II SA/Wa 817/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 26 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. J. na decyzję "Koleje [...]-K[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu K. J. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. Pismem z [...] maja 2024 r. K. J. (dalej: "skarżący"), za pośrednictwem ePUAP, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję nr [...] wydaną [...] marca 2024 r. przez "Koleje [...]-K[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "K[...]", "spółka") o odmowie udostępnienia informacji publicznej, zarzucając K[...] nieprawidłowe doręczenie, przez co nie mógł zapoznać się z jej treścią. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę spółka wniosła o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i art. 220 § 3a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), ewentualnie o oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. oraz skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę K[...] wyjaśniły, że skarżący wystąpił do nich wnioskiem z [...] marca 2024 r. (drogą ePUAP) o udostępnienie informacji publicznej poprzez wskazanie liczby uchwał podjętych przez zarząd spółki w dniu [...] marca 2024 r. oraz przesłanie kopii treści tych uchwał. K[...] przekazały skarżącemu w piśmie z [...] marca 2024 r. nr [...] informację o liczbie uchwał podjętych przez zarząd spółki [...] marca 2024 r. Natomiast decyzją z [...] marca 2024 r. nr [...] odmówiły udostępnienia informacji publicznej w zakresie przekazania kopii treści tych uchwał z uwagi na tajemnicę przedsiębiorstwa. Dalej spółka stwierdziła, iż skarga nie zawiera wszystkich elementów wskazanych w art. 46 i art. 47 p.p.s.a., a także nie została opłacona. Dlatego w przypadku nieuzupełnienia braków, będzie podlegała odrzuceniu. K[...] podkreśliły również, że zaskarżona decyzja, wbrew zarzutowi skargi, została prawidłowo doręczona skarżącemu. W tym kontekście wskazały, iż 5 października 2021 r., na mocy art. 61 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1045; dalej: "u.d.e."), weszła w życie nowelizacja obejmująca m.in. dostosowanie procedury doręczeń elektronicznych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a.") do ram prawnych wyznaczonych u.d.e. Uwzględniając szeroki zakres zmian tak proceduralnych, jak i technicznych, przewidziano okres przejściowy, w trakcie którego na podstawie przepisów intertemporalnych do doręczania dokonywanego w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej stosuje się art. 39, art. 391, art. 40 § 4 oraz art. art. 46 § 4-9 k.p.a. w brzmieniu dotychczasowym, tj. sprzed 5 października 2021 r. (tak m.in. M. Wilbrandt-Gotowicz [w:] Doręczenia..., red. M. Wilbrandt-Gotowicz, s. 742; A. Skóra [w:] Doręczenia elektroniczne. Komentarz, red. B. Kwiatek, A. Skóra, LEX 2023, art. 1; J. Wegner [w:] Z. Kmieciak, J. Wegner, M. Wojtuń, Kodeks..., art. 39). Wyłączenie obowiązku stosowania nowych przepisów o doręczeniach elektronicznych nie ma jednak zastosowania, jeżeli podmiot publiczny posiada adres do doręczeń elektronicznych, o czym stanowi art. 158 ust. 1 i ust. 2 u.d.e. Zatem obowiązek doręczania elektronicznego istniał, gdy organ publiczny (tu: spółka) posiada adres do doręczeń elektronicznych. W konsekwencji w niniejszej sprawie należałoby doręczyć pismo na adres elektroniczny. Jednakże ustawą z dnia 12 grudnia 2023 r. o zmianie ustawy o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2699), która weszła w życie dnia 19 grudnia 2023 r., zmieniono art. 158 u.d.e. w ten sposób, że uchylono ust. 2. Powyższe oznacza, iż usunięto zapis, który zobowiązywał podmiot publiczny do doręczania elektronicznego w przypadku, posiadania adresu do doręczeń elektronicznych. Harmonogram wprowadzania obowiązku stosowania Krajowego Systemu Doręczeń Elektronicznych zamieszczono na stronie internetowej: https://www.gov.pl/web/e-doreczenia/harmonogram. Z kolei termin stosowania doręczeń elektronicznych wynika aktualnie z komunikatu Ministra Cyfryzacji z 21 grudnia 2023 r. - dla podmiotów publicznych termin ten ustalono począwszy od 1 października 2024 r. Tak więc do ww. daty obowiązuje dotychczasowy model doręczania. Podsumowując, spółka wywiodła, że w związku z brzmieniem art. 158 ust. 1 u.d.e. w okresie od dnia wejścia w życie u.d.e. do dnia poprzedzającego dzień zaistnienia obowiązku jej stosowania, o którym mowa w art. 155 u.d.e., do doręczania przez podmioty publiczne w rozumieniu ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne do podmiotów niebędących podmiotami publicznymi w rozumieniu tej ustawy, dokonywanego w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej, stosuje się m.in. art. 39 k.p.a., w brzmieniu dotychczasowym. Do 5 października 2021 r. art. 39 k.p.a. stanowił: "Organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (...), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy". Natomiast podmiotami doręczającymi pisma byli: 1) operator pocztowy w rozumieniu Prawa pocztowego, tj. przedsiębiorca uprawniony do wykonywania działalności pocztowej, na podstawie wpisu do rejestru operatorów pocztowych (art. 3 pkt 12 ustawy Prawo pocztowe); 2) pracownicy organu administracji publicznej; 3) inne upoważnione osoby lub organy. Powyższe wywody doprowadziły K[...] do wniosku, iż decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej, została doręczona skarżącemu zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w tym zakresie - za pośrednictwem operatora pocztowego. Spółka także zaakcentowała, że miała prawo odmówić skarżącemu udostępnienia żądanej informacji publicznej w oparciu o art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902). W dniu 6 marca 2024 r. zarząd spółki podjął 17 uchwał, w tym 13 dotyczyło wyrażenia zgody na udzielenie zamówień w oparciu o Regulamin udzielania zamówień na dostawy, usługi lub roboty budowlane przez "Koleje [...] - K[...]" sp. z o.o. albo Regulamin dokonywania zakupów i usług w Spółce "Koleje [...] - K[...]" sp. z o.o. Do ww. zamówień nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1320). Na podstawie przedmiotowych uchwał zostały sporządzone dokumenty takie jak np. specyfikacje istotnych warunków zamówienia oraz projekty umów. Udzielenie informacji o przedmiotowych zamówieniach, przed upływem terminu do składania ofert, prowadziłoby do zaburzenia konkurencji potencjalnych oferentów, gdyż podmioty, które na tym etapie znałyby szczegóły danych postępowań, byłyby w stanie przygotować odpowiednie oferty. Ponadto udzielenie informacji o przedmiotowych zamówieniach mogłoby prowadzić do "zawiązywania" porozumień potencjalnych oferentów, którzy byliby zainteresowani, aby oferowane przez "zawiązaną grupę" wynagrodzenie nie było zbyt niskie, co naraziłoby spółkę na szkody majątkowe w postaci poniesienia kosztów zawyżonego wynagrodzenia wybranego wykonawcy. Pozostałe 4 uchwały z [...] marca 2024 r. odnosiły się do polityki kadrowej, funkcjonowania K[...] w strukturach innych osób prawnych, organizowania współpracy z zarządcą infrastruktury kolejowej oraz zasad emisji spotów promocyjnych. Informacje te, w ocenie spółki, mają charakter organizacyjny i posiadają wartość gospodarczą. W dniu 14 czerwca 2024 r. skarżący uiścił wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł, wykonując w terminie wezwanie Sądu w tym przedmiocie (vide potwierdzenie wpłaty - karta nr 52 akt sądowych sprawy). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jako przedwczesna podlega odrzuceniu, ponieważ należy przyznać rację skarżącemu, iż obrana przez K[...] forma doręczenia zaskarżonej decyzji nie była prawidłowa. W konsekwencji decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem informacyjnym skarżącego, spółka wezwała go (pismem z [...] marca 2024 r.) do podania adresu do doręczeń. Wprawdzie w odpowiedzi z [...] marca 2024 r. na to wezwanie skarżący wskazał adres do doręczeń, jednakże zażądał, aby korespondować z nim formie elektronicznej. W tym celu podał adres skrytki ePUAP. Z kolei spółka wysłała [...] marca 2024 r. zaskarżoną decyzję skarżącemu, za pośrednictwem operatora pocztowego, na podany adres do doręczeń. Przedmiotowa przesyłka jako niepodjęta w terminie przez adresata, po powtórnym awizowaniu, wróciła do nadawcy. W dacie wysłania zaskarżonej decyzji obowiązywał tylko ust. 1 art. 158 u.d.e. (ust. 2 tego art. został uchylony z dniem 19 grudnia 2023 r.). Zgodnie z art. 158 ust. 1 u.d.e., w okresie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. 5 października 2021 r.) do dnia poprzedzającego dzień zaistnienia obowiązku jej stosowania, o którym mowa w art. 155, do doręczania przez podmioty publiczne w rozumieniu ustawy zmienianej w art. 105 do podmiotów niebędących podmiotami publicznymi w rozumieniu tej ustawy, dokonywanego w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej, stosuje się art. 39, art. 391, art. 40 § 4 oraz art. 46 § 4-9 ustawy zmienianej w art. 61 w brzmieniu dotychczasowym oraz art. 144a i art. 152a ustawy zmienianej w art. 84 w brzmieniu dotychczasowym. Dzień zaistnienia obowiązku stosowania u.d.e. został określony w Komunikacie Ministra Cyfryzacji z 29 maja 2023 r., wydanym na mocy art. 155 ust. 10 u.d.e. - na 1 października 2024 r. (wedle brzmienia tego komunikatu obowiązującego w dacie tak wydania, jak i wysłania zaskarżonej decyzji, czyli po zmianie dokonanej Komunikatem Ministra Cyfryzacji z 21 grudnia 2023 r.). W odpowiedzi na skargę spółka wskazała na art. 39 k.p.a. w brzmieniu sprzed 5 października 2021 r. Tymczasem cytowany wyżej art. 158 ust. 1 u.d.e. odsyła też do art. 391 k.p.a., który wówczas w § 1 przewidywał, iż doręczenie pism następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną, jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania spełni jeden z następujących warunków: 1) złoży podanie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej; 2) wystąpi do organu administracji publicznej o takie doręczenie i wskaże organowi administracji publicznej adres elektroniczny; 3) wyrazi zgodę na doręczanie pism w postępowaniu za pomocą tych środków i wskaże organowi administracji publicznej adres elektroniczny. W rozpoznawanej sprawie skarżący w piśmie z [...] marca 2024 r., odpowiadając na wezwanie K[...] z [...] marca 2024 r., podał adres do doręczeń, ale jednocześnie wyraźnie domagał się, by doręczeń dokonywać na wskazany przez niego adres elektroniczny. Spółka nie zastosowała się do tego wystąpienia skarżącego, przez co naruszyła art. 391 § 1 pkt 2 k.p.a. Należy przy tym zwrócić uwagę na zawarte w ww. przepisie kategoryczne sformułowanie "doręczenie pism następuje". Zatem spółka nie mogła odstąpić od zgłoszonego przez skarżącego doręczenia drogą elektroniczną, chyba że taki sposób doręczeń był z jakiś przyczyn niemożliwy. Jednak z akt rozpoznawanej sprawy nie wynikało zaistnienie okoliczności udaremniających K[...] doręczanie skarżącemu korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Skoro skarżący zażądał doręczenia w formie elektronicznej, to w sytuacji niepodjęcia przez niego przesyłki, nadanej za pośrednictwem operatora pocztowego, spółka nie może powołać się na fikcję doręczenia (podwójnie awizowana przesyłka) wynikającą z art. 44 § 4 k.p.a. W konsekwencji w przedmiotowej sprawie doszło do wniesienia skargi przed doręczeniem rozstrzygnięcia skarżącemu, czyli z naruszeniem terminu i trybu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a. (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2023 r., sygn. akt I GSK 1232/22, LEX nr 3604719). Według art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Przepis art. 58 § 3 p.p.s.a. stanowi, że sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Przedwczesne wniesienie skargi na decyzję, która nie została skutecznie doręczona, a tym samym nie weszła do obrotu prawnego, stanowi przeszkodę w jej merytorycznym rozpoznaniu, która to przeszkoda mieści się w kategorii "innych przyczyn" wskazanych w cytowanym wyżej art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Uwzględniając powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia. O zwrocie kwoty 200 zł, uiszczonej tytułem wpisu sądowego od skargi, orzeczono w pkt 2 sentencji postanowienia, na mocy art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w myśl którego sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.