I OZ 530/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 425/24 w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 29 stycznia 2024 r. nr SKO.PSŚ/41.5/3868/2023/26512 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia alimentacyjnego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 1 lipca 2024 r. odmówił W. W. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia alimentacyjnego. Sąd I instancji wskazał, że zaskarżone rozstrzygnięcie Kolegium zostało doręczone W. W. (dalej: skarżąca) 30 stycznia 2024 r. i zawierało prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Termin do wniesienia skargi upływał 29 lutego 2024 r. W dniu 4 marca 2024 r. skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję. Jednocześnie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Strona oświadczyła, że od grudnia boryka się z problemami zdrowotnymi, które uniemożliwiają jej normalne funkcjonowanie. Ma problemy z kręgosłupem, silne bóle głowy, pogorszenie widzenia, nadczynność tarczycy, kołatanie serca oraz ucisk. Jest w trakcie częstych wizyt lekarskich i składania dokumentacji na komisję orzekającą. Z tego powodu ma trudności by zająć się sprawami urzędowymi. Sąd I instancji stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony z zachowaniem ustawowych wymogów, jednakże nie zasługuje on na uwzględnienie. Okoliczności przedstawione we wniosku nie uprawdopodabniają bowiem dostatecznie, iż do uchybienia terminu doszło bez winy skarżącej. Zdaniem Sądu I instancji, dla oceny zaistnienia omawianej przesłanki nie wystarczy jedynie lakoniczne stwierdzenie skarżącej o przebytych chorobach. Skarżąca nie wyjaśniła w jaki sposób choroby uniemożliwiły jej działanie, nie załączyła jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego fakt przebytych chorób, chociażby zaświadczenia lekarskiego. Z tego względu wyjaśnienia skarżącej zawarte we wniosku o przywrócenie terminu, Sąd I instancji uznał za niewystarczające, nie przekonują one bowiem o dołożeniu przez nią staranności w wykonywaniu ciążących na niej obowiązków i próbie przezwyciężenia ewentualnej przeszkody w ich realizacji. WSA stwierdził, że tylko choroba, której objawy i sposób leczenia uniemożliwiające lub też w istotny sposób ograniczające możliwość działania skarżącej, uprawdopodobniałaby brak jej winy w dokonaniu czynności wniesienia skargi. Brak jest przy tym podstaw prawnych, aby w rozpatrywanej sprawie Sąd podejmował działania zmierzające do ustalenia stanu zdrowia skarżącej przez uzyskanie stosownego zaświadczenia lekarskiego. Sąd I instancji podkreślił przy tym, że stan zdrowia skarżącej pozwalał jej na składanie dokumentacji w innych instytucjach, z tego też między innymi powodu nie mogła zająć się sprawą wniesienia skargi. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca ponownie wskazała, że z uwagi na niedające się pokonać problemy zdrowotne nie była w stanie wysłać skargi w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: P.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie w myśl art. 87 § 2 P.p.s.a. we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Podkreślić przy tym należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i doktrynie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, niedające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. Zły stan zdrowia nie przesądza o braku winy w uchybieniu terminu – choroba musi mieć charakter niespodziewany lub wystąpić musi nagłe pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2011 r., sygn. akt I GZ 173/11, z 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1172/14, z 9 maja 2017 r., sygn. akt I OZ 826/17 oraz z 16 grudnia 2022 r., sygn. akt I OZ 599/22, a także M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 464-465, nb 5 pkt 1). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji właściwie ocenił, że okoliczności podniesione we wniosku nie uzasadniają braku winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Skarżąca nie uprawdopodobniła w stopniu wystarczającym, że jej stan zdrowia, w terminie otwartym do wniesienia skargi, był na tyle poważny, że wystąpiło takie nasilenie objawów chorobowych, które uniemożliwiło jej podjęcie jakichkolwiek działań w sprawie. Zauważyć należy, że to wniosek o przywrócenie terminu i argumentacja w nim zawarta stanowi, co do zasady, podstawę oceny, czy faktycznie do uchybienia przez stronę terminu doszło w sposób niezawiniony. W sytuacji gdy wnioskodawca jako przyczynę uchybienia terminu wskazuje zły stan zdrowia, koniecznym jest również wykazanie, iż rodzaj choroby czy sytuacja osobista uniemożliwia dokonanie czynności oraz, że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Skarżąca do wniosku o przywrócenie terminu nie dołączyła żadnej dokumentacji medycznej ani innych dokumentów, pozwalających przyjąć za zaistniałe czy też uprawdopodobnić jej twierdzenia co stanu zdrowia, którego pogorszenie miało stać za uchybieniem terminu do wniesienia skargi. Trafnie przy tym Sąd I instancji podniósł, że z treści wniosku wynika, iż w badanym okresie stan zdrowia pozwalał skarżącej na składanie dokumentacji w innych instytucjach, i to z tego też względu nie mogła się zająć sprawą wniesienia skargi. Skoro zatem stan zdrowia nie uniemożliwiał skarżącej podejmowania działań w innych sprawach urzędowych, to nie można przyjąć, że stanowił przeszkodę nie do pokonania w terminowym wniesieniu skargi. W konsekwencji podzielić należało ocenę Sądu I instancji, że skarżąca nie przedstawiła argumentów, które uzasadniałyby przywrócenie terminu do wniesienia skargi, nie wykazała braku swojej winy w uchybieniu terminowi, a zatem termin ten nie mógł zostać przywrócony. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.