III FZ 256/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. K. i J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 kwietnia 2024 r. sygn. akt I SA/Gd 321/24 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi A. K. i J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 27 listopada 2023 r. nr 2201-IEE.7192.2.100.2023.AW w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 321/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi przez A. K. i J. K. (dalej: Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 27 listopada 2023 r., w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Skarżący powołali się na okoliczność braku doręczenia zawiadomień o pozostawieniu w placówce pocztowej przesyłki zawierającej skarżone postanowienie (tzw. awizo). Jednak okoliczności tej w żaden sposób nie uprawdopodobnili. Z adnotacji sporządzonych na kopercie zawierającej zaskarżone postanowienie oraz na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynika, że pierwsze awizo zostało dokonane w dniu 6 grudnia 2023 r., zaś powtórne awizo w dniu 14 grudnia 2023 r. Wobec tego Sąd nie znalazł podstaw do podważenia dokonania pierwszego ani powtórnego awizowania przedmiotowej przesyłki. Skarżący nie wskazali żadnych okoliczności, które stanowiłyby przeszkodę w odebraniu przez nich przedmiotowej przesyłki w okresie jej oczekiwania w placówce pocztowej. Nie uzasadnili również, w czym upatrują podniesioną we wniosku wadliwość doręczenia przedmiotowej przesyłki oraz nie wskazali, aby podjęli działania w kierunku wszczęcia procedury reklamacyjnej dotyczącej doręczenia ww. przesyłki przez Pocztę Polską. WSA za bezzasadny uznał zarzut wadliwego doręczenia przesyłki, zawierającej zaskarżone postanowienie. Zostało ono bowiem dokonane w trybie zastępczym w dniu 20 grudnia 2023 r. Wbrew twierdzeniom Skarżących, Sąd pierwszej instancji uznał także, iż okoliczność zamieszkiwania w małej miejscowości, w której nie ma placówki pocztowej, nie ma w świetle analizowanych przepisów znaczenia. Na powyższe postanowienie Skarżący złożyli zażalenie, w którym zarzucili wadliwość tzw. doręczenia zastępczego przesyłki oraz ustaleń Sądu. Skarżący twierdzą, że skoro w dniu 6 grudnia 2023 r. pozostawiono adresatom zawiadomienie o nadejściu przesyłki (awizo), to powtórne awizowanie powinno nastąpić w dniu 13 grudnia 2023 r. i od następnego dnia po otrzymaniu awizo należy liczyć termin 7 dni na odbiór korespondencji. Natomiast Sąd wadliwie przyjął, że skoro powtórnego zawiadomienia dokonano w dniu 14 grudnia 2023 r., to ostatnim dniem odbioru korespondencji był dzień 21 grudnia 2023 r. Skarżący podtrzymują twierdzenie, że nie otrzymali awiz. Podkreślają, iż nie mogli podjąć działań reklamacyjnych wobec niedoręczonej im przesyłki, ponieważ o tej przysyłce nie mieli żadnej wiedzy w czasie biegu terminu do wniesienia skargi. Według Skarżących okoliczność zamieszkiwania w bardzo małej miejscowości, w której nie ma placówki pocztowej, ma znaczenie w świetle uprawdopodobnienia ich racji. Placówka pocztowa oddalona jest kilka kilometrów od miejsca zamieszkania Skarżących, a to może mieć wpływ na pozostawienie awiza przez listonosza, zwłaszcza powtórnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.) czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu jest podstawową przesłanką do jego przywrócenia. Przepisy regulujące instytucję przywrócenia terminu nie wskazują wedle jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony, co uzasadnia pogląd, że ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu, oczywiście przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, jakie sąd uzna za istotne, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o własne interesy. Istotnym przy tym jest, aby strona składająca taki wniosek, uprawdopodobniła, iż istniały obiektywnie niemożliwe do przezwyciężenia przeszkody uniemożliwiające jej dochowanie terminu, o którego przywrócenie wnosi, w okresie kiedy termin ten biegł. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że Skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w niedochowaniu terminu do złożenia skargi. Jedynym podniesionym przez nich argumentem na okoliczność wykazania braku winy było gołosłowne twierdzenie, że nie otrzymali postanowienia Dyrektora IAS z dnia 27 listopada 2023 r. Tymczasem wniosek o przywrócenie terminu może być merytorycznie rozpoznany tylko wówczas, gdy doszło do przekroczenia terminu. Termin do dokonania czynności zaczyna bowiem swój bieg dopiero od momentu skutecznego doręczenia przesyłki. Jeśli przesyłka nie została doręczenia, to bieg terminu do dokonania czynności w ogóle nie rozpoczyna się – ergo, nie można mówić o uchybieniu terminu. Nie jest możliwe przywrócenie terminu, którego bieg w ogóle nie rozpoczął się. Zatem niedoręczenie pisma nie stanowi przesłanki przywrócenia terminu, określonej w art. 86 § 1 P.p.s.a. Zważywszy na stanowisko Skarżących prawidłowo postąpił Sąd pierwszej instancji dokonując w pierwszej kolejności oceny skuteczności doręczenia postanowienia Dyrektora IAS z dnia 27 listopada 2023 r. z uwzględnieniem dowodu jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru. Zgodnie ze stanowiskiem WSA poświadcza ono dwukrotne awizowanie przesyłki (zawierającej ww. postanowienie) pod prawidłowym adresem Skarżących. Pierwszy raz zawiadomieniem pozostawionym w oddawczej skrzynce pocztowej poinformowano, iż z powodu niemożności doręczenia przesyłki adresatowi w dniu 6 grudnia 2023 r., przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata, drugie zawiadomienie pozostawiono 14 grudnia 2023 r. Ponieważ przesyłka nie została odebrana, zwrócono ją do adresata. Informacje zawarte na zwrotnym potwierdzeniu zaświadczają o doręczeniu przesyłko w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: K.p.a.). Podkreślić należy, że zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym, korzystającym z domniemania prawdziwości (art. 74 K.p.a.). Do podważenia prawdziwości tej kategorii dowodu konieczne jest przedstawienie przeciwdowodu. Inaczej mówiąc, wiarygodności informacji wynikających ze zwrotnego potwierdzenia odbioru nie mogą podważyć gołosłowne twierdzenia dotyczące ich nieprawdziwości. Wbrew prezentowanemu w zażaleniu stanowisku, Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że doręczenie korespondencji nastąpiło w dniu 20 grudnia 2023 r. i w związku z tym termin do złożenia skargi rozpoczął bieg w dniu 21 grudnia 2023 r. a upłynął w dniu 19 stycznia 2024 r. Skarżący błędnie liczą termin 7 dni od dnia drugiego awiza. Powtórne zawiadomienie nie otwiera bowiem biegu kolejnego siedmiodniowego terminu, lecz jedynie "przypomina" o biegnącym już terminie, który upływa czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia. Stanowi o tym art. 44 § 1 pkt 1 K.p.a., zgodnie z którym w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Poza tym nawet, gdyby przyjąć stanowisko Skarżących, że doręczenie przesyłki nastąpiło 21 grudnia 2023 r., a nie jak przyjął WSA 20 grudnia 2023 r., to i tak pozostaje ono bez wpływu na wynik sprawy, ponieważ bezsprzecznie skarga została złożona z uchybieniem terminu (skarga nadana 25 marca 2024 r.). Odnośnie do pozostałych argumentów Skarżących, wyjaśnić należy, że granice kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznacza rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym postanowieniu WSA (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Nie podlegają zatem kontroli w ramach niniejszego postępowania sądowego inne akty i czynności podejmowane przez organ. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.