III SAB/Lu 20/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. C. na bezczynność Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Lublinie w przedmiocie braku wydania decyzji dotyczącej wnioskowanych zmian w akcie urodzenia p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. W rozpoznawanej sprawie w piśmie z dnia 4 września 2024 r. skarżący P. C., reprezentowany przez ustanowionego z urzędu profesjonalnego pełnomocnika procesowego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Lublinie wskazując, że jej przedmiotem jest "brak wydania decyzji dotyczącej wnioskowanych zmian w akcie urodzenia nr [...]" dot. danych ojca M. C.. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że w dniu 18 sierpnia 2015 r. otrzymał wyłącznie pismo w tej sprawie, a w dniu 22 lipca 2024 r. złożył ponaglenie, które nie przyniosło spodziewanych skutków. W ocenie skarżącego organ pozostaje bezczynny mimo tego, że dysponuje protokołem posiedzenia Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt V Nsm 742/11, z którego jasno wynika, że skarżący wyraził zgodę na przysposobienie dziecka M. C. w przyszłości bez wskazywania osób przysposabiających, dla której w Urzędzie Stanu Cywilnego w Lublinie sporządzono akt urodzenia zarejestrowany pod numerem [...]. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Lublinie wniósł o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Podstawowym warunkiem skutecznego wniesienia skargi skierowanej do sądu administracyjnego, aby mogła zostać ona merytorycznie rozpoznana, jest wniesienie jej w sprawie, która należy do jego właściwości rzeczowej. Zgodnie bowiem z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w przepisie art. 3 § 2 p.p.s.a. i obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Natomiast według treści art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Wymaga w tym miejscu zwrócenia uwagi, iż z powyższych uregulowań wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza przede wszystkim katalog skarg na działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. Katalog ten rozszerzają dodatkowo przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę tego sądu w sprawach nieprzewidzianych w powołanym przepisie. Według zaś art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, skarga podlega odrzuceniu. Natomiast bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy organ ma obowiązek podjąć działania w formie określonej prawem i w terminie określonym przez prawo, lecz tego nie czyni. Innymi słowy bezczynność oznacza stan, w którym organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania aktu administracyjnego lub podjęcia innej czynności, pozostaje w zwłoce. Celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania organu w załatwianiu sprawy administracyjnej. Kluczowe w takich sprawach jest jednak to, że skarga na bezczynność dopuszczalna jest jedynie w odniesieniu do tych aktów lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, bowiem nie może ona dotyczyć innego rodzaju czynności. W tym sensie bezczynność organu powiązana być musi z jego kompetencją i obowiązkiem wydania w danej sprawie decyzji, postanowienia, czy też innego aktu albo podjęcia czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, które w zakresie ich legalności podlegają kognicji sądu administracyjnego. Z tego względu warunkiem dopuszczalności skierowanej do sądu skargi na bezczynność organu administracji jest zatem istnienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu administracji wobec żądania strony, o ile podlega ono zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Tymczasem należy zauważyć, że skarga wniesiona do sądu przez pełnomocnika skarżącego nie mieści się w żadnej z wymienionych kategorii podlegających kognicji sądów administracyjnych. Przedmiotem zaskarżenia stała się bowiem bezczynność Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Lublinie z powodu zaniechania wydania decyzji w zakresie dokonania zmiany danych dotyczących ojca M. C. w akcie urodzenia nr [...]. W tym kontekście dokonując oceny żądania skarżącego w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że kompetencje i obowiązki kierownika urzędu stanu cywilnego określone zostały w ustawie z dnia 29 września 1986 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1378, ze zm. – dalej jako "p.a.s.c."). W rozdziale 5 tej ustawy określono w oparciu o jakie zdarzenia i potwierdzające je dokumenty kierownik urzędu stanu cywilnego dokonuje zmian w aktach urodzenia dziecka w formie wzmianki dodatkowej albo sporządza nowy akt urodzenia. Zgodnie z art. 72 ust. 1 p.a.s.c., jeżeli przez przysposobienie powstają skutki określone w art. 121 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, do aktu urodzenia przysposobionego dołącza się wzmiankę dodatkową o przysposobieniu. Natomiast złożenie wniosku zawierającego informację o złożeniu oświadczenia w trybie art. 1191 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809, ze zm. – dalej jako "k.r.o."), nie stanowi dla kierownika urzędu stanu cywilnego podstawy do jakiegokolwiek działania. Oświadczenie tego rodzaju wywołuje skutki prawne jedynie względem skarżącego w tym sensie, że nie przysługuje mu już władza rodzicielska i prawo do kontaktów z dzieckiem. Nie oznacza to jednak, że zakończony został proces adopcyjny. Kierownik urzędu stanu cywilnego posiada uprawnienia na tej podstawie do ingerowania w treść aktu stanu cywilnego (aktu urodzenia dziecka). Reasumując powyższe uwagi należy zwrócić uwagę, że w aktualnym stanie prawnym brak jest podstawy materialnoprawnej do wydania skarżącemu decyzji administracyjnej przez kierownika urzędu stanu cywilnego w żądnym przez niego zakresie. Mając zaś to na względzie stwierdzić należało, że w niniejszej sprawie organ nie był zobowiązany do wydania jakiegokolwiek władczego rozstrzygnięcia administracyjnego podlegającego kontroli sądowoadministracyjnej, a tym samym nie może pozostawać w bezczynności w tym zakresie. Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie obowiązany był odrzucić skargę, która została wniesiona w sprawie nie należącej do właściwości sądu administracyjnego, dlatego na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.