III FSK 945/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 822/23 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 4 kwietnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) oddala skargę, 3) zasądza od J.P.na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 610 (słownie: sześćset dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z 13 marca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 4 kwietnia 2023 r. w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej osoby trzeciej za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia 2017 r. wraz z odsetkami, w punkcie pierwszym wyroku uchylił zaskarżoną decyzję, a w punkcie drugim zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 997 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (sygn. akt I SA/Gl 822/23). Wyrok wraz z uzasadnieniem dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych. Skargę kasacyjną od wskazanego powyżej wyroku wniósł organ podatkowy zaskarżając ów wyrok w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie: I. Przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122 i art. 187 i art. 191 w zw. z art. 116 § 1 i 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz.2383 ze zm.) poprzez niewłaściwą ocenę prawną zaistniałego stanu faktycznego prowadzącego Sąd l instancji do błędnego wniosku, że organ podatkowy nie zebrał materiału dowodowego koniecznego do ustalenia, czy w okresie, kiedy powstały zaległości spółki, Skarżący był członkiem jej zarządu, 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 122 i art.187 w zw. z art. 116 § 1 i 2 o.p. wskutek uznania, że organ nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego w sytuacji gdy to Sąd nie wziął pod uwagę okoliczności, które stanowiły dla organów podatkowych podstawę przypisania odpowiedzialności Skarżącego jako członka zarządu spółki z o.o., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 133 § 1 i art. 134 § 1w zw. z art.141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 116 § 1 i 2 o.p. poprzez wskazanie zaleceń, m.in. poprzez rozważenie powołania biegłego z zakresu badania dokumentów co w ocenie organu podatkowego jest zbędne i niecelowe, gdyż czynności te zostały przeprowadzone w ramach śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w Katowicach. Mając na uwadze powyższe organ podatkowy wniósł o: 1 ) uchylenie wyroku Sądu l instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach, 2) zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący organ podatkowy złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna Dyrektora Izby Administracji Skarbowej jest zasadna. W zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji, uchylając decyzję ostateczną organu podatkowego, nie zakwestionował przesłanek przedmiotowych odpowiedzialności skarżącego, jako członka zarządu spółki kapitałowej, za zaległości podatkowego tej spółki; organy podatkowe określiły wysokość zobowiązań podatkowych spółki za poszczególne miesiące podatkowe w podatku od towarów i usług oraz podatek do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług.; zobowiązania podatkowe nie uległy przedawnieniu. Z ewidencji księgowej organu pierwszej instancji wynika, że spółka nie płaciła podatku VAT, co doprowadziło do powstania zaległości podatkowych. W związku z nieregulowaniem przez spółkę zobowiązań wynikających z decyzji za okres od stycznia do kwietnia 2017 r., co znajduje odzwierciedlenie w aktach podatkowych i skutkuje powstaniem zaległości podatkowej wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, zgodnie z art. 51 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (o.p.) - w celu jej wyegzekwowania, właściwy organ egzekucyjny wystawił tytuł wykonawczy dotyczący podatku od towarów i usług za okres od stycznia do kwietnia 2017 r. Pismem z 27 sierpnia 2018 r., działając na podstawie art. 29 § 2 w związku z art. 29 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny zawiadomił o nieprzystąpieniu do egzekucji wobec zobowiązanej spółki z o.o. z uwagi na fakt braku podmiotu i majątku, do którego można skierować skuteczne postępowanie egzekucyjne. Adres wskazany na tytułach wykonawczych jest adresem biura wirtualnego, firma nie prowadzi działalności pod wskazanym adresem. Spółka nie posiada żadnych składników majątkowych, ruchomości bądź środków pieniężnych podlegających zajęciu egzekucyjnemu. W poszukiwaniu rachunków bankowych organ egzekucyjny wystosował zapytania do banków, których siedziba znajduje się na terenie kraju, za pomocą aplikacji Ognivo - brak czynnych rachunków bankowych. Sprawdził podmiot w bazie CERBER oraz POLTAK i ustalił, że spółka nie posiada żadnych rachunków bankowych, nie składa deklaracji podatkowych (jedyna deklaracja VAT-7 złożona została w dniu 25 październiku 2016 r.). Organ egzekucyjny wystosował również zapytania do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych. Z uzyskanych informacji wynika, że spółka nie figuruje w zbiorach danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie jest właścicielem pojazdów mechanicznych oraz nie jest właścicielem nieruchomości znajdujących się na terenie kraju. Mając powyższe na uwadze, wobec braku podmiotu oraz składników majątkowych mogących stanowić przedmiot zajęcia egzekucyjnego stwierdzono, że nieprzystąpienie do egzekucji stało się zasadne. Spółka nie składała deklaracji podatkowych ani też nie złożyła zeznań o wysokości osiągniętego dochodu za lata 2017-2021, co pozwala przyjąć, że w tym okresie nie prowadziła realnie zgodnej z prawem działalności gospodarczej. Spółka nie złożyła także żadnych jednolitych plików kontrolnych. Ponadto w rozpatrywanej sprawie na żadnym etapie prowadzonego postępowania podatkowego, skarżący nie wskazał i nie udokumentował istnienia mienia spółki, które pozwoliłoby na zaspokojenie znacznej części przedmiotowych zaległości spółki. Zgodnie więc z art. 10 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. W myśl art. 11 ust. 1 ww. ustawy, dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące (ust. 1a). Z kolei, w świetle art. 21 ust. 1 ustawy - Prawo upadłościowe dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. W przedmiotowym zakresie ustalono, iż spółka nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości lub otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego, co potwierdza pismo właściwego sądu upadłościowego. Na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jedynym przedmiotem sporu w sprawie oraz przedmiotem wniesionej przez organ podatkowy skargi kasacyjnej jest kontrowersja w zakresie stanu faktycznego sprowadzająca się do pytania: czy w przybliżonym powyżej okresie skarżący był członkiem zarządu spółki. Skarżący twierdzi bowiem, że " nie miał ze spółką nic wspólnego". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, o ile Sąd pierwszej instancji poprawnie ustalił i ocenił stan faktyczny sprawy w zakresie przedmiotowym, o tyle konstatacje o charakterze podmiotowym były nietrafne i wynikały z błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Skarżący był jedynym wspólnikiem spółki oraz jedynym członkiem zarządu spółki. Z zeznań świadka, na które powołują się orany podatkowe, wynika że sprzedał udziały w spółce skarżącemu. Sprzedaż dokonana została przed notariuszem, osobą zaufania publicznego. Opinia biegłego grafologa nie wykluczyła, że badane przez niego podpisy są podpisami skarżącego. Skarżący nie uprawdopodobnił, że nie był członkiem zarządu spółki, tym bardziej, że spółka miała charakter wirtualny, co w istocie oznacza, że była fikcyjna i jako taka uczestniczyła w czynnościach w zakresie podatku od towarów i usług. W tym stanie sprawy skarga kasacyjna organu podatkowego, podnosząca wymienione w niej zarzuty naruszenia prawa procesowego w zakresie oceny stanu faktycznego sprawy, jest wystarczająco uzasadniona i przemawia za uchyleniem zaskarżonego wyroku i oddaleniem skargi, na podstawie art. 188 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 203 pkt 2 wymienionej ustawy orzeczono o kosztach postępowania kasacyjnego. s. Krzysztof Winiarski s. Jacek Brolik s. Jolanta Sokołowska.