II SA/Lu 613/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2024 r. sprawy ze skargi T. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 20 czerwca 2024 r. znak: SKO.4004.ŚW/246/24 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej na rzecz T. G. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia 20 czerwca 2024 r. znak: SKO.4004.ŚW/246/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej - po rozpatrzeniu odwołania T. G. (dalej także jako "skarżący" lub "strona") od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 17 stycznia 2024 r. znak: ŚR.5211.2.2024.EW w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - na podstawie art. 134 i art. 124 k.p.a. stwierdziło, że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia 17 stycznia 2024 r. organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem K. G.. W treści decyzji organ pierwszej instancji prawidłowo pouczył stronę o terminie i trybie wniesienia odwołania. Organ odwoławczy wyjaśnił że zgodnie z art. 129 § 1 i § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie, od dnia jej ogłoszenia stronie. W ocenie Kolegium, odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. Doręczenie zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji pełnomocnikowi strony nastąpiło w dniu 22 stycznia 2024 r., co potwierdza data i własnoręczny podpis pełnomocnika na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Od tej daty rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania od kwestionowanej decyzji. Ostatnim dniem do wniesienia odwołania był 5 lutego 2024 r. Odwołanie - jak wynika z jego treści - pełnomocnik strony sporządził już w dniu odbioru zaskarżonej decyzji, lecz nadał je listem poleconym dopiero w dniu 6 lutego 2024 r., co potwierdza data stempla pocztowego na kopercie. Kolegium wyjaśniło, że przekroczenie terminu niezależnie od przyczyn, które do tego doprowadziły, powoduje niedopuszczalność rozpatrzenia odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ odwoławczy zaznaczył, że nie znalazł podstaw do skorzystania z art. 58 k.p.a., gdyż skarżący nie wniósł o przywrócenie terminu, ani nie uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Skarżący, reprezentowany przez adwokata, zaskarżył postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W skardze zarzucił naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, tj. art. 134 k.p.a., poprzez niezasadne stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, w której odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji złożone zostało przez pełnomocnika strony w terminie. Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o: 1. rozpoznanie sprawy w trybie uproszonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.; 2. przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu uzupełniającego z dokumentów: a) wydruku elektronicznej książki nadawczej z dnia 5 lutego 2024 r., na okoliczność nadania przesyłki zawierającej odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji z zachowaniem terminu; b) wydruku z elektronicznego systemu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej dla przesyłki nr [...], na okoliczność braku wpisu o dacie nadania przesyłki, co wskazuje na fakt awarii systemów Poczty Polskiej w dniu 5 lutego 2024 r. co poskutkowało nadaniem przesyłek z jednodniowym opóźnieniem; c) odpowiedzi na reklamację z dnia 16 kwietnia 2024 r., na fakt zaistnienia w dniu 5 lutego 2024 r. awarii systemów Poczty Polskiej, w wyniku czego nie doszło do nadania przekazanych tego dnia przesyłek. 3. uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia; 4. zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego potwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona stronie w dniu 22 stycznia 2024 r. Zdaniem strony skarżącej, stanowisko Kolegium, iż odwołanie złożone zostało z uchybieniem terminu, nie zasługuje jednak na uwzględnienie. Pełnomocnik strony wyjaśnił, że przygotował odwołanie przed upływem terminu i przekazał je do wysyłki w ostatnim jego dniu, tj. 5 lutego 2024 r., czemu dowodzi załączony do skargi wydruk elektronicznej książki nadawczej, na której placówka pocztowa przybiła stempel dzienny z datą 5 lutego 2024 r. Pracownik placówki pocztowej poinformował pracownika kancelarii pełnomocnika strony, iż w dniu 5 lutego 2024 r. nastąpiła awaria systemów Poczty Polskiej i w związku z tym przekazane przesyłki nie zostaną wysłane tego dnia. Jednocześnie jednak zapewnił pracownika pełnomocnika, że otrzymają one stempel z datą 5 lutego 2024 r., na czego potwierdzenie przybito stempel na wydruku książki nadawczej. Mimo tych zapewnień przesyłki z tego dnia zostały nadane przez placówkę pocztową dopiero następnego dnia, tj. 6 lutego 2024 r - jak wynika ze stempla pocztowego na kopercie, w której odwołanie zostało doręczone organom. Pełnomocnik skarżącego o powyższej okoliczności nie zdawał sobie sprawy, dopóki nie otrzymał postanowienia Kolegium. Autor skargi dodał, że z załączonego do skargi wydruku z elektronicznego systemu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej nie wynika, w którym dniu przesyłka z odwołaniem została nadana, co stanowi anomalię w działaniu tego systemu, bowiem w normalnych warunkach data i miejsce nadania przesyłki jest jedną z podstawowych informacji zawartych w tym systemie. Okoliczność ta również wskazuje na fakt, iż w odniesieniu do przesyłki zawierającej odwołanie doszło do jakiegoś niepożądanego zdarzenia po stronie operatora pocztowego. W dniu 27 marca 2024 r. złożona została za pośrednictwem systemu teleinformatycznego Poczty Polskiej reklamacja, w wyniku rozpatrzenia której pismem z dnia 16 kwietnia 2024 r. operator pocztowy potwierdził fakt wystąpienia awarii systemu w dniu 5 lutego 2024 r., w wyniku której przesyłki przekazane do placówki pocztowej tego dnia nie zostały nadane. Zdaniem skarżącego, w takich okolicznościach faktycznych, mając w szczególności na uwadze dowód w postaci stempla pocztowego z datą 5 lutego 2024 r. na wydruku elektronicznej książki nadawczej oraz fakt awarii systemów operatora pocztowego potwierdzony w piśmie z dnia 16 kwietnia 2024 r., stwierdzić należy, że odwołanie nie zostało złożone z uchybieniem terminu, a zatem zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie i jako takie powinno zostać uchylone. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Organ odwoławczy podniósł, że nie neguje okoliczności faktycznych, na które powołuje się pełnomocnik strony, tj. awarii systemów Poczty Polskiej oraz działań pełnomocnika w sprawie W ocenie Kolegium, okoliczności te nie zmieniają jednak oceny sprawy. Wprawdzie pismo Poczty Polskiej potwierdza, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Autor skargi nie podjął jednak działań opisanych w art. 58 i n. k.p.a. tj. nie wniósł w nieprzekraczalnym terminie 7 dni (liczonym od 16 kwietnia 2024 r., tj. od daty otrzymania powyższego pisma) prośby o przywrócenie terminu z jednoczesnym uprawdopodobnieniem braku jego winy oraz dopełnieniem czynności wniesienia odwołania. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2024 r. Sąd, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako "p.p.s.a."), uwzględnił wniosek dowodowy skarżącego i orzekł o przeprowadzeniu dowodu uzupełniającego z dokumentów: wydruku elektronicznej książki nadawczej z dnia 5 lutego 2024 r.; wydruku z elektronicznego systemu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej dla przesyłki nr [...]; odpowiedzi Poczty Polskiej z dnia 16 kwietnia 2024 r. na reklamację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. Podkreślić należy, że w sprawach, w których przedmiotem skargi jest postanowienie, decyzja o rozpoznaniu sprawy w tym trybie pozostawiona jest sądowi i nie jest zależna ani od złożenia przez którąkolwiek ze stron wniosku w tym przedmiocie, ani też od ewentualnego żądania przez którejkolwiek ze stron przeprowadzenia rozprawy. Wyjaśnić na wstępie należy, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje wówczas, gdy dokonywana przez sąd kontrola jego legalności wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postepowania administracyjnego bądź kwalifikowane naruszenie prawa dające podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, że w przypadku stwierdzenia, iż kontrolowane rozstrzygnięcie jest dotknięte którąkolwiek z ww. form naruszenia prawa, sąd ma obowiązek uwzględnić skargę niezależnie od tego, czy stwierdzone naruszenie było przez organ zawionie oraz popełnione świadomie. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Istota zawisłego przed Sądem sporu sprowadza się do ustalenia, czy odwołanie skarżącego od decyzji Wójta Gminy K. z dnia 17 stycznia 2024 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zostało złożone w terminie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego. W myśl art. 127 § 1 od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie. Stosownie do art. 129 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (§ 1). Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (§ 2). Stosownie zaś do 134 k.p.a., będącego prawną podstawą zaskarżonego postanowienia, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Postanowienie, o którym mowa w powołanym przepisie, wydawane jest we wstępnym etapie postępowania odwoławczego i ma charakter wyłącznie procesowy, co oznacza, że nie rozstrzyga sprawy merytorycznie. Przeciwnie, jest ono podejmowane właśnie w sytuacjach, gdy merytoryczne rozpoznanie odwołania – z powodu uchybienia ustawowego terminu do jego wniesienia – jest uniemożliwione. Zasadnicze znaczenie dla stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania mają dwie kwestie. Po pierwsze, ustalenie daty, w której organ skutecznie doręczył stronie decyzję wydaną w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, a od której rozpoczął swój bieg czternastodniowy terminu do wniesienia odwołania. Po drugie, ustalenie daty, w której strona wniosła odwołanie. W niniejszej sprawie nie jest sporne ustalenie co do pierwszej z powyższych dat. Z akt sprawy wynika wprawdzie, że organ pierwszej instancji decyzję z dnia z dnia 17 stycznia 2024 r. przesłał zarówno skarżącemu, jak i jego pełnomocnikowi, zaś odbiór tych dwóch korespondencji nastąpił w innej dacie (odpowiednio w dniu 18 stycznia 2024 r. i w dniu 22 stycznia 2022 r. – potwierdzenia odbioru, k. 68 i 69 akt adm. I inst.). Należy jednak zauważyć, że zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Z akt sprawy wynika, że ustanowienie przez skarżącego pełnomocnika w osobie adwokata M. Ż., do reprezentowania go w postępowaniu administracyjnym, nastąpiło przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji, co zostało potwierdzone dołączonym do akt pełnomocnictwem (k. 53 akt adm. I inst.). W tej sytuacji, wobec treści powyższego unormowania, zasadnie jako właściwą datę doręczenia przedmiotowej decyzji stronie przyjęto datę jej odbioru przez pełnomocnika skarżącego (22 stycznia 2024 r.). Doręczenie decyzji bezpośrednio skarżącemu dokonane w dniu 18 stycznia 2024 r., jako wadliwe w świetle art. 40 § 2 k.p.a., nie wywołało skutków prawnych. W związku z powyższym prawidłowo też organ odwoławczy stwierdził, że czternastodniowy termin określony w art. 129 § 2 k.p.a., do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 17 stycznia 2024 r., upływał skarżącemu z dniem 5 lutego 2024 r. Zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany jeżeli (m.in.) przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik skarżącego nadał odwołanie w placówce Poczty Polskiej, jednak na kopercie, w której odwołanie wpłynęło do organu pierwszej instancji i wraz z którą zostało następnie przez ten organ przekazane organowi odwoławczemu, widnieje stempel dzienny placówki pocztowej z datą 6 lutego 2024 r. (k. 71 akt adm. I inst.). Na tej podstawie Kolegium stwierdziło, że skarżący uchybił o jeden dzień terminowi do wniesienia odwołania. Jakkolwiek w zakresie ustalenia co do daty stempla pocztowego na kopercie, w której odwołanie zostało doręczone organom, nie sposób zarzucić organowi odwoławczemu błędu, to jednak podjętego przez ten organ rozstrzygnięcia nie można uznać za prawidłowe. Dokumenty dołączone przez skarżącego do skargi, z których Sąd przeprowadził dowód uzupełniający na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wykazały bowiem, że powyższa data stempla pocztowego nie przedstawia prawidłowej daty nadania korespondencji zawierającej odwołanie. Wyjaśnić należy, że zgodnie z powyższym unormowaniem sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki uzasadniające zastosowanie tego przypisu. Ustawodawca pojęcie "nadania" zdefiniował w art. 8 pkt 8 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1640 ze zm.), jako polecenie doręczenia przesyłki pocztowej. Jednocześnie należy zauważyć, że świadczenie usług pocztowych odbywa się na podstawie (m.in.) umów o świadczenie usług pocztowych zawieranych między nadawcami a operatorami pocztowymi (art. 14 pkt 1 ww. ustawy.). Zgodnie zaś z art. 15 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, zawarcie umowy o świadczenie usługi pocztowej następuje w szczególności przez przyjęcie przez operatora pocztowego przesyłki pocztowej do przemieszczenia i doręczenia. W ocenie Sądu, dowody dołączone do skargi skutecznie podważają prawidłowość daty nadania umieszczonej na kopercie, w której złożono odwołanie, potwierdzając jednocześnie, że rzeczywistą datą nadania tej korespondencji był 5 lutego 2024 r. Z przedstawionego pisma Poczty Polskiej z dnia 16 kwietnia 2024 r., skierowanego do pełnomocnika skarżącego, wynika, że w dniu 5 lutego 2024 r. miała miejsce awaria systemu informatycznego Elektroniczny Nadawca, która uniemożliwiła przyjęcie przesyłek i przekazanie ich w tym dniu do dalszej ekspedycji (k. 7 akt sądowych). Ponadto skarżący przedstawił wydruk własnej elektronicznej książki nadawczej, obejmujący listę korespondencji przekazaną do doręczenia, wśród których pod nr [...] widnieje odwołanie skarżącego T. G. kierowane do GOPS w K.. Na wydruku tym widnieje stempel pocztowy z datą 5 lutego 2024 r. (k. 5 akt sądowych) Jako dodatkowy dowód skarżący przedstawił wydruk z elektronicznego systemu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej dla przesyłki nr [...] (tj. przesyłki zawierającej odwołanie – zob. nr przesyłki na kopercie k. 71 akt adm.), na którym nie widnieje informacja o dacie nadania korespondencji, która co do zasada winna na takim wydruku się znajdować (k. 6 akt sądowych). W ocenie Sądu, powyższe dowody czynią wiarygodnymi wyjaśnienia pełnomocnika skarżącego, iż pracownik jego kancelarii już w dniu 5 lutego 2024 r. korespondencję obejmującą odwołanie skarżącego pozostawił w placówce pocztowej do doręczenia i korespondencja ta została wówczas od niego przyjęta (potwierdza to stempel pocztowy na wydruku elektronicznej książki nadawczej), jednak z powodu zaistniałej w tym dniu awarii systemu informatycznego Poczty Polskiej (której wystąpienie potwierdzają pozostałe dowody), nie mogła w tej dacie zostać wprowadzona do systemu informatycznego i w konsekwencji została wprowadzona do tego systemu i opatrzona stemplem pocztowym dopiero dnia następnego, tj. 6 lutego 2024 r. Skoro jednak przyjęcie korespondencji w placówce pocztowej do doręczenia nastąpiło w dniu 5 lutego 2024 r., to z tą datą – w świetle przytoczonych wyżej przepisów ustawy Prawo pocztowe – należy utożsamiać datę nadania korespondencji. To zaś oznacza, że wbrew przekonaniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego, odwołanie skarżącego zostało złożone z zachowaniem ustawowego terminu, a zatem organ ten wadliwie zastosował art. 134 k.p.a., co miało wpływ na wynik sprawy. W zaistniałych okolicznościach, skoro termin do wniesienia odwołania został przez skarżącego zachowany, nie ma racji organ odwoławczy wskazując, że pełnomocnik skarżącego powinien był wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podkreślić należy, że analogiczne stanowisko wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawach ze skarg osób reprezentowanych przez tego samego pełnomocnika, co skarżący, dotyczących postanowień stwierdzających uchybienie terminu, wydanych w tych samych okolicznościach faktycznych (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 lipca 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 481/24; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 616/24). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania, zawarte w pkt II sentencji wyroku, znajduje uzasadnienie w art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Zasądzone koszty postępowania ograniczają się do wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego, które stosownie do § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.), wynosi 480 złotych. Skarżący innych kosztów postępowania nie poniósł, korzystając w niniejszej sprawie - z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit "a" p.p.s.a. – z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Rozpatrując ponownie sprawę Kolegium - stosownie do art. 153 p.p.s.a. - zobowiązane będzie uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną, a więc uznać odwołanie T. G. za złożone w terminie i rozpatrzyć je merytorycznie.