III OZ 344/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 25 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 283/24 w sprawie ze skargi H.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 4 grudnia 2023 r., nr KO.462.35.2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wymierzającej karę pieniężną za usunięcie drzew bez zezwolenia postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 283/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: Sąd I instancji) odrzucił skargę H.M. (dalej: skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim (dalej: Kolegium SKO) z 4 grudnia 2023 r., nr KO.462.35.2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wymierzającej karę pieniężną za usunięcie drzew bez zezwolenia. W uzasadnieniu wskazano, że postanowieniem z 4 grudnia 2023 r. SKO odmówiło H.M., działającemu również w imieniu matki H.M1., przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta P. z 25 kwietnia 2023 roku, znak: IRŚ.6132.1.12.2021-2023 wymierzającej karę pieniężną za usunięcie drzew bez zezwolenia. Powyższe postanowienie zostało doręczone H.M. w dniu 7 grudnia 2023 r. Wnioskiem z 12 grudnia 2023 r., nadanym w dniu 21 grudnia 2023 r., H.M. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, wskazując, iż nie posiada dostatecznej wiedzy, aby zaskarżyć powyższe postanowienie oraz nie stać go na poniesienie kosztu ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został zarejestrowany w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w dniu 27 grudnia 2023 r. pod sygn. II SPP/Łd 221/23. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 27 grudnia 2023 r. wnioskodawca został wezwany do wypełnienia przesłanego formularza PPF w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 2 stycznia 2024 r. W dniu 8 stycznia 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęło wypełnione oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym H.M. Postanowieniem referendarza sądowego z 10 stycznia 2024 r. w sprawie o sygn. II SPP/Łd 221/23 przyznano skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w osobie adwokata. Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o możliwości, terminie i sposobie wniesienia sprzeciwu doręczono wnioskodawcy w dniu 18 stycznia 2024 r. Odpis postanowienia doręczono również Okręgowej Radzie Adwokackiej w Łodzi w dniu 17 stycznia 2024 r. celem wyznaczenia wnioskodawcy pełnomocnika z urzędu. Pismem z 18 stycznia 2024 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Łodzi poinformowała Sąd I instancji o ustanowieniu pełnomocnikiem z urzędu H.M. adw. A.B. Natomiast przy piśmie z 14 lutego 2024 r. przesłano dowód odebrania w dniu 5 lutego 2024 r. przez adw. A.B. zawiadomienia o ustanowieniu pełnomocnikiem z urzędu H.M. W dniu 12 kwietnia 2024 r. do Sądu I instancji wpłynęła nadana w placówce pocztowej w dniu 12 marca 2024 r. skarga na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 4 grudnia 2023 r., nr KO 462.35.2023 wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Odrzucając skargę Sąd I instancji wskazał, że skoro zaskarżone postanowienie zostało doręczone skarżącemu, za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 7 grudnia 2023 r., to termin przepisany przez prawo na wniesienie skargi upływał skarżącemu z dniem 8 stycznia 2024 r. (trzydziestodniowy termin, liczony od 7 grudnia 2023 r., kończył się bowiem dniem wolnym od pracy). Natomiast przesyłka, zawierająca skargę, została nadana przez pełnomocnika skarżącego w dniu 12 marca 2024 r., a więc niewątpliwie po upływie trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi. Podkreślono, że wprawdzie znaczna część postępowania w przedmiocie wniosku H.M. o udzielenie prawa pomocy również miała miejsce już po upływie tego terminu, jednak, trwające postępowanie wywołane wnioskiem skarżącego o udzielenie prawa pomocy, w żaden sposób nie wpływa na bieg terminu do wniesienia skargi. Jednocześnie Sąd I instancji zauważył, że pełnomocnik skarżącego wraz ze skargą nie złożył wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do jej wniesienia. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i w zażaleniu, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, zarzucił mu naruszenie przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z powodu niezasadnego stwierdzenia, że została ona wniesiona po terminie do jej wniesienia, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie zaistniały szczególne okoliczności faktyczne, szczegółowo podnoszone przez skarżącego w całym dotychczasowym toku postępowania, a które winny skutkować odmiennym uznaniem. W uzasadnieniu wskazano, że początek biegu terminu do wniesienia skargi powinien zostać ustalony na nie wcześniej niż dzień 12 lutego 2024 r., wcześniej bowiem pełnomocnik skarżącego nie miał możliwości uzyskania pełnej wiedzy co do dotychczasowego przebiegu sprawy (w której został ustanowiony w lutym 2024 r.), a tym samym skarżący wcześniej także nie mógł dochować przedmiotowego terminu do wniesienia skargi. Jednocześnie skarżący podkreślił, że nie jest okolicznością przez niego zawinioną fakt nieznajomości przepisów, a także znacznego sformalizowania postępowania administracyjnego, nie powinno to więc prowadzić do powielania przez organy administracyjne faktu uchybienia przez skarżącego terminom do wniesienia stosownych środków zaskarżenia od niekorzystnych dla skarżącego rozstrzygnięć. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a) p.p.s.a. Powyższa regulacja nie doznaje wyjątków w zakresie zawieszenia terminu do wniesienia skargi do czasu rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonego przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego. Tego typu rozwiązanie zostało przewidziane na etapie skargi kasacyjnej, jednak brak jest podstaw do zastosowania art. 177 § 3 p.p.s.a. w drodze analogii na etapie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy nietrafna jest argumentacja zażalenia, iż termin do wniesienia skargi powinien biec od dnia, w którym pełnomocnik ustanowiony z urzędu miał możliwość zapoznania się ze zgromadzonymi dotychczas dokumentami w sprawie, w tym przede wszystkim złożonymi przez skarżącego wnioskami oraz rozstrzygnięciami organów i dokonania ich stosownej analizy. Argumentacja ta pozbawiona jest de lege lata podstaw prawnych. Przedłużenie terminu do dokonania czynności procesowej musi wynikać z przepisów prawa, zważywszy że czynność podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna (art. 85 p.p.s.a.). Art. 53 p.p.s.a. w zakresie, w jakim odnosi się do decyzji administracyjnych, początek biegu terminu do wniesienia skargi bezwzględnie wiąże z dniem doręczenia decyzji skarżącemu (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II OZ 2/21 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Okoliczność ustanowienia dla skarżącego pełnomocnika nie miała - w świetle dyspozycji art. 53 p.p.s.a. - wpływu na bieg i upływ terminu do wniesienia skargi w sytuacji, gdy doszło do skutecznego doręczenia stronie rozstrzygnięcia organu administracji publicznej. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wniesienie skargi przez pełnomocnika z urzędu, w terminie 30 dni od daty poinformowania pełnomocnika o jego wyznaczeniu, może stanowić uzasadnioną podstawę do przywrócenia terminu (zob. argumentację zawartą w wyroku TK z 25 lipca 2013 r., SK 17/12, pub. OTK-A 2013/6/86, którą można odnieść analogicznie także do odrzucenia skargi wniesionej przez pełnomocnika z urzędu). Powyższej okoliczności NSA jednak nie badał, ponieważ przedmiotem postępowania zażaleniowego było wyłącznie postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a.