II OZ 374/24

Dnia 22 sierpnia 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 1142/23 oddalające wniosek M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej w B. o przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej w B. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 20 października 2023 r., nr WOP.7721.195.2022.JS w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Gdańsku postanowieniem z 11 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 1142/23 oddalił wniosek M. Spółki z o.o. sp.k. w B. (Spółka) o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że Spółka wniosła do WSA w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (PWINB) z 20 października 2023 r. nr WOP.7721.195.2022.JS, w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. Skarga została podpisana przez adw. W.G., a dołączono do niej pełnomocnictwo podpisane w imieniu Spółki jednoosobowo przez K.H. - budzące wątpliwości co do tego, czy jest oryginałem czy kolorową kserokopią. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II WSA w Gdańsku z 19 grudnia 2023 r. pełnomocnik skarżącej wezwany został do usunięcia, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, braków formalnych skargi przez złożenie pełnomocnictwa procesowego lub jego uwierzytelnionego odpisu upoważniającego do działania w imieniu skarżącej ewentualnie do wskazania, czy załączone do skargi pełnomocnictwo jest oryginałem oraz do złożenia dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej (KRS). Odpis zarządzenia został doręczony na adres kancelarii pełnomocnika i odebrany przez upoważnioną osobę w dniu 3 stycznia 2024 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 17 akt sadowych). W dniu 1 marca pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wskazując, że w dniu 21 lutego 2024 r. doręczono mu postanowienie wydane w sprawie II SA/Gd 1147/23, którym odrzucono jego skargę z powodu nieuzupełnienia braków formalnych. Wobec tego pełnomocnik podjął działania wyjaśniające i ustalił, że w dniu 3 stycznia 2024 r., kiedy to pracownik kancelarii miał odebrać wezwanie do uzupełnienia braków formalnych także niniejszej skargi, doręczano mu 39 listów i m. in. list dotyczący sprawy II SA/Gd 1142/23 nie został fizycznie wydany odbiorcy. Wskazał, że w WSA w Gdańsku toczy się około 10 innych spraw ze skargi Spółki i w siedmiu sprawach braki formalne zostały uzupełnione w terminie z uwagi na poprawne doręczenie wezwań. Nieracjonalnym, pozbawionym logiki i doświadczenia życiowego byłoby uzupełnienie przez pełnomocnika braków siedmiu skarg z dziesięciu tego samego klienta i narażanie go na negatywne skutki prawne takiego zaniechania w trzech sprawach. Sama już ta okoliczność świadczy – zdaniem pełnomocnika, o tym, że korespondencja dotycząca przedmiotowej sprawy nie została fizycznie wydana pracownikowi kancelarii, pomimo że w aktach znajduje się potwierdzenie jej odbioru. W działaniach pracownika kancelarii brak jest zatem jego winy. Do wniosku dołączono oświadczenie pracownicy kancelarii, która w dniu 3 stycznia 2024 r. odbierała przesyłki z sądu, w tym m. in. sprawie II SA/Gd 1142/23, i która oświadczyła, że list zawierający wezwanie do uzupełniania braków formalnych w tej sprawie nie został jej fizycznie wydany w placówce pocztowej. Do pisma załączono też informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców KRS oraz poświadczony za zgodność odpis pełnomocnictwa udzielonego przez Prezesa Zarządu Spółki, do prowadzenia sprawy ze skargi na decyzję PWINB z 20 października 2023 r., nr WOP.7721.191.2022.JS (podkreślenie WSA). W dniu 4 marca 2024 r. pełnomocnik ponownie złożył poświadczony za zgodność odpis pełnomocnictwa, tym razem dotyczącego skargi na decyzję PWINB z 20 października 2023 r., nr WOP.7721.195.2022.JS (podkreślenie WSA). Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji stwierdził, że wskazane we wniosku okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy pełnomocnika w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Taką okolicznością nie może być bowiem to, iż przesyłka z odpisem zarządzenia wzywającego do uzupełnienia braków formalnych skargi i braki te wskazująca, nie została fizycznie wydana osobie uprawnionej do odbioru korespondencji wpływającej na adres kancelarii pełnomocnika, która odbiór tej przesyłki poświadczyła. Sąd wojewódzki zwrócił uwagę, że wyznaczony przez pełnomocnika skarżącej do odbioru korespondencji pracownik kancelarii nie dołożył należytej staranności przy wykonywaniu swoich obowiązków i nie zweryfikował, czy wydano mu wszystkie przesyłki, których odbiór poświadczył. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że pełnomocnik jest profesjonalistą, co nakłada na niego, jak i na upoważnionych przez niego pracowników, wyższy poziom staranności, a ponadto dysponował on narzędziem, które pozwoliłoby uprawdopodobnić, czy rzekome niewydanie przesyłek nastąpiło nie z winy pracownika kancelarii, lecz poczty, tj. mógł spróbować przynajmniej wyjaśnić tę sytuację na poczcie, czego jednak nie uczynił. Zażaleniem - reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – Spółka zaskarżyła w całości ww. postanowienie WSA w Gdańsku, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 1634 ze zm., Ppsa) poprzez błędne ustalenie, że w sprawie nie zachodzą okoliczności do przywrócenia terminu, co nastąpiło poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż pełnomocnik nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w przywróceniu terminu. W związku z powyższym, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, żaląca się Spółka wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gdańsku. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że przeprowadzone w kancelarii czynności nie ujawniły, aby do którejkolwiek ze spraw prowadzonych przez Kancelarię w wyniku pomyłki dołączono wezwania kierowane do ww. spraw. Nie doszło do zagubienia przesyłki przez pracownika Kancelarii. Wobec czego można – zdaniem pełnomocnika skarżącej – jednoznacznie stwierdzić, że koperty zawierające korespondencję sądową w tych sprawach nie zostały wydane upoważnionej do odbioru korespondencji pracownicy Kancelarii. W tej sytuacji – w jego ocenie – uznać należy, że odmowa przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi ze wskazanych przyczyn stanowiłaby nieuzasadnione gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 Ppsa (Dz. U. 2024, poz. 935) czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 Ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i § 2 Ppsa). Ponadto, stosownie do art. 87 § 4 Ppsa, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Z przywołanych wyżej regulacji wynika, że zasadnicze znaczenie dla uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu ma uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie NSA z 8 lipca 2008 r., II OZ 712/08, LEX nr 493641). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny - wymagający od strony staranności. Mając powyższe na względzie należy podzielić wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko sądu I instancji o braku podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu złożonego przez pełnomocnika skarżącej. Zauważyć należy, że przesyłkę zawierającej wezwanie nie odebrał bezpośrednio pełnomocnik skarżącej adw. W.G., lecz pracownik kancelarii (k: 17). W takim stanie faktycznym sprawy wskazać należy, że doręczenie dokonane w miejscu pracy adwokata, jakim jest jego kancelaria, do rąk osoby uprawnionej do odbioru pism jest doręczeniem prawidłowym w świetle przepisów postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie NSA z 13 września 2013 r., I OZ 769/13, LEX nr 1459943). Kwestia samego odbioru korespondencji w świetle przytoczonej tezy nie była kwestionowana, wobec czego przyjąć należy, że osoba, która pod adresem kancelarii dokonała odbioru kierowanej do niej korespondencji była upoważniona do dokonywania takiej czynności. Uznać wobec tego również należy, że przedmiotowe wezwanie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi Spółki w dacie, w której rzeczona przesyłka została podjęta przez pracownika kancelarii. Tym samym adw. W.G. został skutecznie wezwany do usunięcia braków formalnych skargi. NSA podziela stanowisko sądu pierwszej instancji zawarte w zaskarżonym postanowieniu, że pełnomocnik Spółki w żaden sposób nie wykazał, że dołożył należytej staranności przy odbieraniu korespondencji z sądu, i nie podważył domniemania wynikającego ze zwrotnego potwierdzenia odbioru w zakresie doręczenia przesyłki zawierającej wskazane w nim pisma. Adresat przesyłki (w tym przypadku upoważniony pracownik kancelarii pełnomocnika) poleconej z sądu ma obowiązek przed pokwitowaniem jej odbioru zweryfikować jej zawartość, bowiem kwitując odbiór potwierdza nie tylko, że otrzymał przesyłkę danego dnia, ale otrzymał przesyłkę, która zawierała pisma wskazane na zwrotnym potwierdzeniu jako rodzaj pisma. Fakt, że zazwyczaj adresat poświadcza odbiór przesyłki nie weryfikując zawartości przesyłki świadczy o niedochowaniu należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego nie wykazał, że pracownik odbierając przesyłkę z sądu z 22 grudnia 2023 r. zweryfikował jej zawartość w obecności doręczającego. Pełnomocnik w żaden sposób nie wykazał, że dochował on, ewentualnie pracownik jego kancelarii, czynności mających na celu ustalenie zgodności pomiędzy faktycznie otrzymaną przesyłką a jej opisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Samo twierdzenie, że wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi nie otrzymał, pozostaje w sprzeczności z opisem przesyłki na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Ponieważ zwrotne potwierdzenie odbioru korzysta jako dokument urzędowy z domniemania prawdziwości danych w nim zawartych, to w razie kwestionowania go pełnomocnik powinien przedstawić stosowne dowody na poparcie swoich twierdzeń. Tego jednak pełnomocnik nie dokonał. Wobec powyższego, w ocenie NSA, zasadnie sąd pierwszej instancji uznał, że na pełnomocniku z racji jego profesjonalizmu i wiedzy fachowej ciążył wyższy stopień należytej staranności w prowadzeniu spraw swego mocodawcy. Skoro nie wykazał, że zweryfikował zawartość przesyłki z 22 grudnia 2023 r., to niezasadne jest twierdzenie, że dołożył on należytej staranności. Zaniedbanie w tym zakresie powoduje, że ponosi winę za uchybienie terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi. Okoliczność ta uniemożliwia zatem przywrócenie terminu na podstawie art. 86 § 1 Ppsa, bowiem brak winy w uchybieniu terminowi w okolicznościach sprawy nie został wykazany. Nie można także zgodzić się z poglądem pełnomocnika skarżącego, że odmowa przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w okolicznościach niniejszej sprawy spowodowałaby naruszenie konstytucyjnego prawa do sądu określonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Stanowisko sądu pierwszej instancji zostało w sposób należyty uargumentowane i ma bezpośrednie oparcie w przepisach Ppsa, w szczególności w art. 86-87 Ppsa określających zasady przywracania terminu do dokonania czynności procesowych, których skuteczność uzależniona jest od zachowania terminu. Nie można uznać za zasadne zarzutów naruszenia przepisów Konstytucji RP z faktu niezachowania należytej staranności pełnomocnika w prowadzeniu spraw skarżącej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.