IV SA/Po 362/24

WyrokWSA w Poznaniu2024-09-26

Skład orzekający: Donata Starosta, Wojciech Rowiński, Jacek Rejman

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania jest prawidłowe, gdy organ odwoławczy nie precyzuje, które z wniesionych odwołań uznaje za niedopuszczalne, a także gdy nie rozstrzyga kwestii statusu podmiotu, który twierdzi, że jest stroną postępowania, ale nie brał udziału w postępowaniu przed organem I instancji?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że organ odwoławczy dopuścił się naruszeń przepisów postępowania. Po pierwsze, postanowienie było nieprecyzyjne, nie wskazując jednoznacznie, które z wniesionych odwołań zostały uznane za niedopuszczalne. Po drugie, organ odwoławczy nie rozpoznał prawidłowo odwołania G. Sp. z o.o., która twierdziła, że jest stroną postępowania, mimo braku udziału w postępowaniu przed organem I instancji, ograniczając się jedynie do stwierdzenia niedopuszczalności bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia jej statusu jako strony. Sąd podkreślił, że niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn podmiotowych, a w przypadku wątpliwości co do statusu strony, organ powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające lub umorzyć postępowanie odwoławcze.
Stan faktyczny
Starosta wydał decyzję o pozwoleniu na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej. Decyzja została doręczona inwestorowi przez e-PUAP, a pozostałym stronom w formie tradycyjnego wydruku. Odwołania od decyzji złożyli m.in. R. Z., R. A. oraz G. Sp. z o.o. Wojewoda postanowieniem stwierdził niedopuszczalność odwołań, uznając, że wydruki decyzji organu I instancji nie spełniały wymogów formalnych dla doręczeń elektronicznych, a G. Sp. z o.o. nie była stroną postępowania i wniosła odwołanie po terminie. Skarżący R. Z. i R. A. zaskarżyli postanowienie Wojewody, zarzucając m.in. brak określenia w sentencji, czyje odwołanie zostało uznane za niedopuszczalne, oraz nieprawidłowe rozpatrzenie odwołania G. Sp. z o.o.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędzia WSA Wojciech Rowiński Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 września 2024 r. sprawy ze skargi R. Z., R. A. na postanowienie Wojewody z dnia 15 marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego R. A. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego R. Z. kwotę 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 4. nakazuje ściągnąć od Wojewody na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem nieuiszczonego wpisu sądowego od skargi. Procedując w sprawie z wniosku P. Sp. z o.o. z siedzibą w W., decyzją z dnia 7 listopada 2023 r. nr [...] znak sprawy [...] Starosta K. zatwierdził projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielił pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej sieci P. Sp. z o.o. nr [...] zlokalizowanej na działce oznaczonej nr ewid.[...], ark. 1 obręb ewid. [...] gmina D., zlokalizowanej w terenie upraw rolnych i ogrodniczych bez prawa zabudowy (z dopuszczeniem lokalizacji infrastruktury technicznej). W toku postępowania organ ustalił, że przymiot strony postępowania poza inwestorem przysługiwał również Z. i I. M., R. Z., R. A. oraz K. R.. Decyzja została przesłana pełnomocnikowi inwestora (poprzez e-PUAP) oraz stronom postępowania w formie tradycyjnej. Informacja o wydaniu decyzji organu I instancji została podana do publicznej wiadomości w trybie art. 34a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682) poprzez opublikowanie obwieszczenia w Biuletynie Informacji Publicznej organu 7 listopada 2023 r., wywieszenie obwieszczenia na tablicy ogłoszeń Starostwa Powiatowego w terminie od 8 do 22 listopada 2023 r. oraz w siedzibie Urzędu Miasta i Gminy D. w terminie od 9 do 24 listopada 2023 r. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła K. R. oraz G. Sp. z o.o. z siedzibą w K., w imieniu której działał Prezes Zarządu, a także R. A., R. Z., M. i M. C., w imieniu których odwołania wnosił pełnomocnik w osobie radcy prawnego. Postanowieniem z 15 marca 2024 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) Wojewoda stwierdził niedopuszczalność odwołania. Jak wynika z treści rozstrzygnięcia, postanowienie wydane zostało po zapoznaniu się przez organ II instancji z odwołaniami R. A., R. Z., G. Sp. z o.o. oraz K. R.. Uzasadniając przedmiotowe rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że w toku postępowania zwrócił się prośbą do Starosty K. o wskazanie, czy decyzja z 7 listopada 2023 r. została doręczona wszystkim stronom postępowania w formie wydruku uzyskanego z systemu teleinformatycznego, a jeśli tak, to czy wydruk ten zawierał wszystkie elementy wymienione w art. 393 § 2 pkt 2 k.p.a., zwłaszcza identyfikator tej decyzji, nadawany przez system teleinformatyczny, za pomocą którego decyzja została wydana. W odpowiedzi organ I instancji wskazał, że decyzja z 7 listopada 2023 r. została wydana w formie pliku PDF, jest podpisana elektronicznym podpisem kwalifikowanym, ale nie zawiera informacji o wydaniu jej w postaci elektronicznej. Starostwo Powiatowe w K. nie posiada systemu teleinformatycznego związanego z wydawaniem pism, natomiast każda ze spraw posiada indywidualny i niepowtarzalny numer sprawy. Wszystkie strony postępowania otrzymały decyzję z 7 listopada 2023 r. w formie wydruku, z wyłączeniem pełnomocnika inwestora, który otrzymał ją poprzez system e-PUAP. Na podstawie pozyskanej informacji Wojewoda doszedł do przekonania, że skuteczne doręczenie decyzji z 7 listopada 2023 r. nastąpiło wyłącznie pełnomocnikowi inwestora tj. P. Sp. z o.o., gdyż decyzja ta została doręczona na skrzynkę e-PUAP w dniu 7 listopada 2023 r. Organ odwoławczy nie uznał doręczenia zaskarżonej decyzji pozostałym stronom postępowania za skuteczne. Powołując się na brzmienie art. 393 § 2 k.p.a. organ stwierdził, że egzemplarze decyzji skierowane do stron postępowania nie zawierały wymaganej informacji, że pismo zostało wydane w postaci elektronicznej, a nadto nie zawierały identyfikatora pisma nadanego przez system teleinformatyczny. W ocenie Wojewody jako identyfikatora pisma nie można potraktować numeru sprawy, gdyż nie jest to identyfikator konkretnej korespondencji. Mając zatem na uwadze, iż stronom postępowania doręczono wydruk pisma nie zawierający wszystkich obligatoryjnych elementów przewidzianych przepisami prawa, nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji tym stronom. W konsekwencji, brak skutecznego doręczenia decyzji R. A., R. Z. reprezentowanym przez r. K. oraz K. R. uniemożliwia wniesienie odwołania przez te strony postępowania, gdyż dla tych osób nie rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania. Natomiast w odniesieniu do odwołania złożonego przez G. Sp. z o.o. Wojewoda stwierdził, iż podmiot ten nie brał udziału w postępowaniu przed organem I instancji oraz nie był przez ten organ uznawany za stronę postępowania. Z uwagi na fakt, iż środek odwoławczy został wniesiony przez podmiot do tego nieuprawniony, organ II instancji uznał, że nie może przystąpić do jego merytorycznej oceny. Jednocześnie Wojewoda wskazał, że wniesienie odwołania przez podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu, z przekroczeniem terminu do wniesienia odwołania dla stron biorących udział w postępowaniu, obliguje organ do stwierdzenia w trybie art. 134 k.p.a. niedopuszczalności takiego odwołania. Termin do wniesienia odwołania liczy się od dnia doręczenia decyzji stronie, która brała udział w postępowaniu. Termin ten wiąże również stronę, która faktycznie nie uczestniczyła w postępowaniu, jak i osobę, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu i której nie została doręczona (ogłoszona) decyzja. Powołując się w tym zakresie na orzecznictwo sądów administracyjnych Wojewoda stwierdził, iż termin do wniesienia odwołania dla osoby, która twierdzi, że jest stroną, a która została pozbawiona udziału w postępowaniu przed organem I instancji, liczy się od dnia doręczenia (ogłoszenia) decyzji stronom, które brały udział w postępowaniu. W ocenie organu odwoławczego jedyną stroną postępowania, której w sposób skuteczny doręczono decyzję, jest pełnomocnik inwestora. Decyzja ta została odebrana 7 listopada 2023 r., w związku z powyższym termin do wniesienia odwołania upłynął 21 listopada 2023 r., natomiast G. Sp. z o. o. swoje odwołanie nadała w placówce pocztowej 27 listopada 2023 r. Tym samym odwołanie spółki zostało złożone z uchybieniem 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej. Z powyższych względów, mając na uwadze fakt złożenia odwołania przez R. A., R. Z. oraz K. R. przed prawidłowym doręczeniem im rozstrzygnięcia, a także wobec złożenia odwołania przez G. Sp. z o. o. po upływie ustawowego terminu, kierując się art. 134 k.p.a. Wojewoda stwierdził niedopuszczalność odwołania. Jednocześnie organ odwoławczy zobowiązał Starostę K. do doręczenia decyzji z 7 listopada 2023 r. stronom postępowania, w sposób zgodny z przepisami prawa. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego od postanowienia Wojewody w imieniu R. Z. i R. A. wywiódł pełnomocnik w osobie radcy prawnego, zarzucając naruszenie: - art. 124 § 1 w zw. z art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. przez brak określenia w sentencji postanowienia czyje odwołanie zostało uznane za niedopuszczalne; - art. 124 § 2 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 oraz w zw. z art. 8 k.p.a. przez nie zawarcie przez organ pierwszej instancji uzasadnienia faktycznego i prawnego spełniających wymogi określone prawem; - art. 10 § 1 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. przez brak zapewnienia skarżącym możliwości wypowiedzenia się względem zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym pozyskanych przez organ II instancji wyjaśnień organu I instancji przed wydaniem postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; - art. 105 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a., przez jego błędne zastosowanie, skutkujące przyjęciem, że w realiach niniejszej sprawy uzasadnionym jest wydanie postanowienia w przedmiocie niedopuszczalności odwołania, podczas gdy organ II instancji winien był uchylić decyzję Starosty K. z dnia 7 listopada 2023 roku i umorzyć postępowanie w sprawie na skutek ujawnienia w treści odwołania skarżących i uczestników postępowania - M. i M. C. informacji o sprzeczności planowanego przez uczestnika P. Sp. z o.o. postępowania z treścią miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W motywach skargi pełnomocnik podniósł, iż organ II instancji w treści rozstrzygnięcia nie określił, które z wniesionych odwołań uznane zostały za niedopuszczalne. Tym samym, wobec braków uzasadnienia (w tym w odniesieniu do wyjaśnienia tego, czy uczestnicy postępowania M. i M. C. są stroną postępowania, czy też nią nie są), w realiach rozpatrywanej sprawy nie sposób ustalić, czyje odwołania uznane zostały za niedopuszczalne. Z uwagi na powyższe, pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającej je decyzji Starosty K. i umorzenie postępowania w sprawie, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w postanowieniu z 15 marca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W myśl art. 3 § 2 ust. 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia – takim właśnie postanowieniem jest zaskarżone postanowienie Wojewody. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Uwzględnienie skargi przez Sąd zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. następuje w przypadku, gdy postępowanie dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu decyzji lub postanowienia organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1) albo w razie zaistnienia przyczyn uzasadniających stwierdzenie ich nieważności bądź wydania ich z naruszeniem prawa (pkt 2 i 3). Dokonana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które skutkowało koniecznością jego uchylenia. Przedmiotem zaskarżenia był akt administracyjny o charakterze proceduralnym - postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania. Z tego względu kontrola Sądu w niniejszym postępowaniu sprowadza się do ustalenia, czy w okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy administracyjnej istniały podstawy do stwierdzenia niedopuszczalności odwołań wniesionych przez strony postępowania oraz G. sp. z o.o. - podmiot, który nie uczestniczył w postępowaniu toczącym się przed organem I instancji. Sąd podziela argumentację Wojewody odnośnie braku skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji stronom postępowania z uwagi na naruszenie przepisów o doręczaniu wydruków pism uzyskanych z systemu teleinformatycznego. Przepis art. 393 § 1 k.p.a. stanowi, iż w przypadku pism wydanych przez organ administracji publicznej w postaci elektronicznej przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, które zostały opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną, doręczenie może polegać na doręczeniu wydruku pisma uzyskanego z tego systemu odzwierciedlającego treść tego pisma. Jak wynika z § 2 wskazanego artykułu, wydruk pisma, o którym mowa w § 1, zawiera: 1) informację, że pismo zostało wydane w postaci elektronicznej i podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, ze wskazaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby, która je podpisała, albo opatrzone zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną; 2) identyfikator tego pisma, nadawany przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pismo zostało wydane. Nie ulega wątpliwości, iż pismem, o którym mowa w art. 393 § 1 i 2 k.p.a., jest w szczególności decyzja organu administracji publicznej. Jak wynika bowiem z art. 14 § 1a k.p.a., sprawy należy prowadzić i załatwiać na piśmie utrwalonym w postaci papierowej lub elektronicznej. Pisma utrwalone w postaci papierowej opatruje się podpisem własnoręcznym. Pisma utrwalone w postaci elektronicznej opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną organu administracji publicznej ze wskazaniem w treści pisma osoby opatrującej pismo pieczęcią. Okolicznością bezsporną w przedmiotowej sprawie jest fakt skierowania do stron postępowania wydruku decyzji Starosty K. niezawierającej wszystkich niezbędnych elementów o których mowa w art. 393 § 2 k.p.a., tj. identyfikatora pisma nadanego przez system teleinformatyczny oraz informacji, że pismo zostało wydane w postaci elektronicznej. Wydruk decyzji wydanej w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego ma zawierać określone informacje i identyfikator, a więc zgodnie z wolą ustawodawcy spełniać konkretne warunki formalne. W przeciwnym razie nie ma dowodu na fakt wydania decyzji w formie dokumentu elektronicznego. Konsekwentnie wydruk decyzji wydanej przez organ w formie dokumentu elektronicznego pozbawiony wszystkich ustawowo wymaganych elementów nie dowodzi istnienia w obrocie prawnym decyzji jako władczego rozstrzygnięcia, w tym także na potrzeby sądowej kontroli legalności. Tym samym Wojewoda zasadnie przyjął, iż decyzję organu I instancji skutecznie doręczono jedynie pełnomocnikowi inwestora z wykorzystaniem platformy e-PUAP, natomiast w odniesieniu do pozostałych stron doręczenia nie można uznać za skuteczne. Niezależnie od powyższego, zaskarżone postanowienie obarczone jest błędami o charakterze procesowym. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Rozstrzygnięcie postanowienia objętego skargą jest nieprecyzyjne i nie pozwala na ustalenie, które z wniesionych odwołań organ uznał za niedopuszczalne. W toku postępowania odwołania złożyło wiele podmiotów, przy czym w zaskarżonym postanowieniu organ II instancji odniósł się tylko do niektórych z nich. Konsekwentnie, wobec wielości odwołań rozpoznawanych w ramach jednego postanowienia, organ winien był konkretnie wskazać, które z odwołań poczytuje za niedopuszczalne, ewentualnie wskazać, iż stwierdza niedopuszczalność wszystkich odwołań wymienionych we wstępnej części rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie musi być bowiem precyzyjne i zawierać w sobie wypowiedź na temat tych wszystkich kwestii, które z uwagi na sytuację procesową wymagają zajęcia stanowiska przez organ administracji publicznej. Obowiązkiem organu odwoławczego jest rozpoznanie całości sprawy administracyjnej. Rozstrzygnięcie jest jednym z najważniejszych, immanentnych składników decyzji (postanowienia) i nie jest możliwe jego zastąpienie uzasadnieniem. Wynika to z władczego charakteru aktu administracyjnego, który kształtuje prawa i obowiązki strony i musi w związku z tym być jednoznaczny i precyzyjny. Obowiązek taki wynika z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), jak i zasady pogłębiania zaufania do organów państwa wynikającej z art. 8 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2017 r. II OSK 910/15). Z tych względów postanowienie Wojewody objęte skargą zasługiwało na uchylenie. Niezależnie od powyższego, nawet gdyby przyjąć, iż organ odwoławczy dążył do stwierdzenia niedopuszczalności odwołań każdego z podmiotów przywołanych w treści postanowienia, rozstrzygnięcie takie byłoby nieprawidłowe. W orzecznictwie i doktrynie wypracowano stanowisko, iż niedopuszczalność odwołania może wynikać zarówno z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Pierwsza z sytuacji zachodzi, gdy brak jest przedmiotu zaskarżenia oraz gdy przepisy prawne wyłączają możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Natomiast niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez osobę nieposiadającą legitymacji do jego wniesienia, tj. niebędącą stroną w sprawie ani adresatem decyzji, czy też nie mającą zdolności do czynności prawnych. Jak wynika z uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 1999 r. OPS 16/98, ustalenie interesu prawnego powinno nastąpić w toku rozpoznania odwołania na podstawie stanu faktycznego wynikającego z dowodów zebranych przez organ pierwszej instancji wraz z ewentualnym ich uzupełnieniem zgodnie z art. 136 k.p.a. W uzasadnieniu wskazanej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że legitymację strony do wniesienia odwołania należy oceniać według przepisów art. 28, 29 i 30 k.p.a. Wystarczające jest dla skutecznego wniesienia odwołania przyjęcie tzw. subiektywnej wersji legitymacji procesowej strony, skuteczne zatem powinno być odwołanie wniesione na podstawie przekonania podmiotu, że decyzja organu pierwszej instancji dotyczy jego praw i obowiązków. Twierdzenie takie może zostać zweryfikowane tylko w sposób procesowy, na podstawie zasad przewidzianych dla postępowania odwoławczego. Jeżeli twierdzenie owo nie zostanie pozytywnie zweryfikowane, to należy wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Ustalenie takiej przesłanki stwarza obowiązek zakończenia postępowania w drugiej instancji, ponieważ nie ma podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, nie ma podstaw do ustalenia koniecznego związku twierdzeń strony z powszechnie obowiązującymi normami prawa materialnego. W tym wypadku również powód umorzenia powstanie w konkretnej sprawie administracyjnej, dotyczącej indywidualnie oznaczonego podmiotu. Również w doktrynie podkreśla się, że stwierdzenie niedopuszczalności odwołania jest dozwolone jedynie w razie oczywistego braku legitymacji odwoławczej. Natomiast w przypadku, gdy podmiot wnoszący odwołanie twierdzi, że zaskarżona decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, organ odwoławczy powinien dokonać oceny zasadności twierdzenia podmiotu w toku postępowania odwoławczego (zob. A. Golęba [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2023, art. 134 oraz wskazana tam literatura). Tym samym, w przypadku wniesienia odwołania przez podmiot, który utrzymuje, że zaskarżona decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, rolą organu odwoławczego jest rozpoznać odwołanie. Wobec przyjęcia, że jednostka ta nie ma w danej sprawie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku, organ obowiązany jest wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. W postępowaniu administracyjnym w sprawie pozwolenia na budowę interes prawny ustala się w oparciu o przepis art. 28 ust. 2 p.b., który jako przepis szczególny względem art. 28 k.p.a., ogranicza pojęcie strony do inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. W kontrolowanym postępowaniu odwołanie od decyzji Starosty K. złożyła również G. sp. z o.o., przy czym podmiot ten nie brał udziału w postępowaniu przed organem I instancji. W treści wniesionego odwołania podmiot wystąpił o uznanie go za stronę postępowania. Spółka wskazała, że dysponuje prawem własności nieruchomości znajdującej się w nieodległym sąsiedztwie od nieruchomości na której realizowana ma być planowana inwestycja. W ocenie spółki, jej nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu budowlanego do którego odnosi się decyzja organu I instancji. Rozpoznając odwołanie, Wojewoda ograniczył się do stwierdzenia, iż spółka nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji jako jego strona, zatem nie jest podmiotem uprawnionym do wniesienia środka odwoławczego od decyzji Starosty K. . Organ odwoławczy pominął w całości argumentację przedstawioną przez spółkę w treści odwołania. W szczególności, nie przeprowadził postępowania w celu ustalenia ewentualnego statusu spółki jako strony toczącego się postępowania. W ocenie Sądu powyższe zaniedbanie stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niezależnie od powyższego, w kontekście dowołania G. Sp. z o.o. organ wskazał, iż termin do jego wniesienia liczy się od dnia doręczenia decyzji stronie, która brała udział w postępowaniu. Z kolei w przypadku wniesienia odwołania przez osobę, która utrzymuje iż jest stroną postępowania a została pozbawiona możliwości udziału w postępowaniu przed organem I instancji, termin liczony jest od dnia doręczenia decyzji tym stronom, które w postępowaniu uczestniczyły. Wojewoda przyjął, że z uwagi na doręczenie decyzji pełnomocnikowi inwestora 7 listopada 2023 r., termin do wniesienia odwołania upłynął 21 listopada 2023 r., zaś odwołująca się spółka odwołanie skierowała w placówce pocztowej 27 listopada 2023 r., zatem z uchybieniem terminu ustawowego. Argumentacja zaprezentowana przez Wojewodę nie zasługuje na aprobatę. Niedopuszczalne jest bowiem odwołanie od decyzji, która nie została doręczona lub ogłoszona stronie. Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, która stała się ostateczna wskutek upływu terminu wniesienia odwołania, jest odwołaniem wniesionym po terminie, ale nie jest ono niedopuszczalne w rozumieniu art. 134 k.p.a., bowiem termin ten może zostać przywrócony na wniosek strony. Niedopuszczalność odwołania i uchybienie terminowi wniesienia odwołania stanowią oddzielne instytucje procesowe, zaś wniesienie odwołania po terminie nie przesądza o jego niedopuszczalności. Inne są bowiem przyczyny stwierdzania niedopuszczalności odwołania, a inne stwierdzania uchybienia terminowi wniesienia odwołania. W tym miejscu wypada zwrócić uwagę, że Starosta K. zawiadomił o wydaniu decyzji poprzez publikację obwieszczenia w Biuletynie Informacji Publicznej oraz na tablicach ogłoszeń w trybie art. 34a p.b. Wymieniony przepis stanowi, że organ administracji architektoniczno-budowlanej zamieszcza w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej obsługującego go urzędu informację o wszczęciu postępowania w sprawie pozwolenia na budowę dotyczącego realizacji inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej oraz informuje o tym postępowaniu w sposób zwyczajowo przyjęty na obszarze właściwości tego organu. Do informacji stosuje się odpowiednio przepis art. 30a pkt 1. Okoliczność ta ma istotne znaczenie, ponieważ wnosząca odwołanie G. sp. z o.o., wykazując zachowanie terminu do wniesienia odwołania, powołała się na obwieszczenie opublikowane przez organ I instancji na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta i Gminy D.. W zaskarżonym postanowieniu Wojewoda nie ustosunkował się do tej okoliczności. W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., o czym orzeczono jak w punkcie I wyroku. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu odwoławczego będzie dokonanie oceny, czy brak przymiotu strony postępowania wnoszącej odwołanie G. sp. z o.o. jest oczywisty i w sposób nie budzący wątpliwości wynika z tego odwołania. Tylko bowiem w takiej sytuacji możliwe jest stwierdzenie jego niedopuszczalności. W razie powzięcia wątpliwości co do statusu podmiotu w postępowaniu, przeprowadzi dodatkowe postępowanie wyjaśniające w tej materii i ewentualnie umorzy postępowanie w sprawie odwołania spółki na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Natomiast w przypadku uznania, że spółce przysługują prawa strony, organ ponownie oceni, czy odwołanie wskazanego podmiotu zostało złożone z dochowaniem terminów ustawowych. Ubocznie sąd wskazuje, że Wojewoda jak dotąd nie rozpoznał odwołań wniesionych przez M. i M. C., reprezentowanych przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 P.p.s.a. oraz art. 223 § 2 P.p.s.a. Mając na uwadze, że opłatę z tytułu wpisu wniósł jedynie skarżący R. A., Sąd nakazał ściągnięcie od organu kwoty odpowiadającej nieuiszczonej przez skarżącego R. Z. opłacie sądowej z tytułu wpisu sądowego od skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło