II SA/Wa 1467/20
WyrokWSA w Warszawie2020-12-04
Skład orzekający: Janusz Walawski, Tomasz Szmydt, Karolina Kisielewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przy obliczaniu wysokości odprawy mieszkaniowej dla żołnierza zawodowego zwalnianego ze służby, uwzględnia się byłego małżonka, jeśli żołnierz wskazał dzień z okresu trwania małżeństwa jako datę do obliczenia norm przysługujących mu norm mieszkaniowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odprawa mieszkaniowa ma na celu zaspokojenie aktualnych potrzeb mieszkaniowych żołnierza po zakończeniu służby. W związku z tym, przy obliczaniu jej wysokości należy uwzględniać jedynie aktualny stan rodzinny żołnierza. Termin "małżonek" w art. 26 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP odnosi się wyłącznie do aktualnego małżonka, a nie byłego. Uwzględnienie byłego małżonka naruszałoby cel instytucji odprawy i definicję małżonka zawartą w ustawie.Stan faktyczny
Skarżący, G. K., żołnierz zawodowy zwolniony ze służby, wystąpił o wypłatę odprawy mieszkaniowej. Organ pierwszej instancji oraz organ odwoławczy (Prezes Agencji Mienia Wojskowego) uwzględniły normy mieszkaniowe dla skarżącego i jego córki, ale nie dla jego byłej żony, z którą skarżący rozwiódł się przed zwolnieniem ze służby. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, twierdząc, że należało uwzględnić byłego małżonka przy obliczaniu odprawy, wskazując dzień z okresu trwania małżeństwa. Sąd administracyjny rozpoznał skargę na decyzję Prezesa AMW utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), Asesor WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego w [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie wypłaty odprawy mieszkaniowej oddala skargę
G. K. zaskarżył decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego w [...] (dale Prezes AMW) z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w B. z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w sprawie orzekaniu o wypłacie [...] G. K. s. K., odprawy mieszkaniowej.
[...] G. K. w dniu [...] stycznia 2020 r. wystąpił do Dyrektora z wnioskiem o wypłatę odprawy mieszkaniowej. Z rozkazu personalnego nr [...] Dowódcy Operacyjnego RSZ z dnia [...] sierpnia 2019 r. wynika, że został on zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy z dniem [...] stycznia 2020 r., wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez Żołnierza.
Z zaświadczenia wystawionego przez organ wojskowy wynika, że G. K. pełnił zawodową służbę wojskową jako służbę stałą i w ostatnim dniu pełnienia czynnej służby wojskowej posiadał 29 lat, 4 miesiące i 28 dni wysługi, od której jest uzależniona wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową. Skarżący do wyliczenia odprawy mieszkaniowej wskazał w oświadczeniu dzień [...] stycznia 2014 r., w którym to jego członkami rodziny, o których mowa w art. 26 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu byli: M. K. (żona) oraz M. K. (córka, ur. [...].06.1995 r.), z którymi wspólnie zamieszkiwał pod adresem: [...], ul. [...].
W toku prowadzonego postępowania w sprawie o wypłatę odprawy mieszkaniowej organ I instancji ustalił, że Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z dnia [...] października 2014 r., prawomocny z dniem 14 listopada 2014 r., orzekł rozwód małżeństwa G. K. z M. K.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w B. w decyzji z dnia [...] kwietnia 2020 r. uwzględnił 2 normy powierzchni użytkowej podstawowej, tj.: normę na wnioskodawcę oraz normę na córkę Żołnierza. W treści uzasadnienia decyzji organ I instancji wskazał, że w sytuacji, gdy żołnierz nie mieszka z którymkolwiek z członków rodziny, nie można uwzględnić tej osoby przy określaniu wysokości odprawy mieszkaniowej. Dlatego też do obliczenia wysokości odprawy mieszkaniowej przyjęto wnioskodawcę oraz córkę, nie uwzględniono natomiast normy na byłą małżonkę M. K., która nie zamieszkuje z wnioskodawcą. G. K. złożył do Prezesa Agencji Mienia Wojskowego, dalej Prezes odwołanie w ustawowym terminie. Przedmiotowej decyzji skarżący zarzuca naruszenie art. 47 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 5 ustawy o zakwaterowaniu, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie przy naliczeniu odprawy mieszkaniowej stanu rodzinnego na dzień wskazany przez Żołnierza.
Prezes Agencji Mienia Wojskowego w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w B. z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...].
Organ wskazał, iż w myśl art. 47 ust. 5 ustawy o zakwaterowaniu żołnierzowi zawodowemu, w stosunku do którego wydano ostateczną decyzję o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, na jego wniosek złożony przed zwolnieniem ze służby, wydaje się decyzję o wypłacie odprawy mieszkaniowej, przyjmując do obliczenia wartość przysługującego lokalu mieszkalnego, ilość norm należnych żołnierzowi w okresie zawodowej służby wojskowej w dniu wskazanym przez żołnierza, oraz wskaźnika ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania w kwartale poprzedzającym kwartał, w którym decyzja o zwolnieniu stała się ostateczna, określonego w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. W przypadku uchylenia decyzji o zwolnieniu żołnierza i dalszego pełnienia służby, odprawa ponowna i jej wyrównanie za pozostały okres nie przysługuje.
Mając na uwadze powyższe organ wskazał, że postępowanie w sprawie wypłaty odprawy mieszkaniowej poza ustaleniem samego prawa do odprawy mieszkaniowej składa się również z naliczenia jej wysokości. Jedną z przyjętych zasad jest ustalenie wartości przysługującego lokalu mieszkalnego z uwzględnieniem ilości norm należnych żołnierzowi w okresie zawodowej służby wojskowej w dniu wybranym przez żołnierza.
W rozpatrywanej sprawie niekwestionowane jest to że, odprawa mieszkaniowa została przyznana na wniosek [...] G. K. - żołnierza służby stałej – który został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...].01.2020 r. Na dzień zwolnienia ze służby wojskowej ww. Żołnierz posiadał wysługę od której jest uzależniona wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową, w wymiarze 29 lat, 4 miesiące i 28 dni. Natomiast kwestią sporną jest ustalenie ilości norm powierzchni użytkowej podstawowej, które powinny zostać uwzględnione przy obliczaniu należnej Skarżącemu odprawy mieszkaniowej.
W ocenie organu, aby prawidłowo rozstrzygnąć spór, kluczowe jest odpowiednie zinterpretowanie normy prawnej wyrażonej w przepisach art. 26 ust. 3 w związku z art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu.
Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu przy ustalaniu powierzchni użytkowej podstawowej uwzględnia się stanowisko służbowe żołnierza zawodowego oraz jego stan rodzinny.
Norma powierzchni użytkowej podstawowej, która przysługuje żołnierzowi z jednego tytułu, wynosi od 8 m2 do 12 m2. Członków rodziny żołnierza zawodowego, których uwzględnia się przy ustalaniu przysługującej powierzchni użytkowej podstawowej lokalu mieszkalnego definiuje i określa art. 26 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu. W świetle tego przepisu są nimi: małżonek oraz wspólnie zamieszkałe dzieci własne (...), do czasu zawarcia związku małżeńskiego, nie dłużej jednak niż do dnia ukończenia 25 roku życia, chyba, że przed tym dniem stały się niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji i nie zawarły związku małżeńskiego.
Organ wskazał, iż przepis art. 26 ust. 3 ustawy, co do zasady reguluje więc sytuację dzieci żołnierza, które nie zawarły związku małżeńskiego i nie są samodzielne, gdyż pozostają z rodzicami we wspólnym gospodarstwie domowym, najczęściej dlatego, że np. uczą się. To w stosunku do takich dzieci rodzice mają obowiązek zapewnienia im warunków mieszkaniowych.
Uwzględniając powyższe organ uznał, że w normie prawnej wyrażonej w przepisie art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu chodzi więc o pomoc tym żołnierzom, którzy po odejściu ze służby nadal zapewniają potrzeby mieszkaniowe swym dzieciom i dlatego brane są one pod uwagę przy określeniu wartości stosownej normy potrzebnej dla wyliczenia przysługującej odprawy mieszkaniowej. Organ podkreślił, iż pogląd taki jest zbieżny ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku I OSK 2621/17 z dnia 23 sierpnia 2019 r. (publikowanym w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych) nie uwzględnił stanu faktycznego dotyczącego członków rodziny żołnierza w dniu przez niego wskazanym w oświadczeniu do wyliczenia wysokości odprawy mieszkaniowej. W motywach tego wyroku Sąd stwierdził, cyt.: "(...) celem przedmiotowej odprawy mieszkaniowej jest udzielenie ze środków Skarbu Państwa pomocy byłemu żołnierzowi w zaspokojeniu jego potrzeb mieszkaniowych po zakończeniu służby wojskowej (patrz: wyrok SN z dnia 7 października 201 Ir. sygn. akt II CSK 693/10, Lex nr 1102855), to owe potrzeby mieszkaniowe winny być oszacowane w sposób uwzględniający realny stan rodzinny żołnierza, bowiem to wymiar tych potrzeb winien stanowić o rozmiarze przyznanej pomocy mieszkaniowej. "
G. K. zaskarżył decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego w [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w B. z dnia [...] kwietnia 2020 r.
Skarżący zarzucał naruszenie oraz błędną wykładnie:
1. art. 47 ust. 1 pkt 3 oraz art. 47 ust. 5 Ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz.U. z 2018 r. poz. 2356 ze zm.),
2. art. 26 ust. 3 pkt 1 oraz art. 26 ust. 3 pkt 2 Ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz.U. z 2018 r. poz. 2356 ze zm.),
3. art. 7, 8, 10, 77, 80, oraz art. 156 § 1 pkt 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 t.j.) dalej k.p.a.
Skarżący wskazywał, iż stosownie do art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2018 r., poz. 2356 z poźn. zm.), w którym wskazano zasadę obliczania odprawy mieszkaniowej jest zapis, że "Ilość norm należnych żołnierzowi w okresie zawodowej służby wojskowej w dniu wskazanym przez żołnierza". Powyższe zostało po raz kolejny podkreślone w art. 47 ust. 5 ww. ustawy, wskazując na dobrowolność przysługującą żołnierzowi we wskazaniu dnia w okresie służby zawodowej oraz przysługujących mu norm na ten dzień. Ustawodawca wprowadzając taki zapis miał na celu zapewnienie, że w momencie rozpadu małżeństwa przez żołnierzy zawodowych nadal te normy będą należne, poprzez wskazanie okresu w którym byli małżeństwem mającego wpływ na wypłatę odprawy mieszkaniowej. Wyżej wymieniony sposób motywowany był zniwelowaniem zwolnień doświadczonej kadry, która we wcześniejszym stanie prawnym (tj. w 2015 roku), niestety decydowała się na wcześniejsze odejście z zawodowej służby wojskowej. Odejście ze służby motywowano ewentualnym rozpadem pożycia małżeńskiego żołnierza, co w efekcie skutkowało, że w momencie ubiegania się o odprawę mieszkaniową, rozwiedzeni małżonkowie żołnierzy zawodowych nie będą brani pod uwagę przy ustalaniu należnych norm do odprawy mieszkaniowej, przez co odprawa będzie znacznie niższa. Ponadto twierdzenie iż norma na żonę wnioskodawcy jest nienależna przeczy wskazywaniu okresu, w którym to żołnierz wraz z żoną oraz dzieckiem prowadził wspólne gospodarstwo domowe. Jednocześnie wskazać należy, że w wydanej decyzji w której organ odmówił wypłaty norm na byłą żonę organ nie wskazał, żadnej podstawy prawnej, oparł się jedynie na orzecznictwie, które nie ma pokrycia w tym stanie faktycznym i prawnym.
W ocenie skarżącego - wskazywać to może na brak powtórnego, merytorycznego załatwienia sprawy, co może naruszać zasadę dwuinstancyjności, o której mowa w art. 15 k.p.a., a także wskazuje, że w praktyce sądów administracyjnych błędne ustalenie stanu faktycznego kwalifikuje się jako rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Prezes Agencji Mienia Wojskowego wnosił o oddalenie skargi w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019.2325, zwanej dalej p.p.s.a.) Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga oceniana według powyższych kryteriów nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie rozważań merytorycznych dotyczących oceny legalności spornej decyzji Prezesa AMW należy zauważyć, że zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2020r., poz.231 ze zm.), odprawa mieszkaniowa, o której mowa w art. 47, przysługuje żołnierzowi służby stałej, który do dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie otrzymał decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 21 ust. 6, o ile nabył prawo do emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej lub został zwolniony z zawodowej służby wojskowej przed upływem okresu wymaganego do nabycia uprawnień do emerytury wojskowej, w przypadku wypowiedzenia mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez właściwy organ wojskowy.
Przepis art. 47 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, iż odprawa mieszkaniowa wynosi 3% wartości przysługującego lokalu mieszkalnego za każdy rok podlegający zaliczeniu do wysługi lat, od której jest uzależniona wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową i nie może być niższa niż 45% oraz wyższa niż 80% wartości przysługującego lokalu mieszkalnego, odprawę oblicza się i wypłaca według następujących zasad:
1) żołnierzowi zawodowemu, zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, przysługuje odprawa obliczona z uwzględnieniem okresu służby liczonego w pełnych latach, z tym że rozpoczęty rok, w którym następuje zwolnienie ze służby, przyjmuje się jako rok pełny;
2) żołnierzowi zawodowemu zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, jeżeli nie nabył prawa do emerytury wojskowej, w przypadku wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez właściwy organ wojskowy lub któremu przyznano wojskową rentę inwalidzka przed nabyciem prawa do emerytury wojskowej, przysługuje odprawa w wysokości 45% wartości przysługującego lokalu mieszkalnego;
3) wartość przysługującego lokalu mieszkalnego jest iloczynem maksymalnej powierzchni użytkowej podstawowej przypadającej na jedną normę, o której mowa w art. 26 ust. 1, ilości norm należnych żołnierzowi w okresie zawodowej służby wojskowej w dniu wskazanym przez żołnierza, wskaźnika 1,66, wskaźnika ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania w kwartale poprzedzającym kwartał, w którym nastąpiło zwolnienie z tej służby, określanego w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
Z kolei, stosownie do treści art. 47 ust. 2 cyt. ustawy, dyrektor oddziału regionalnego Agencji Mienia Wojskowego wydaje decyzję o wypłacie odprawy mieszkaniowej nie później niż w terminie 90 dni od dnia złożenia wniosku. Wydanie decyzji następuje po złożeniu wniosku, oświadczenia żołnierza o stanie rodzinnym na dzień wskazany przez Żołnierza, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, i przedstawieniu co najmniej jednego z dokumentów wymienionych w art. 47 ust. 2 pkt 1-4, w tym zaświadczenia o nabyciu uprawnień do emerytury wojskowej.
Warto w tym miejscu zauważyć, że brzmienie przepisu art. 47 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, zostało zmienione z dniem 1 października 2015 r. przez art. 107 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego (Dz. U. z 2015 r., poz. 1322), dalej "ustawa o z.S.Z.RP", poprzez zapis określający, iż to żołnierz wskazuje dzień, w odniesieniu do którego należy ustalać liczbę norm przysługujących żołnierzowi niezbędnych do wyliczenia wysokości odprawy mieszkaniowej.
Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, przy ustalaniu powierzchni użytkowej podstawowej uwzględnia się stanowisko służbowe żołnierza zawodowego oraz jego stan rodzinny. Norma powierzchni użytkowej podstawowej, która przysługuje żołnierzowi z jednego tytułu, wynosi 8-12 m2.
Przepis art. 26 ust. 3 cyt. ustawy stanowi, że członkami rodziny żołnierza zawodowego, których uwzględnia się przy ustalaniu przysługującej powierzchni użytkowej podstawowej, są:
1) małżonek;
2) wspólnie zamieszkałe dzieci własne, przysposobione, przyjęte na wychowanie na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego, dzieci małżonka, zwane dalej "dziećmi", do czasu zawarcia przez nie związku małżeńskiego, nie dłużej jednak niż do dnia ukończenia 25 roku życia, chyba, że przed tym dniem stały się niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji i nie zawarły związku małżeńskiego.
Mając na względzie powyższe normy prawne wyrażone w powołanych przepisach cyt. ustawy, uznać należy, że w toku postępowania administracyjnego o wydanie decyzji w przedmiocie odprawy mieszkaniowej organ zobligowany był do ustalenia ilości norm, która powinna zostać uwzględniona przy obliczeniu należnej skarżącemu odprawy mieszkaniowej, w rozumieniu art. 26 w związku z art. 47 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy przy wyliczaniu wysokości odprawy mieszkaniowej należnej skarżącemu należało uwzględnić także byłą małżonkę skarżącego.
Dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma zinterpretowanie normy prawnej wyrażonej w art. 26 ust. 3 pkt 1 w związku z art. 47 przywołanej na wstępie ustawy o z.S.Z.RP. To właśnie ocena poprawności dokonania owej interpretacji stanowi podstawę postawionych zarzutów. Nie ulega wątpliwości, iż organy powyższą normę zinterpretowały odwołując się do wykładni funkcjonalnej i celowościowej. Skarżący uważa to za błąd i pozostaje na stanowisku, iż właściwe było poprzestanie na wynikach wykładni gramatycznej owych przepisów. Odnosząc się do powyższej kontrowersji wypada wskazać, iż normę prawną rekonstruuje się z całokształtu obowiązujących przepisów, a wykładnia prawa będąc operacją myślową dokonywaną przy wykorzystaniu wszystkich trzech grup dyrektyw interpretacyjnych (językowych, systemowych, funkcjonalnych) nie może ograniczać się do wykładni językowej jednego przepisu lecz jest operacją, w toku której dokonuje się przekładu zbioru przepisów prawa stanowionego na zbiór norm postępowania równoznaczny jako całość z danym zbiorem przepisów (vide: wyrok TK z dnia 10 grudnia 2002r. sygn. akt P 6/02, OTK-A 2002/7/91). Oczywiste jest, że jednakowe rezultaty interpretacji otrzymane wg tych trzech typów dyrektyw wzmacniają uzyskany rezultat wykładni, natomiast różnice rezultatów wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej wymagają podjęcia decyzji o pierwszeństwie któregoś z nich (vide: M.Zieliński, Clara non sunt interpretanda – mity i rzeczywistość, ZNSA 2012/6/18-21; M.Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, LexisNexis 2012, s. 238 - 239).
Przyznanie przez organ odwoławczy pierwszeństwa dyrektywom funkcjonalnym w rekonstruowaniu normy prawnej będącej podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie może być uznane za dowolne, bowiem odwołując się do celu instytucji odprawy mieszkaniowej należnej żołnierzowi, o której mowa w art. 47 z.S.Z.RP, rekonstruuje jej kształt w sposób zasługujący na akceptację na gruncie okoliczności badanej sprawy. Skoro nie jest kwestionowane, że celem przedmiotowej odprawy mieszkaniowej jest udzielenie ze środków Skarbu Państwa pomocy byłemu żołnierzowi w zaspokojeniu jego potrzeb mieszkaniowych po zakończeniu służby wojskowej (vide: wyrok SN z dnia 7 października 2011r. sygn. akt II CSK 693/10, Lex nr 1102855), to owe potrzeby mieszkaniowe winny być oszacowane w sposób uwzględniający realny stan rodzinny żołnierza, bowiem to wymiar tych potrzeb winien stanowić o rozmiarze przyznanej pomocy mieszkaniowej.
Przepis art. 26 ust. 3 ustawy o z.S.Z.RP definiując pojęcie członka rodziny żołnierza zawodowego, którego uwzględnia się przy ustalaniu powierzchni użytkowej podstawowej, a więc jednego z elementów iloczynu określającego wartość odprawy mieszkaniowej żołnierza (art. 47 ust. 1 i 3 ustawy o z.S.Z.RP), stanowi, iż są to, oprócz małżonka, wspólnie zamieszkałe dzieci własne, przysposobione, przyjęte na wychowanie na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego, dzieci małżonka, do czasu zawarcia przez nie związku małżeńskiego, nie dłużej jednak niż do dnia ukończenia 25 roku życia, chyba że przed tym dniem stały się niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji i nie zawarły związku małżeńskiego. W przywołanym przepisie, co wielce istotne w realiach niniejszej sprawy, ustawodawca posłużył się pojęciem "małżonka". Oczywistym jest, iż tego rodzaju sformułowanie, odnosi się wyłącznie do aktualnego małżonka, a nie jak chce tego skarżący małżonka byłego. Status "małżonki" przysługuje zaś tylko osobie, która faktycznie i aktualnie znajduje się w związku małżeńskim. Biorąc więc pod uwagę konkluzje zaprezentowane na wstępie niniejszego uzasadnienia, iż odprawa mieszkaniowa winna uwzględniać realny (faktyczny) stan rodzinny żołnierza, organ postąpił poprawnie nie uwzględniając przy wyliczeniach byłej żony skarżącego. Gdyby ją bowiem uwzględnił, to naruszyłby w sposób oczywisty normę art.26 ust.3 omawianej ustawy.
W tym miejscu należy wskazać, że powyższe konkluzje pozostają w zgodzie z wypracowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny linią orzeczniczą, której przykładem może być m.in. wyrok z dnia 23 sierpnia 2019r. wydany w sprawie o sygn. akt I OSK 2621/17. W jego uzasadnieniu NSA przesądził, że odwołując się do wyników wykładni funkcjonalnej, należy badać stan rodzinny strony na dzień wydawania decyzji o wypłacie odprawy mieszkaniowej. Uznanie bowiem byłych członków rodziny, za mających wpływ na ilość norm należnych żołnierzowi w okresie zawodowej służby wojskowej w dniu wskazanym przez żołnierza, w rozumieniu art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy o z.S.Z.RP, nie tylko pozostawałoby w jaskrawej sprzeczności z celem instytucji odprawy mieszkaniowej należnej żołnierzowi, ale wręcz nosiłoby wszelkie cechy nadużycia prawa do owej odprawy. Pozostawałoby bowiem bez jakiegokolwiek związku z koniecznością zapewnienia - po odejściu ze służby w wojsku - potrzeb mieszkaniowych członkom rodziny. Konsekwentnie więc, kłóciłoby się to zarówno z funkcją przedmiotowej odprawy, jak i z definicją małżonka zawartą w art. 26 ust. 3 pkt 1ustawy o z.S.Z.RP.
Potrzeby mieszkaniowe winny być zatem oszacowane w sposób uwzględniający realny stan rodzinny żołnierza, bowiem to wymiar tych potrzeb winien stanowić o rozmiarze przyznanej pomocy mieszkaniowej. W przedmiotowej sprawie żądanie skarżącego sprowadza się do domagania się zaspokojenia jego nieaktualnych potrzeb mieszkaniowych, które istniały okresie pełnienia służby, (wtedy gdy pozostawał w związku małżeńskim), a nie potrzeb mieszkaniowych po zakończeniu służby. Jego uwzględnienie nie tylko pozostawałoby w jaskrawej sprzeczności z celem instytucji odprawy mieszkaniowej należnej żołnierzowi, ale wręcz nosiłoby wszelkie cechy nadużycia prawa do odprawy. Pozostawałoby bowiem bez jakiegokolwiek związku z koniecznością zapewnienia - po odejściu ze służby w wojsku - potrzeb mieszkaniowych członkom rodziny. Powyższe rozważania oraz wykładnia obowiązujących przepisów wskazują, iż zarzuty skargi okazały się niezasadne a organy działały w granicach prawa.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło