I OZ 767/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 października 2024 r. sygn. akt III SA/Lu 596/24 w sprawie ze skargi S.G. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 23 lipca 2024 r. nr IGK-II.7221.1.73.2024.EK w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z 9 października 2024 r. sygn. akt III SA/Lu 596/24 (dalej postanowienie z 9 października 2024 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie: I. odrzucił skargę S.G. (dalej skarżąca) na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej Wojewódzki Inspektor) z 23 lipca 2024 r. nr IGK-II.7221.1.73.2024.EK (dalej postanowienie z 23 lipca 2024 r.) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania; II. zwrócił skarżącej wpis od skargi w kwocie 200 zł. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skargę na postanowienie z 23 lipca 2024 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Tomaszowskiego z 17 października 2023 r. znak GK.6620.10. 44.2023 skarżąca wniosła 30 sierpnia 2024 r. Z akt sprawy wynika, że zaskarżone postanowienie doręczono skarżącej 26 lipca 2024 r. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego upływał 25 sierpnia 2024 r. (niedziela), a jako że jest to dzień wolny od pracy, to ostatni dzień terminu - zgodnie z art. 83 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm. [winno być Dz.U. z 2024 r. poz. 935], dalej ppsa) - przypadł na 26 sierpnia 2024 r. (poniedziałek). Wniesienie skargi 30 sierpnia 2024 r. było zatem spóźnione. Z uwagi na złożenie skargi po upływie terminu do jej wniesienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ppsa. O zwrocie wpisu orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 3 ppsa (k. 3-5, 20-21 akt sądowych). Zażalenie złożyła skarżąca, zaskarżając postanowienie z 9 października 2024 r. w całości i zarzucając mu naruszenie art. 53 § 1 ppsa przez odmowę przyjęcia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie i błąd w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie, że skarga została złożona po terminie. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia przez uwzględnienie skargi i przekazanie do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu [w Lublinie]; uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania I instancji (k. 32-33 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd odrzuca skargę: [...] wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia (art. 58 § 1 pkt 2 ppsa). Skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie... (art. 53 § 1 ppsa). Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, [...] jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ppsa), o czym skarżącą prawidłowo pouczono (k. 19, 21 akt Wojewódzkiego Inspektora). Z przywołanych przepisów ustawy procesowej jednoznacznie wynika, w jakim terminie należy wnieść skargę do sądu administracyjnego. Każdorazowo badanie dochowania terminu do dokonania tej czynności procesowej wymaga poczynienia, przede wszystkim, ustaleń w zakresie daty doręczenia zaskarżonego aktu, która wywołuje rozpoczęcie biegu terminu do złożenia skargi (postanowienie NSA z 1.6.2023 r. I OZ 181/23, Legalis 2934802). Sąd I instancji zasadnie uznał, że skarżąca wniosła skargę z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 ppsa, czego następstwem było odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ppsa. Faktu doręczenia postanowienia z 23 lipca 2024 r. dnia 26 lipca 2024 r. nie neguje sama skarżąca (k. 19-21 akt Wojewódzkiego Inspektora). Zgodnie z art. 83 § 1 ppsa, terminy oblicza się według przepisów prawa cywilnego, [...]. Termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia (art. 111 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - Dz.U. z 2024 r. poz. 1061, dalej kc). Jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło (art. 111 § 2 kc). Termin na wniesienie skargi do sądu administracyjnego zapoczątkowywany jest zdarzeniem prawnym - doręczeniem postanowienia i jest terminem 30-dniowym. Skoro postanowienie z 23 lipca 2024 r. doręczono skarżącej 26 lipca 2024 r. - co poświadczyła własnym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki (k. 21-22 akt Wojewódzkiego Inspektora) - to termin do wniesienia skargi od tego postanowienia do sądu administracyjnego upływał 25 sierpnia 2024 r. Mając na względzie, że 25 sierpnia 2025 r. był dniem ustawowo wolnym od pracy (niedziela), Sąd I instancji trafnie zwrócił uwagę, że termin do złożenia skargi upływał dzień później, tj. 26 sierpnia 2024 r. (poniedziałek), zgodnie z art. 83 § 2 ppsa. Skarżąca złożyła skargę 30 sierpnia 2024 r., oddając ją w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (art. 83 § 3 ppsa), a więc 4 dni po upływie terminu do jej wniesienia. Termin, o którym stanowi art. 53 § 1 ppsa, jest terminem ustawowym. Oznacza to, że nie może być on skracany ani przedłużany przez sąd, ani przez organ odwoławczy. Innymi słowy, sąd administracyjny nie jest uprawniony do modyfikacji długości terminu ustawowego. Jest to również termin prekluzyjny, co oznacza, że sąd administracyjny uwzględnia jego upływ z urzędu i z tej przyczyny odrzuca wniesioną skargę, jako spóźnioną, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ppsa. Termin ten ma charakter procesowy - w razie jego uchybienia dopuszczalne jest jego przywrócenie skarżącemu (postanowienie NSA z 25.9.2013 r. II GSK 1765/13, Legalis 914073; postanowienie WSA w Warszawie z 12.12.2005 r. III SA/Wa 1962/05, Legalis 298172; T. Woś w: red. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 458, 464-465, uw. 1, 6 do art. 53; tenże, w: T. Woś (red.), Postępowanie sądowoadministracyjne, 2009, s. 178; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2023, s. 408, nb 1 do art. 53). Przywrócenie terminu wymaga wniosku strony, którego skarżąca nie złożyła. Sąd I instancji, stwierdziwszy uchybienie terminu, zobligowany był do odrzucenia skargi wniesionej po terminie. Sąd ani organ odwoławczy nie miał kognicji do przedłużenia terminu dla strony, nawet w przypadku zajścia szczególnych okoliczności. Skarżąca nie sprecyzowała, na czym - w jej ocenie - polegało naruszenia art. 53 § 1 ppsa (co w kontrolowanej sprawie nie nastąpiło) ani błąd w ustaleniach faktycznych co do przyjęcia, że skargę złożono po terminie. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia skargi zawsze prowadzi do jej odrzucenia. Sąd jest w tym zakresie związany art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 53 § 1 ppsa i nie ma swobody w kreowaniu innej sytuacji prawnej strony. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.