I OZ 459/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 192/24 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 29 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 192/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu wniosku B. P., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 6 marca 2024 r. skarżąca zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 29 stycznia 2024 r. w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Z treści skargi wynika, że wniosła również o przywrócenie terminu do jej złożenia, wskazując że nie mogła złożyć skargi wcześniej z powodu choroby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmawiając przywrócenia terminu zauważył, że skarżąca nie uprawdopodobniła w przekonujący sposób okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu. Z przedłożonego przez stronę zaświadczenia lekarskiego wynika, że dotyczy ono wizyty skarżącej w [...] w dniu 6 marca 2024 r. i że skarżąca pozostaje pod opieką Poradni od wielu lat z powodu [...]. Tym samym, w ocenie Sądu, skarżąca nie uprawdopodobniła aby jej choroba była chorobą nagłą, uniemożliwiającą jej złożenie skargi w terminie, ani by w okresie choroby nie mogła skorzystać z pomocy innej osoby. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego zmianę. W uzasadnieniu wnosząca zażalenie wskazała, że oprócz schorzeń somatycznych, cierpi na [...]. Schorzenie psychiczne spowodowało, że nie zdawała sobie sprawy, zarówno z tego że uchybiła terminowi jak i z tego, że powinna powołać się na ten fakt w piśmie z dnia 6 marca 2024 r. Podkreśliła, że ma poważne problemy z myśleniem i pamięcią. Informacja ta zaś widnieje w aktach sprawy, tj. w odwołaniu od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Na dowód powyższych twierdzeń skarżąca przedstawiła wypis z treści orzeczenia [...] z dnia 20 września 1995 r. (dołączony następnie do sprawy o sygn. akt II SPP/Sz 61/24 z wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy) o zaliczeniu jej do III grupy inwalidzkiej z uwagi na stan zdrowia, który ograniczał zdolność badanej do pracy zarobkowej. Ponadto pismem z dnia 15 lipca 2024 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu, zgłosił swój udział w postępowaniu oraz oświadczył, że podtrzymuje w całości dotychczasowe stanowisko skarżącej, a także wnosi o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, wskazując że pismem z dnia 8 lipca 2024 r. zawiadomił skarżącą o jego ustanowieniu, a następnie odbył rozmowę telefoniczną. W wyniku przeprowadzonej rozmowy nie uzyskano co do zasady żadnych informacji oraz stanowiska skarżącej w sprawie, za wyjątkiem stwierdzenia, że strona nie ma możliwości pokrycia zobowiązania w przedmiocie odpłatności za pobyt syna w domu pomocy społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania uchybienia terminu i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Podkreślić przy tym należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i doktrynie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. Zły stan zdrowia nie przesądza o braku winy w uchybieniu terminu – choroba musi mieć charakter niespodziewany lub wystąpić musi nagłe pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2011 r. sygn. akt I GZ 173/11, z dnia 12 sierpnia 2014 r. sygn. akt II FZ 1172/14, z dnia 9 maja 2017 r. sygn. akt I OZ 826/17, z dnia 23 listopada 2022 r. sygn. akt I OZ 543/22 oraz z dnia 16 grudnia 2022 r. sygn. akt I OZ 599/22, a także M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 464-465, nb 5 pkt 1). Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Strona nie uprawdopodobniła bowiem, że uchybienie terminu do dokonania czynności nastąpiło bez jej winy. Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że z zaświadczenia lekarskiego z dnia 6 marca 2024 r. nie wynika aby choroba skarżącej była chorobą nagłą, uniemożliwiającą złożenie skargi w terminie, ani aby w okresie choroby nie mogła skorzystać z pomocy innej osoby. Dokument ten potwierdza, że w tym dniu skarżąca zgłosiła się celem uzyskania zaświadczenia o leczeniu, natomiast pod opieką poradni specjalistycznej – [...] znajduje się od wielu lat w związku z rozpoznaniem [...]. Z dołączonego do zażalenia orzeczenia [...] z dnia 20 września 1995 r. wynika zaś, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną, gdyż została zaliczona do III grupy inwalidzkiej, co w obecnie obowiązującym systemie orzekania o niepełnosprawności odpowiada lekkiemu stopniowi niepełnosprawności, a stan zdrowia ogranicza jej zdolność do pracy zarobkowej. Z dokumentów tych nie wynika zatem aby w terminie przewidzianym na wniesienie skargi, tj. od 1 lutego 2024 r. do 4 marca 2024 r., zaszły okoliczności uprawdopodabniające brak winy strony w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności procesowej. Przedłożone dokumenty obrazują ogólny stan zdrowia skarżącej i wskazują na zaistnienie pewnych zdarzeń w jej życiu osobistym, natomiast dokumenty te nie wskazują, aby stan zdrowia wnoszącej zażalenie pogorszył się w takim stopniu, aby uniemożliwił podejmowanie czynności procesowych w okresie biegu ustawowego terminu do wniesienia skargi. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła wystąpienia trudnych do przezwyciężenia okoliczności nagłych, datowanych na okres 30-dniowego terminu do wniesienia skargi, liczonego od dnia doręczenia stronie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 29 stycznia 2024 r. W konsekwencji przyjąć należało, że wnosząca zażalenie nie wykazała przesłanek z art. 87 § 2 P.p.s.a. warunkujących przywrócenie terminu, a zatem stanowisko Sądu I instancji należy uznać prawidłowe. Podkreślić przy tym należy, że jak wynika z pisma procesowego z dnia 15 lipca 2024 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik nawiązał kontakt telefoniczny ze skarżącą celem uzyskania dodatkowych informacji, jednakże strona nie podjęła próby wyjaśnienia okoliczności związanych z uchybieniem terminu, podnosząc argumenty związane wyłącznie z brakiem możliwości pokrycia zobowiązania w przedmiocie odpłatności za pobyt syna w domu pomocy społecznej. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 - 261 P.p.s.a.