I SA/Wa 275/24

WyrokWSA w Warszawie2024-03-21

Skład orzekający: Monika Sawa, Łukasz Trochym, Anna Milicka-Stojek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wpis spółki na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, wraz z zastosowaniem sankcji finansowych i gospodarczych, jest zgodny z prawem, jeśli spółka twierdzi, że nie posiada powiązań z podmiotami wspierającymi agresję, a organ opiera się na informacjach niejawnych i powiązaniach pośrednich?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wpis spółki na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę jest zgodny z prawem. Podkreślono, że ustawa przewiduje wpis nie tylko dla podmiotów bezpośrednio wspierających agresję, ale także dla tych powiązanych z takimi podmiotami, nawet jeśli powiązania te mają charakter pośredni (np. przez udziały w spółkach). Sąd stwierdził, że istniało prawdopodobieństwo wykorzystania zasobów gospodarczych spółki do wsparcia agresji, co uzasadniało zastosowanie sankcji. Ponadto, sąd uznał, że ograniczenie zakresu uzasadnienia decyzji ze względu na bezpieczeństwo państwa (art. 3 ust. 9 ustawy) jest dopuszczalne i nie narusza praw strony, zwłaszcza gdy sądy mają dostęp do akt niejawnych.
Stan faktyczny
Spółka została wpisana na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, co wiązało się z zastosowaniem sankcji finansowych i gospodarczych. Spółka zaskarżyła decyzję, zarzucając niewłaściwe zastosowanie przepisów materialnych i proceduralnych, w tym błędne ustalenie jej powiązań z rosyjskimi firmami energetycznymi i resortami siłowymi. Skarżąca twierdziła, że prowadzi działalność wyłącznie w obszarze handlu międzynarodowego, a jej klienci znajdują się poza Rosją. Minister w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko, wskazując na powiązania spółki z rosyjskimi podmiotami, w tym przez udziały w spółkach zależnych, oraz na potencjalne wykorzystanie dostarczanego przez nią helu w przemyśle militarnym. Sąd oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, sędzia WSA Łukasz Trochym, asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.), Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2024 r. sprawy ze skargi [...] w O. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 maja 2023 r. nr DPP-TPZ.0272.71.2023.AK(2) w przedmiocie wpisu na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętej w dniu 24 lutego 2022 r. oddala skargę. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako "Minister" lub "organ") decyzją z 9 maja 2023 r. nr DPP-TPZ.0272.71.2023.AK(2), działając z urzędu: 1. wpisał [....] w [...] w [...] (dalej jako "skarżąca" lub "spółka") na listę, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na [....] oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz.U. z 2023 r. poz. 129 zm.), powoływanej dalej jako "ustawa", 2. zastosował wobec podmiotu, o którym mowa w pkt 1: a) zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych w rozumieniu rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność [...] lub im zagrażających (Dz.Urz. UE L 78 z 17 marca 2014, str. 6, ze zm.), powoływanego dalej jako "rozporządzenie 269/2014", będących własnością, pozostających w posiadaniu, pozostających w faktycznym władaniu lub pod kontrolą podmiotu, o którym mowa w pkt 1, w pełnym zakresie, b) zakaz udostępniania podmiotowi, o którym mowa w punkcie 1, lub na jego rzecz - bezpośrednio lub pośrednio — jakichkolwiek środków finansowych lub zasobów gospodarczych w rozumieniu rozporządzenia 269/2014, c) zakaz świadomego i umyślnego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest ominięcie środków wskazanych w lit. a i b, d) wykluczenie z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego lub konkursu prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1710 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca to duża spółka, która posiada długoletnie relacje handlowe z [...] spółkami energetycznymi oraz [...] resortami siłowymi. Jednym z kluczowych klientów skarżącej jest państwowy [...] - operator elektrowni atomowych w [...], wchodzący w skład państwowej korporacji [...]. Większościowy udziałowiec spółki – [...] - do 2021 r. zaliczał się do grona najważniejszych menadżerów skupionych wokół [...] [...] – [....]. Skarżąca znajduje się na listach kooperantów Ministerstwa Obrony Narodowej [...], któremu dostarcza specjalistyczne gazy, w tym hel. Spółka zaopatruje także w sprzęt szpitale podległe temu resortowi. Szczegółowe informacje w przedmiotowym zakresie zostały przekazane do Ministra przy piśmie znak PKN-Z-36/2023/WS/DV, stanowiącym dokumentację niejawną oznaczoną klauzulą "zastrzeżone". Organ zauważył dalej, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy do postępowań w sprawach wpisu na listę oraz wykreślenia z niej, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, mają zastosowanie art. 107 § 1, art. 112, art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775), powoływanej dalej jako "K.p.a." Zgodnie przy tym z art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. decyzja zawiera w szczególności uzasadnienie faktyczne i prawne. Minister podkreślił, że art. 4 ust. 1 ustawy nie odsyła do art. 107 § 3 K.p.a., a co więcej, zgodnie z art. 3 ust. 9 ustawy minister może ograniczyć zakres uzasadnienia ze względu na bezpieczeństwo państwa lub porządek publiczny. W ocenie organu, taka sytuacja, w sposób oczywisty występuje w sprawach tego rodzaju, zwłaszcza w przypadku informacji niejawnych. Minister przytoczył następnie treść art. 3 ust. 1-3 i ust. 6-7 i wskazał, że uwzględniając te przepisy, stwierdził, że zachodzą uregulowane w art. 3 ust. 2 ustawy przesłanki do zastosowania wymienionych w sentencji decyzji środków wobec skarżącej. Jak bowiem wskazują ww. okoliczności faktyczne, jest ona podmiotem, który ze względu na powiązania osobowe, organizacyjne i gospodarcze z władzami i organami [...], może zostać wykorzystany do dysponowania środkami finansowymi lub zasobami gospodarczymi w rozumieniu rozporządzenia 269/2014 w celu bezpośredniego lub pośredniego wsparcia agresji [...] na [...], rozpoczętej [...][...][...] r. Wskazany w sentencji zakres zastosowanych środków, organ określił stosownie do art. 1 ustawy, przy uwzględnieniu definicji zawartych odpowiednio w art. 1 lit. d) i g) rozporządzenia 269/2014. Wziął też pod uwagę art. 3 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym w sprawach tych uwzględnia się w szczególności charakter i zakres działalności prowadzonej przez adresata decyzji oraz względy bezpieczeństwa narodowego. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Zarzuciła Ministrowi naruszenie: I. przepisów prawa materialnego, tj. 1) art. 3 ust. 2 ustawy mające wpływ na wynik sprawy, przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że jednym z kluczowych klientów skarżącej jest państwowy [....] - operator [...][...] w [...], wchodzący w skład państwowej korporacji [...], większościowy udziałowiec skarżącej – [...]- do 2021 r. zaliczał się do grona najważniejszych menadżerów skupionych wokół [...] [...] – [...], a ponadto spółka znajduje się na listach kooperantów Ministerstwa Obrony Narodowej [....], któremu dostarcza specjalistyczne gazy, w tym hel, podczas gdy: a) spółka działa wyłącznie w obszarze handlu międzynarodowego i nie ma powiązań z [...] firmami energetycznymi i [...] organami ścigania; z wskazanymi w zaskarżonej decyzji spółkami skarżącej nie łączą żadne umowy a towary nabywane w Rzeczypospolitej Polskiej nie są dostarczane do [...]; b) spółka nie współpracuje z korporacjami [...] i [...] i nie łączą ją z tymi podmiotami żadne kontrakty, czy też umowy; c) [...] nie jest większościowym wspólnikiem spółki, a ponadto od 20 kwietnia 2021 r. nie zajmuje on wyższego stanowiska w Publicznej Spółce Akcyjnej [...] "[...]" (dalej jako: "[...]" [...][...]), nie jest osobą poufną w "[...]" [...][...] i nie był w żaden sposób powiązany z [...], ani wcześniej, ani obecnie, d) skarżąca prowadzi działalność w handlu międzynarodowym; jej klientami są duże firmy na całym świecie, których działalność związana jest z nauką i medycyną, mająca na celu zwalczanie epidemii, poprawę jakości życia zwykłych obywateli; towar zakupiony w Rzeczypospolitej Polskiej jest używany poza granicami [...] i jest sprzedawany na warunkach EXW do Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, Konfederacji Szwajcarskiej oraz innych krajów Unii Europejskiej, a także do Republiki Turcji; e) spółka zarówno w chwili wydania zaskarżonej decyzji, wejścia w życie ustawy czy nawet projektu ustawy, jak również w okresie poprzedzającym wejście w życie powyższych aktów prawnych nie była w żadnym zakresie związana z kampaniami obronnymi i wojskowymi, co zostało potwierdzone protokołem badania dowodów nr 1 z 17 maja 2023 r. II. przepisów postępowania, tj. 1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na wybiórczym i uznaniowym zebraniu, rozpatrzeniu i dokonaniu oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z tych przepisów, skutkującym ustaleniem, że jednym z kluczowych klientów spółki jest państwowy [...]— operator elektrowni atomowych w [...], wchodzący w skład państwowej korporacji [...], większościowy udziałowiec spółki — [...] — do 2021 r. zaliczał się do grona najważniejszych menadżerów skupionych wokół [...] [...]— [...], a ponadto spółka znajduje się na listach kooperantów Ministerstwa Obrony Narodowej [...], któremu dostarcza specjalistyczne gazy, w tym hel, podczas gdy wyczerpująco zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy oraz swobodna jego ocena powinna prowadzić do ustalenia, że spółka nie spełniała przesłanek z art. 3 ust. 2 ustawy, 2) art. 107 § 3 i art. 11 K.p.a. w zw. z art 3 ust. 9 ustawy poprzez ich niewłaściwą wykładnię, polegającą na nadinterpretacji art. 3 ust. 9 ustawy i w konsekwencji nie zrealizowaniu obowiązku wynikającego z dyspozycji art. 107 § 3 K.p.a. co do podania uzasadnienia faktycznego decyzji, co skutkowało też naruszeniem zasady przekonywania wskazanej w art. 11 K.p.a., a co miało istotny wpływ na wynik sprawy powodując, że zaskarżona decyzja nie może pozostać w obrocie prawnym. Skarżąca wniosła również, w oparciu o art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a., o przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów: a) wyciągu z jednolitego rejestru państwowego osób prawnych spółki na fakt, że [...] jako Dyrektor Generalny jest osobą uprawnioną do reprezentowania spółki, w tym do udzielenia pełnomocnictwa; b) protokołu oględzin dowodu nr 50 AB 9284333 z 25 maja 2023 r. na fakt, że skarżąca nie prowadzi działalności w zakresie dostaw gazu na terytorium [....] oraz nie znajduje się na liście firm współpracujących z [...]; c) umowy sprzedaży udziałów w kapitale zakładowym spółki z 6 września 2021 r.; d) wyciągu z jednolitego rejestru państwowego osób prawnych skarżącej; e) wyciągu z jednolitego rejestru państwowego osób prawnych [...] Sp. z o.o. na okoliczność, że [...] nie jest większościowym udziałowcem skarżącej; f) informacji o działalności zawodowej, które otrzymuje pracownik od pracodawcy z 20 lutego 2021 r.; g) zaświadczenia "[...]" [...] nr 54 z 17 maja 2023 r.; h) zaświadczenia "[...]" [...] nr 53 z 17 maja 2023 r.; i) zawiadomienia osoby fizycznej o wykreśleniu z listy insiderów (osób mających dostęp do informacji poufnych) "[..]" [...]; j) porozumienia o rozwiązaniu umowy o pracę zawartej w dniu 20 kwietnia 2020 r., na fakt, że [...] co najmniej od 20 lutego 2021 r. nie zajmuje wyższego stanowiska w "[...]" [...], nie jest tam osobą poufną i nie był w żaden sposób powiązany z [...], ani wcześniej, ani obecnie; k) protokołu oględzin dowód nr 1 AB 9284032 z 17 maja 2023 r. na fakt, że skarżąca nie prowadzi działalności w zakresie dostaw gazu na terytorium [...] oraz nie znajduje są na liście firm współpracujących z [...]; nie ma żadnych powiązań z [...] firmami energetycznymi i organami ścigania; l) pisma PGNiG z 30 maja 2023 r. na fakt wpisania skarżącej na listę sankcyjną i m.in. zamrożenia środków tuż po tym, jak spółka przekazała tytułem przedpłaty na rzecz [...] S.A. Oddział [...] w [...] środki finansowe w wysokości [...] USD oraz [...] euro tytułem przedpłaty za zamówiony towar. Oczywiście środki zostały zamrożone, a towar do kupującego nie dotarł. W obszernym uzasadnieniu skargi rozwinięto argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów. Wskazano, że skarżąca nie ma żadnych relacji handlowych z [...] firmami energetycznymi i [...] organami ścigania. Działa ona wyłącznie w obszarze handlu międzynarodowego. Z powołanymi firmami nie łączą spółki żadne umowy, kontrakty, czy też powiązania gospodarcze. Również towary nabywane w Rzeczypospolitej Polskiej nie są dostarczane (zbywane) do [...]. Dodatkowo na ogólnodostępnej stronie internetowej [...] znajduje się lista firm współpracujących z tą firmą i dostawców gazu na terytorium [...]. Skarżąca nie znajduje się na tej liście, ponieważ nie prowadzi działalności w zakresie dostaw gazów na terytorium [...]. Spółki nie łączą też żadne stosunku (umowy, kontakty, transakcje) z korporacją [...] oraz korporacją [...]. Żadne towary, w tym towary nabywane w Rzeczypospolitej Polskiej nie są dostarczane do [...]. Zostało to potwierdzone również protokołem badania dowodów 50 AB 9284032 z 17 maja 2023 r. Zdaniem skarżącej, niezasadny jest zarzut powołany w zaskarżonej decyzji, że większościowy udziałowiec spółki – [...] był jednym z najważniejszych menedżerów skupionych wokół [...] [...] [...] do 2021 r. Prawidłowa analiza dokumentów rejestrowych spółki przeczy twierdzeniu, że jest on udziałowcem w spółce. Z umowy zbycia udziałów z 6 września 2021 r. wynika, że jedynym udziałowcem [...] jest inna osoba prawna, tj. [....] Sp. z o.o., która posiada 100% udziałów. Natomiast z wyciągu z jednolitego rejestru państwowego osób prawnych sp. z o.o. "[...]" wynika, że udziały w niej posiadają: [...] (51%), [...] (26,95 %) oraz [...] (20,05 %). Powyższe wskazuje, że [...] nie jest udziałowcem w [...]. Przy tym z zaskarżonej decyzji nie wynika z jakich dowodów (dokumentów) organ wysnuł twierdzenia, że rzekomo jest on większościowym udziałowcem spółki. Już to wskazuje, że decyzja ta nie nadaje się do kontroli instancyjnej. Jednocześnie, jak sam organ zauważył, w zaskarżonej decyzji mówi się o okresie do 2021 r., tj. okresie znacznie poprzedzającym agresję na [...], wydanie decyzji, wejście w życie ustawy czy nawet powstanie projektu ustawy. Od 21 czerwca 2021 r. [...] nie ma żadnych powiązań z "[...]" [...], na dowód czego skarżąca załączyła do skargi stosowną dokumentację. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Zauważył, odnosząc się do wniosków dowodowych skarżącej, że ogólnie dostępne źródła, takie jak serwis internetowy [...], prowadzony przez [...] podmiot [...] wskazuje, że [...] uzyskała 29 kontraktów rządowych ([...]). Wprawdzie szczegóły tych kontraktów nie są dostępne, tym niemniej potwierdza to działalność skarżącej na rzecz administracji [...], która w dniu [...] r. rozpoczęła agresję na [...]. Organ zwrócił też uwagę na przedmiot obrotu gospodarczego skarżącej, którym w dużej mierze jest hel w postaci ciekłej, tzw. hel-4, w który - jak potwierdziła skarżąca - zaopatruje się ona w [...]. Oddział [...] w [...]. Hel-4 co do zasady stosowany jest w przemyśle medycznym. Jednakże z uwagi na swoje właściwości, stosowany jest w elektronice detekcyjnej, co pośrednio czyni z niego surowiec podwójnego zastosowania. Możliwe jest bowiem techniczne wykorzystanie tego surowca, np. w rakietach naprowadzanych z użyciem czujników termicznych czy w przemyśle kosmicznym (satelity, balony obserwacyjne). Tym bardziej, mimo przeczeń skarżącej o braku związku z cyt. "kampaniami obronnymi i wojskowymi" oraz z "[...] organami ścigania", możliwość wykorzystania dostarczanego przez nią helu-4 w przemyśle militarnym, stawia ją w gronie podmiotów, co do których istnieje co najmniej prawdopodobieństwo wykorzystania dysponowanych przez nie zasobów gospodarczych do wsparcia agresji [...] na [...]. Odnosząc się do próby wykazania braku związków spółki z [...] poprzez załączone do skargi wyciągi z Jednolitego Rejestru Państwowego Osób Prawnych spółek [....] i [....] oraz umowę z 6 września 2021 r. sprzedaży przez [...] (obecny dyrektor generalny [...]) 100% udziałów skarżącej - spółce [...] kontrolowanej przez [...], w której posiada on 51% udziałów, Minister zauważył, że potwierdzają one dominującą rolę [...] w odniesieniu do skarżącej ze względu na posiadanie przez niego większościowego (51%) udziału w spółce [...], która z kolei jest posiadaczką 100% udziałów w [...]. Analogiczna retoryka stoi za twierdzeniami skarżącej o aktualnym braku powiązań z [....] [...] [...] oraz powiązanej z nim spółki [...] [...], przy jednoczesnym potwierdzeniu informacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że powiązania takie faktycznie miały miejsce do 2021 r. Tymczasem [...] od 13 kwietnia 2022 r. na podstawie [...] [...] figuruje na liście sankcyjnej Wielkiej Brytanii. Z uzasadnienia wpisu wnika, że jest on [...] biznesmenem i [...]. Jest lub był zaangażowany w uzyskiwanie korzyści od rządu [...] lub wspieranie go z tytułu posiadania [...], konglomeratu mającego interesy biznesowe w [....] sektorach energii i informacji, komunikacji i technologii cyfrowych, które są sektorami o strategicznym znaczeniu dla rządu [...]. Na rozprawie w dniu 21 marca 2024 r. Sąd postanowił: dopuścić dowód z dokumentów wymienionych w punktach od a) do k) skargi oraz oddalić wniosek dowodowy zawarty w punkcie l) skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W myśl art. 1 ustawy, w celu przeciwdziałania wspieraniu agresji [...] na [...] rozpoczętej w dniu [... r., wobec osób i podmiotów wpisanych na listę, o której mowa w art. 2, stosuje się: 1) odpowiednio środki określone w art. 2 ust. 1-3 rozporządzenia 765/2006 z dnia 18 maja 2006 r. dotyczącego środków ograniczających w związku z sytuacją na [...] i udziałem [...] w agresji [...] wobec [...] (Dz. Urz. UE L 134 z 20.05.2006, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem 765/2006", na zasadach określonych w tym rozporządzeniu, z wyłączeniem art. 1fb, art. 1fc i art. 7; 2) odpowiednio środki określone w art. 2 i art. 9 rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność [...] lub im zagrażających (Dz. Urz. UE L 78 z 17.03.2014, str. 6, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem 269/2014", na zasadach określonych w tym rozporządzeniu, z wyłączeniem art. 8, art. 12 i art. 16; 3) wykluczenie z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego lub konkursu prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1710, 1812, 1933 i 2185); 4) wpis do wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany, o którym mowa w art. 434 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2021 r. poz. 2354, z późn. zm.). Zgodnie zaś z art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy, decyzję w sprawie wpisu na listę wydaje Minister właściwy do spraw wewnętrznych; decyzję wydaje się względem osób i podmiotów dysponujących środkami finansowymi, funduszami oraz zasobami gospodarczymi w rozumieniu rozporządzenia 765/2006 lub rozporządzenia 269/2014, bezpośrednio lub pośrednio wspierających agresję [...] na [...] rozpoczętą w dniu [...] r. lub bezpośrednio związanych z takimi osobami lub podmiotami, w szczególności ze względu na powiązania o charakterze osobistym, organizacyjnym, gospodarczym lub finansowym, lub wobec których istnieje prawdopodobieństwo wykorzystania w tym celu dysponowanych przez nie takich środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych. Z powyższych uregulowań wynika zatem, że ustawodawca przewidział, że wpisowi na listę podlegać będą nie tylko podmioty bezpośrednio lub pośrednio wspierające agresję, lecz także wszelkie inne osoby lub podmioty o ile są bezpośrednio powiązane z podmiotami wspierającymi. Sąd rozpoznający sprawę niniejszą podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniach wyroków tutejszego Sądu z 2 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2527/22 oraz z 18 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2524/22 (https://cbois.nsa.gov.pl), że powiązania takie mogą mieć, m.in. charakter osobisty lub gospodarczy, jednak użycie w analizowanym przepisie zwrotu "w szczególności", oznacza, że podstawą wpisu na listę mogą być powiązania różnego rodzaju, o ile przypisać można im przymiot bezpośredniości. Sąd podziela także pogląd zaprezentowany w ww. wyrokach, że postępowanie w sprawie wpisu na listę nie jest typowym postępowaniem administracyjnym, bowiem zgodnie z art. 4 ustawy, do tego rodzaju postępowań stosuje się, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, jedynie niektóre, szczegółowo wymienione, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wśród nich nie znalazł się, m.in. art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Wskutek powyższego, w postępowaniu toczącym się na podstawie przepisów ustawy organ nie jest zobowiązany oceniać, czy dana okoliczność została udowodniona, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, zaś uzasadnienie decyzji nie musi zawierać wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Powyższa konstatacja koresponduje również z treścią art. 3 ust. 9 ustawy, który stanowi, że Minister może ograniczyć zakres uzasadnienia decyzji w sprawie wpisu na listę ze względu na bezpieczeństwo państwa lub porządek publiczny. Ustawodawca uznał zatem, że charakter tego rodzaju spraw, a w szczególności okoliczność, że wykazanie powiązań z podmiotami wspierającymi agresję wiązać się może z koniecznością ujawnienia informacji uzyskanych w toku działań operacyjnych służb bezpieczeństwa państwa, wymagać może ograniczenia zakresu uzasadnienia decyzji. Ostatni z cytowanych wyżej przepisów (art. 3 ust. 9 ustawy) został zastosowany w tej sprawie, wobec uzyskania przez Ministra dokumentów niejawnych (zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i w toku postępowania sądowego). Choć ograniczenie dostępu dla dokumentów objętych ochroną informacji niejawnych stanowi ograniczenie czynnego udziału strony w postępowaniu, to jednak zostało ono przewidziane ustawą w warunkach wskazanych w art. 31 ust. 3 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Wynika to z potrzeby ochrony wartości nadrzędnej jaką jest bezpieczeństwo państwa. Co istotne, choć skarżąca nie zna treści ww. dokumentów, to jednak może skorzystać z kilku środków zaskarżenia decyzji, w której zastosowano art. 3 ust. 9 ustawy - skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, które to sądy mają wgląd w akta niejawne. W każdej takiej sprawie wgląd w dokumenty niejawne mają sędziowie rozpatrujący sprawę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 października 2020 r. sygn. akt II OSK 1637/20; LEX nr 3074552). W niniejszej sprawie każdy z członków składu orzekającego miał nieograniczone prawo do zapoznania się z aktami niejawnymi, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji, z którego to prawa skorzystali. W tej sytuacji za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. polegającego na wybiórczym i uznaniowym zebraniu, rozpatrzeniu i dokonaniu oceny materiału dowodowego, jak i naruszenia art. 107 § 3 i art. 11 K.p.a. w zw. z art 3 ust. 9 ustawy przez ich niewłaściwą wykładnię, polegającą na nadinterpretacji art. 3 ust. 9 ustawy i w konsekwencji nie zrealizowaniu obowiązku wynikającego z dyspozycji art. 107 § 3 K.p.a., co do podania uzasadnienia faktycznego decyzji. Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu, już z samego uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, jakie fakty legły u podstaw rozstrzygnięcia organu i uznania za konieczne objęcia skarżącej sankcjami, jako podmiotu spełniającego przesłanki z art. 3 ust. 2 ustawy. Jak wyjaśnił organ,[...] to duża spółka, która posiada długoletnie relacje handlowe z [...] spółkami energetycznymi oraz [...] resortami siłowymi. Jednym z kluczowych klientów spółki jest państwowy [...] - operator elektrowni atomowych w [...], wchodzący w skład państwowej korporacji [...]. Niezależnie jednak od tego, większościowy udziałowiec spółki – [...], do 2021 r. zaliczał się do grona najważniejszych menadżerów skupionych wokół [...] [...] – [...]. Skarżąca znajduje się na listach kooperantów Ministerstwa Obrony Narodowej [...], któremu dostarcza specjalistyczne gazy, w tym hel. Spółka zaopatruje także w sprzęt szpitale podległe temu resortowi. Choć skarżąca zaprzecza w skardze, jakoby miała powiązania z [...] firmami energetycznymi i [...] organami ścigania, jak też wskazuje, że prowadzi działalność w handlu międzynarodowym, zaś jej klientami są firmy na całym świecie, których działalność związana jest z nauką i medycyną, a towar zakupiony w Rzeczypospolitej Polskiej jest używany poza granicami [...], to jednak, jak słusznie zauważył organ w odpowiedzi na skargę, ogólnie dostępne źródła, takie jak serwis internetowy [...] (prowadzony przez [...] podmiot [...]) wskazuje, że [...] uzyskała 29 kontraktów rządowych ([...]). Choć szczegóły tych kontraktów nie są dostępne, to potwierdza to ustalenia organu, dotyczące działalność skarżącej na rzecz administracji [...]. Mając dodatkowo na uwadze przedmiot obrotu gospodarczego spółki, którym w dużej mierze jest hel w postaci ciekłej, tzw. hel-4, w który - jak potwierdziła skarżąca - zaopatruje się ona w [...]. Oddział [...] w [...] (a który prócz zastosowania w przemyśle medycznym może mieć też zastosowanie w przemyśle militarnym, czy kosmicznym (satelity, balony obserwacyjne)), to mimo przeczeń skarżącej o braku związku z "kampaniami obronnymi i wojskowymi" oraz z "[...] organami ścigania", możliwość wykorzystania dostarczanego przez nią helu-4 w przemyśle militarnym, stawia ją w gronie podmiotów, co do których istnieje co najmniej prawdopodobieństwo wykorzystania dysponowanych przez nie zasobów gospodarczych do wsparcia agresji [....] na [...]. Podobnie nieskuteczna jest próba podważenia przez skarżącą związków z [...]. Ustaleń organu w tym zakresie nie zmienia okoliczność, że na skutek umowy zbycia udziałów z 6 września 2021 r. jedynym udziałowcem [...] jest obecnie inna osoba prawna, tj. [...] Sp. z o.o., która posiada 100% udziałów skarżącej. Z wyciągu z jednolitego rejestru państwowego osób prawnych "[...]" sp. z o.o. wynika bowiem, że udziały w niej posiadają: [...] (51%), [...] (26,95%) oraz [...] (20,05%). Analiza tych dokumentów wyraźnie wskazuje, że choć faktycznie [...] nie jest udziałowcem w [...], to jednocześnie posiada większościowy (51%) udział w spółce [...], która z kolei jest posiadaczką 100% udziałów w [...] Dokumenty te potwierdzają więc istotną rolę [...] w odniesieniu do skarżącej. Podobnie bezskuteczna jest próba podważenia stanowiska o powiązaniach [...] z [...] [...] [...] oraz z powiązaną z nim spółką [...]. Skarżąca sama potwierdziła bowiem ustalenia organu, że powiązania takie faktycznie miały miejsce do 2021 r. Wskazała, że "(...) [...] do 20 lutego 2021 r. był pracownikiem [...]. Po dniu 20 lutego 2021 r. wszystkie relacje z [...] zostały zakończone. (...)". Z kolei [...] ([...], [...]), jak ustalił organ, od 13 kwietnia 2022 r. na podstawie [...] figuruje na liście sankcyjnej Wielkiej Brytanii (ID; RUS1332). Z uzasadnienia wpisu wnika, że jest on [...] biznesmenem i [...]. Jest lub był zaangażowany w uzyskiwanie korzyści od rządu [...] lub wspieranie go z tytułu posiadania [...], konglomeratu mającego interesy biznesowe w [...] sektorach energii i informacji, komunikacji i technologii cyfrowych, które są sektorami o strategicznym znaczeniu dla rządu [...]. Tymczasem, jak już wskazano powyżej, z przepisów ustawy z 13 kwietnia 2022 r. wprost wynika, że wpisowi na listę podlegać mają nie tylko podmioty bezpośrednio lub pośrednio wspierające agresję na [...], lecz także wszelkie inne osoby lub podmioty, o ile są bezpośrednio powiązane z podmiotami tę agresję wspierającymi. Co więcej, również opłacenie przez skarżącą podatków w [...], stanowi bezpośrednie zasilenie dla budżetu tego kraju, które może zostać wykorzystane dla potrzeb działań wojennych – może stanowić pośrednią formę wspierania agresji, a bezpośrednie powiązanie z takim podmiotem wypełnia dyspozycją art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy. Podkreślić przy tym należy, że powołany przepis wskazuje na "istnienie prawdopodobieństwa" wykorzystania dysponowanych środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych a nie przekazywania środków. Konkludując, w ocenie Sądu, wykazane wcześniej powiązania gospodarcze i finansowe skarżącej z rządem [...] (zawieranie kontraktów rządowych i opłacanie podatków), jak też organizacyjne, finansowe i osobiste z [...], który co najmniej do 2021 r. miał powiązania osobiste z [...] [...] [...] (figurującym od 13 kwietnia 2022 r. na liście sankcyjnej Wielkiej Brytanii) oraz z związaną z nim spółką [...] ([...] do 20 lutego 2021 r. był pracownikiem [...]), a który z kolei jest lub był zaangażowany w uzyskiwanie korzyści od rządu [...] lub wspieranie go z tytułu posiadania [...] (konglomeratu mającego interesy biznesowe w [...] sektorach energii i informacji, komunikacji i technologii cyfrowych, a które są sektorami o strategicznym znaczeniu dla rządu [...]), wskazują, że mamy do czynienia z sytuacją spełnienia przesłanek ustawowych do wydania kwestionowanej decyzji, bowiem istnieje realne prawdopodobieństwo wykorzystania działalności spółki dla potrzeb działań wojennych. Wobec powyższego nie można uznać, że orzekając o wpisie skarżącej na listę osób i podmiotów, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy, a także zastosowaniu wobec skarżącej środków, o których mowa w art. 1 ustawy, Minister naruszył wskazane w skardze przepisy prawa krajowego. Zaznaczyć przy tym trzeba, że skoro wybór wskazanych środków należy do organu administracji publicznej i o ile mieszczą się one w katalogu prawem przewidzianym, to brak jest podstaw do stwierdzenia wadliwości zaskarżonej decyzji. Z kolei zakres oceny Sądu (oceny legalności zaskarżonej decyzji) ogranicza się do zbadania, czy spełnione zostały wszystkie przesłanki wynikające z ustawy do wydania decyzji o wpisie skarżącej na listę osób i podmiotów, wobec których są stosowane środki, o których mowa w art. 1 ustawy. Ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r., jest szczególnym aktem prawnym gdyż reguluje wyjątkowo ważną kwestię, a mianowicie ma przeciwdziałać wspieraniu agresji na [...] oraz służyć ochronie bezpieczeństwa narodowego. Te dwa główne cele stały się priorytetem dla ustawodawcy, i przez ich pryzmat należy odczytywać zapisy ustawy. Także ewentualne negatywne skutki dla określonego podmiotu wpisanego na listę, nie mogą stanowić podstawy uchylenia decyzji gdyż byłoby to sprzeczne z ratio legis tej ustawy i nie służyło głównym jej celom. Oczywistym przy tym jest, że ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r. ma charakter represyjny, sankcyjny i trudno oczekiwać aby zastosowanie jej zapisów do określonego podmiotu nie miało wywoływać negatywnych dla tego podmiotu skutków. Podsumowując, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W szczególności Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na zaskarżone rozstrzygnięcie. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło