I SA/Wa 1243/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. J. na czynność Państwowej Komisji Wyborczej w przedmiocie odmowy wydania uchwały o zmianie w obwodowej komisji wyborczej postanawia odrzucić skargę. Postanowieniem nr 1617/2024 wydanym 7 kwietnia 2024 r. przez Komisarza Wyborczego w [...] w sprawie zmiany w składzie Obwodowej Komisji Wyborczej Nr [...] w gminie [...] stwierdzono w § 1 wygaśnięcie członkostwa A. J. (zwanego dalej "Skarżącym") w Obwodowej Komisji Wyborczej Nr [...] w gminie [...], która została powołana w celu przeprowadzenia wyborów organów jednostek samorządu terytorialnego zarządzonych na dzień 7 kwietnia 2024 r. W dniu 7 kwietnia 2024 r. Skarżący wniósł do Państwowej Komisji Wyborczej (zwanej dalej także "Komisją") skargę na postanowienie Komisarza Wyborczego w [...] z 7 kwietnia 2024 r. nr 1617/2024. Komisja uznając wniesioną skargę jako skargę na działalność komisarza wyborczego, w myśl art. 160 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2408 oraz z 2024 r. poz. 721, powoływanej dalej jako "Kodeks wyborczy"), udzieliła Skarżącemu w dniu 9 kwietnia 2024 r. pisemną odpowiedź na skargę o oznaczeniu ZPOW.053.269.2024. W treści tejże odpowiedzi Komisja wskazała okoliczności, które stanowiły powód odwołania Skarżącego ze składu Obwodowej Komisji Wyborczej Nr [...] w gminie [...]. Pismem z 7 maja 2024 r. Skarżący wniósł tak bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jak również za pośrednictwem Państwowej Komisji Wyborczej cyt. "Skargę na odmowę wydania uchwały w sprawie indywidualnej przez Państwową Komisję Wyborczą, wyrażoną w piśmie ZPOW.053.269.2024 z dnia 9 kwietnia 2024 r. lub, alternatywnie, na bezczynność i przewlekłość w tej sprawie". Zarzuty skierowane przez Skarżącego wobec Komisji zostały oparte na przepisach prawa ujętych w Kodeksie wyborczym, tj. art. 161 § 2 w zw. z art. 160 § 1 pkt 1 i pkt 5 Kodeksu wyborczego; czy też art. 184 § 2 Kodeksu wyborczego. Skarżący w treści swojego pisma wskazał również na okoliczności przemawiające, w jego ocenie, za kognicją sądu administracyjnego – powołując przy tym orzecznictwo sądów administracyjnych na poparcie swojego stanowiska. Pozostała część skargi odnosiła się do okoliczności wydania zaskarżonej czynności oraz uzasadnienia zarzutów wywiedzionych wobec niej. W odpowiedzi na skargę Państwowa Komisja Wyborcza wniosła pisma z 28 maja 2024 r. oraz 10 czerwca 2024 r. W treści obydwu pism został przedstawiony przebieg postępowania w sprawie skargi z 7 kwietnia 2024 r. oraz ustosunkowanie się do skargi z 7 maja 2024 r. Komisja przedstawiając stanowisko w sprawie, wniosła o odrzucenie skargi z 7 maja 2024 r. jako nienależącej do właściwości sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Merytoryczne rozpoznanie skargi zawsze poprzedza kontrola jej dopuszczalności. Kognicja sądów administracyjnych określona została w art. 3 § 2 p.p.s.a. który zawiera szczegółowy katalog spraw objętych właściwością rzeczową sądów administracyjnych. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia, opinie i akty w nim wymienione (pkt 1-7) oraz na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, jak również na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 t.j., powoływanej dalej jako "k.p.a.") oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 1785) jak również postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 8-9). Sądy administracyjne orzekają również w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i 3 p.p.s.a.). Sprawy niewymienione w powyższym katalogu spraw, dotyczące aktów lub czynności w nim nieujętych, nie są objęte właściwością sądu administracyjnego. Stwierdzenie niewłaściwości sądu administracyjnego ma doniosłe konsekwencje, bowiem, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skutkuje odrzuceniem skargi przez sąd administracyjny. Przedmiotem zaskarżenia objętym pismem Skarżącego z 7 maja 2024 r. jest odpowiedź Komisji na skargę z 9 kwietnia 2024 r. o oznaczeniu ZPOW.053.269.2024. W ocenie Skarżącego wymieniona wyżej odpowiedź na skargę stanowi odmowę wydania uchwały w sprawie indywidualnej przez Państwową Komisję Wyborczą. Skarżący ewentualnie wnosi, w przypadku uznania prze Sąd, że ww. odpowiedź z 9 kwietnia 2024 r. nie stanowi odmowy wydania uchwały – o stwierdzenie "bezczynności i przewlekłości w sprawie". Zatem na wstępie należy wyjaśnić, że Kodeks wyborczy przyznaje Państwowej Komisji Wyborczej ogólną kompetencję do rozpatrywania skarg na działalność okręgowych komisji wyborczych oraz komisarzy wyborczych, o czym wprost stanowi art. 160 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego. Jest to kompetencja wyłącznie przysługująca Komisji. Ponadto Kodeks wyborczy jako regulacja mająca cechy regulacji kompletnej, mającej szczególne znaczenie wobec zawartego w niej kompleksowego traktowania normowanych spraw, nie odwołuje się do ogólnej procedury administracyjnej (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 października 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 2159/11). Powyższe oznacza dopuszczalność kontroli sądowoadministracyjnej aktu lub czynności jedynie względem aktu lub czynności, wobec którego taka droga zaskarżenia została ustanowiona w Kodeksie wyborczym. Kodeks ten przewiduje możliwość zaskarżenia uchwał w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego, o czym stanowi art. 384 § 1 Kodeksu wyborczego, jak również mandatu wójta, zgodnie z treścią art. 493 § 1 Kodeksu wyborczego. W poszczególnych przepisach Kodeksu wyborczego (m.in. art. 420 § 2 i art. 456 § 2) dopuszczono możliwość zaskarżenia postanowień Komisji. Odnoszą się one jednak do ustaleń komisarza wyborczego w sprawach okręgów wyborczych, oraz ich zaskarżania przez odpowiednio radę właściwej gminy, powiatu lub grupę wyborców. Nieuprawnione jest rozszerzanie ustawowo określonego zakresu zaskarżenia podejmowanych (lub też nie podejmowanych) czynności Komisji. Takiego domniemania nie da się wyprowadzić z treści przepisów Kodeksu wyborczego. Ponadto jak zostało to ujęte w treści postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 września 2023 r. wydanego w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II OSK 1627/23, skoro zadania i czynności podejmowane przez komisarza wyborczego nie są i nie mogą być władczymi działaniami organu administracji publicznej, to nie podlegają one - poza sytuacjami wyraźnie wskazanymi w Kodeksie wyborczym - kognicji sądów administracyjnych. Rozważania poczynione przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej orzeczeniu Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Jednocześnie odnosząc się do żądania Skarżącego w przedmiocie stwierdzenia bezczynności Komisji w wydaniu żądanego aktu, wyjaśnić należy że skoro organ, którego skarga dotyczy, nie wydaje decyzji administracyjnej (aktu lub czynności) w rozumieniu przepisów prawa administracyjnego, to na bezczynność organu w przedmiocie wydania takiego aktu skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak sentencji.