II OZ 1313/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 24 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 2221/23 odmawiające wyłączenia sędziego WSA Bogusława Cieśli, sędziego WSA Jolanty Augustyniak-Pęczkowskiej, sędziego WSA Tomasza Janeczko oraz asesora WSA Marcina Maszczyńskiego od orzekania w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z dnia 26 lipca 2023 r. znak SKO/IV/663/2023 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 17 lutego 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 2221/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 22 § 2 w zw. z art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a."), oddalił wniosek K. M. o wyłączenie sędziego WSA Bogusława Cieśli, sędziego WSA Jolanty Augustyniak-Pęczkowskiej, sędziego WSA Tomasza Janeczko oraz asesora WSA Marcina Maszczyńskiego od orzekania w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z dnia 26 lipca 2023 r. znak SKO/IV/663/2023 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w dniu 24 stycznia 2025 r. K. M. złożył pismo, które Sąd uznał za wniosek o wyłączenie sędziego WSA Bogusława Cieśli, sędziego WSA Jolanty Augustyniak-Pęczkowskiej, sędziego WSA Tomasza Janeczko oraz asesora WSA Marcina Maszczyńskiego w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z 26 lipca 2023 r. W uzasadnieniu wniosku skarżący wniósł zastrzeżenia do wyznaczenia do składu orzekającego ww. sędziów i asesora. Stwierdził, że skład sądu jest wadliwy. Podnosił konieczność powołania przez właściwy organ we właściwej procedurze właściwego składu orzekającego w sprawie. Szeroko opisał zachodzącą – jego zdaniem - wadliwość powołania Marcina Maszczyńskiego na stanowisko asesora Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyraził również niezadowolenie z rozstrzygnięcia w sprawie, zainicjowanej jego wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym przyczyny wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 § 1 p.p.s.a. Ponadto art. 19 p.p.s.a. określa tzw. względne przesłanki wyłączenia. Z uwagi na treść art. 29 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 106zg § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 334), instytucję wyłączenia sędziego należy odnieść również do asesora wojewódzkiego sądu administracyjnego. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie brak było podstaw do wyłączenia objętych wnioskiem sędziów oraz asesora wojewódzkiego sądu administracyjnego. Po pierwsze, argumenty skarżącego nie wypełniają dyspozycji art. 18 p.p.s.a., a zatem nie mogą one skutkować wyłączeniem sędziów i asesora sądowego z mocy ustawy. Po drugie, wskazane przez skarżącego okoliczności nie stanowią wystarczającej przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego bądź asesora w oparciu o art. 19 p.p.s.a. Wnioskodawca nie wykazał, aby pomiędzy nim a sędziami oraz (zważając na treść uzasadnienia wniosku) przede wszystkim asesorem sądowym, o wyłączenie których wnosi, istniał szczególny stosunek osobisty mogący być źródłem wątpliwości co do ich bezstronności lub mogący mieć wpływ na obiektywne orzekanie w niniejszej sprawie. Sąd zauważa, że podejrzenie o braku bezstronności asesora nie może być oparte na okoliczności, że WSA w Warszawie postanowieniem z 22 lutego 2024 r., sygn. VII SPP/Wa 222/23, utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego WSA w Warszawie o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym. Subiektywne przeświadczenie skarżącego o wadliwości wyznaczonego składu orzekającego Sądu również nie może stanowić podstawy do uwzględnienia jego wniosku. Sąd wskazał również, że zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Sędziowie oraz asesor sądowy złożyli wymagane oświadczenia wskazując, że pomiędzy nimi a skarżącym i pozostałymi stronami postępowania nie występują okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. W ocenie Sądu, prawdziwość tych oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości. W niniejszej sprawie skarżący nie przedstawił dowodów dyskredytujących prawdziwość oświadczenia złożonego przez objętego wnioskiem asesora sądowego. Sąd zauważył, że zasadnym było potraktowanie pisma procesowego skarżącego z 23 stycznia 2025 r. jako wniosku o wyłączenie asesora i sędziów, wyznaczonych do składu orzekającego w sprawie. Powyższe wynika z tego, że choć skarżący obszernie przedstawiał zastrzeżenia do powołania Marcina Maszczyńskiego na stanowisko asesora WSA, to możliwość skorzystania z unormowanej w art. 5a Prawa o ustroju sądów administracyjnych procedury zbadania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności, uzależniona jest od złożenia stosownego wniosku w terminie tygodnia od dnia zawiadomienia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę. Po upływie tego terminu prawo do wniesienia wniosku wygasa (art. 5a § 4 Prawa o ustroju sądów administracyjnych). W niniejszej zaś sprawie skarżący wniósł pismo (zakwalifikowane jako wniosek o wyłączenie ww. sędziów i asesora) w dniu 24 stycznia 2025 r., natomiast zawiadomienie o wyznaczonym składzie orzekającym odebrał 30 grudnia 2024 r. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 22 § 2 w zw. z art. 19 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył K. M. wnosząc o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd Wojewódzki przyjął bowiem prawidłowo w zaskarżonym postanowieniu, iż brak było przesłanek do wnioskowanego wyłączenia sędziów w trybie art. 18-19 p.p.s.a. Trzeba bowiem podkreślić, że instytucja wyłączenia sędziego ma zapewnić obiektywizm sądu, nie może natomiast służyć do odsuwania od prowadzenia postępowania sędziów, których strona w sposób subiektywny uznaje za nieodpowiednich. Stosownie do art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przesłankami wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. mogą być zatem wszelkie obiektywne okoliczności dające podstawę do stwierdzenia, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. Iudex suspectus to w szczególności sędzia, który z określonej przyczyny może być zainteresowany wynikiem sprawy, lub jest uprzedzony, niekorzystnie nastawiony do strony (por. H. Knysiak-Sudyka, Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz. Orzecznictwo – do art. 19 p.p.s.a., wyd. V, opubl. WKP 2021, sip.lex). W zażaleniu nie przedstawiono argumentacji, która nawiązywałaby do podstaw wyłączenia sędziego (asesora) określonych w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Zaznaczyć należy, że uprawnione było rozpoznanie przez Sąd Wojewódzki wniosku w trybie art. 19 p.p.s.a., skoro skarżący wystąpił o wyłączenie wskazanych sędziów po upływie terminu przewidzianego w art. 5a § 4 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej p.u.s.a.), chociaż w odniesieniu do Marcina Moszczyńskiego przedstawił zastrzeżenia związane z jego powołaniem na stanowisko asesora w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym sprzecznie z art. 187 Konstytucji RP. Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu, zbadanie spełnienia przez sędziego (asesora) sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu – na podstawie art. 5a p.u.s.a. – jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy wniosek złożony zostanie w terminie określonym w art. 5a § 4 p.u.s.a., tymczasem skarżący w niniejszej sprawie stosownego wniosku w terminie ustawowym nie złożył. Należy także podkreślić, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2023 r., I FPS 3/22 zakres przedmiotowy normy art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, o których stanowi art. 5a ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492, dalej: p.u.s.a.). Wobec powyższego wniosek skarżącego prawidłowo został rozpoznany na podstawie art. 19 p.p.s.a., a więc w przedmiocie istnienia ewentualnych okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wymienionych sędziów w danej sprawie. Zauważyć należy, że zarzuty zażalenia skupiają się w istocie na podważeniu składu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wydał zaskarżone postanowienie, z powodu udziału w nim asesora WSA Iwony Ścieszki, powołanej w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa, działającej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., sprzecznej z art. 187 Konstytucji RP. Odnosząc się zatem do tej kwestii, stwierdzić trzeba, że w sprawie nie wystąpiła wadliwość orzeczenia polegająca na nieważności postępowania, wywołanej sprzecznym z przepisami prawa składem sądu orzekającego (art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Nie negując słuszności argumentacji skarżącego co do znaczenia orzeczeń sądów europejskich i krajowych, odnoszących się do Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., wskazać trzeba, iż badanie spełnienia przez sędziego (asesora) wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu (art. 5a p.u.s.a.) odnosi się wyłącznie do sędziego (asesora) wyznaczonego do składu rozpoznającego sprawę co do istoty (art. 5a § 2 p.u.s.a.). Oznacza to, że wymieniony tryb badania bezstronności i niezawisłości danego sędziego (asesora) nie znajduje zastosowania w postępowaniach incydentalnych, w tym postępowaniu dotyczącym rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego. Tym samym zarzuty zażalenia w tym przedmiocie nie mogły być weryfikowane poza trybem ustanowionym w art. 5a § 2 p.u.s.a., a w konsekwencji brak było podstaw do podważenia obsady Sądu, który wydał zaskarżone postanowienie. Jak wskazano w uzasadnieniu ww. Uchwały NSA z 3 kwietnia 2023 r., I FPS 3/22, regulacja wprowadzona przepisem art. 5a p.u.s.a. ma charakter wyjątkowy, co znalazło wyraz w odrębnościach dotyczących procedury rozpoznania wniosków złożonych w tym trybie, m.in. wymogu rozbudowanego składu orzekającego w tym przedmiocie (art. 5a § 10 p.u.s.a.), czy też możliwości zaskarżenia postanowienia przez sędziego, którego wniosek dotyczył (art. 5a § 16 p.u.s.a.). Skarżący nie mógł zatem oczekiwać, że w ramach niniejszego postępowania zażaleniowego, w składzie jednoosobowym, będzie dokonana ocena w zakresie zastrzeżonym dla trybu z art. 5a p.u.s.a. Z tych wszystkich względów zażalenie, jako niezasadne, podlegało oddaleniu, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. ----------------------- 5