnosząc je do także określonego okresu. W świetle zaś § 5 regulaminu student traci prawo do ubiegania się – jak zaznaczono - w danym roku akademickim o świadczenie lub do otrzymywania przyznanych świadczeń jeśli m.in. ukończył studia. Jak wskazuje treść przytoczonego przepisu odnosi się on wyraźnie do spełnienia przesłanki posiadanego statusu studenta w określonym czasie związanym ściśle z rokiem akademicki, którego dotyczy pomoc w postaci stypendium rektora. Poza tym, jak słusznie wskazał pełnomocnik skarżącego, treść wyroków WSA w Gorzowie z dnia 7 października 2021 r. i NSA z dnia 2 lutego 2023r. nie wskazują, aby sporny był fakt przysługującego skarżącemu statusu studenta w ramach postepowania zainicjowanego wnioskiem z [...] października 2020 r. Z kolei wskazany przez organ § 2 regulaminu studiów na Uniwersytecie (załącznik do uchwały nr 478 z dnia 27 kwietnia 2022 r.) wskazujący, że z dniem ukończenia studiów wygasają prawa i obowiązku studenta, należy zauważyć, iż odnosi skutki do momentu ukończenia studiów w określonym roku akademickim. Zatem zdarzenie to wywołuje skutki prawne na przyszłość, natomiast nie może ono wywoływać takich skutków wstecz, czyli w okresie kiedy skarżący był studentem i przysługiwały mu prawa i obowiązki właściwe studentowi. W rozumieniu § 2 regulaminu studiów skarżący utracił z chwilą ukończenia studiów prawo do ubiegania się o stypendium, ale za okres, od kiedy już nie jest studentem. Natomiast jego prawo do ubiegania się o stypendium rektora za rok akademicki 20202/2021, kiedy przysługiwał mu status studenta nie wygasło i jest on uprawniony do żądania rozpoznania merytorycznie jego wniosku z dnia [...] października 2020 r. Z powyższych względów Sąd uznał, iż brak było podstaw do stwierdzenia przez skarżony organ, że przedmiotowa sprawa stała się bezprzedmiotowa z przyczyn podmiotowych z uwagi na utratę przez skarżącego statusu studenta w dniu [...] lipca 2021 r. Jak wyjaśniono powyżej utrata w tej dacie przez skarżącego statusu studenta nie ma wpływu na rozpoznanie jego wniosku o przyznanie stypendium rektora za rok akademicki 2020/2021, gdyż w roku akademickim 2020/2021 taki status mu przysługiwał. Zatem nie można stwierdzić na gruncie przedmiotowej sprawy braku strony (bezprzedmiotowości o charakterze podmiotowym), skoro strona istnieje i może skutecznie domagać się rozpoznania jej wniosku z [...] października 2020 r. Na marginesie jedynie należy dodać, iż umorzenie przez organ postępowania w sprawie byłoby błędne nawet w sytuacji stwierdzenia braku spełnienia jakiegokolwiek kryterium przez wnioskodawcę, gdyż jak już wcześniej Sąd wskazał, nie powoduje to bezprzedmiotowości postępowania, ale ewentualną niezasadność skutkującą orzeczeniem przez organ odmowy. Poza tym nieuprawnione jest w okolicznościach sprawy wywodzenie przez organ negatywnych skutków dla strony tylko dlatego, że uprzednio organy błędnie dokonały interpretacji przepisów i odmówiły skarżącemu stypendium rektora, co potwierdziły wyroki sądów administracyjnych I i II instancji, a następnie do sprawy dotyczącej stypendium rektora na rok akademicki 2020/2021, zastosowały przepisy aktualnego Regulaminu świadczeń z 2023 r. i biorąc pod uwagę aktualny na dzień wydania zaskarżonej decyzji status skarżącego. Takie działanie uznać należy za niedopuszczalne. Za nieuprawnione uznać należy także stanowisko organu według, którego wydanie decyzji w niniejszej sprawie dotyczącej stypendium rektora na rok akademicki 2020/2021 skutkowałoby trwałą niewykonalnością takiej decyzji. Taka interpretacja w ocenie Sądu jest całkowicie niezrozumiała. W uzasadnieniu wyroku NSA w Warszawie z 13.02.1986 r., III SA 1146/85, ONSA 1986/1, poz. 12, s. 73–74, czytamy, że "trwała niewykonalność decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. zachodzi wówczas, gdy czynności składające się na treść obowiązków i uprawnień zawartych w decyzji są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych tkwiących w ich naturze". Niewykonalność prawna oznacza niemożność zastosowania się do dyspozycji rozstrzygnięcia z uwagi na istniejący w obowiązującym prawie zakaz lub nakaz określonego zachowania pozostającego w sprzeczności z wydaną decyzją. Natomiast niewykonalność faktyczna to brak możliwości wykonania decyzji z przyczyn technicznych (zob. M. Jaśkowska [w:] M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, art. 156.). W ocenie Sądu na gruncie przedmiotowej sprawy brak przesłanek wskazujących na wystąpienie niewykonalności prawnej lub faktycznej decyzji, gdyż brak w tym zakresie przeszkód o charakterze prawnym, a także technicznych. Mając na uwadze powyższe rozważania należało stwierdzić, iż organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a., stosując błędnie przepisy Regulaminu świadczeń dla studentów z 2023 r., a także naruszył art. 153 p.p.s.a. nie stosując się do oceny prawnej i wskazań zawartych w wyrokach WSA z 7 października 2021 r. i NSA z 2 lutego 2023 r. Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany zatem będzie stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. do rozpoznania odwołania skarżącego od decyzji KSSU z dnia [...] listopada 2020 r., z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 7 października 2021 r. i wyroku NSA z dnia 2 lutego 2023 r. oraz oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniu do niniejszego wyroku. Odnośnie żądania strony skarżącej co przyznania skarżącemu stypendium Sąd wyjaśnia, iż jedynie w myśl art. 145a § 1 p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu. Dopiero w przypadku niewydania decyzji lub postanowienia, o których mowa w § 1, w określonym przez sąd terminie, strona może wnieść skargę, żądając wydania orzeczenia stwierdzającego istnienie albo nieistnienie uprawnienia lub obowiązku. Sąd wyda orzeczenie w tym przedmiocie, jeżeli pozwalają na to okoliczności sprawy (§ 3). W przedmiotowej sprawie podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji stanowiły przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 105 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 153 p.p.s.a. orzekł jak w I sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego w łącznej kwocie 680 zł, na które składają się wpis sądowy od skargi (200 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego skarżącego (480 zł), Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.