II SAB/Wa 269/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. D. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2000 r. o stwierdzenie nieważności decyzji p o s t a n a w i a: odrzucić skargę W piśmie z [...] października 2000 r., skierowanym do Ministra Obrony Narodowej (dalej: "Minister", "organ"), J. D. (dalej: "skarżący") przedstawił okoliczności, w jakich doszło do bezprawnego, jego zdaniem, zaniżenia mu świadczenia emerytalnego. In fine ww. pisma skarżący - w przypadku nieuwzględnienia przez organ jego argumentacji - wniósł o "stwierdzenie nieważności decyzji: - o obniżeniu (...) uposażenia w m-cu luty-marzec 1991 r., - o zwolnieniu (...) z zawodowej służby wojskowej w dn. [...].08.74 i [...].03.91 r., - o ustaleniu podstawy emerytury wg uposażenia z m-ca marca 1991 r., jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa". W dniu [...] lutego 2024 r. skarżący wystosował do Ministra ponaglenie, w którym wskazał, że jego pismo z [...] października 2000 r. w istocie było żądaniem stwierdzenia nieważność decyzji organu z [...] lutego 2000 r. nr [...], na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a."), jako wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości. Powyższą decyzją organ utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Departamentu Ekonomicznego Ministerstwa Obrony Narodowej z [...] stycznia 2000 r. nr [...] odmawiającą uwzględnienia wniosku skarżącego z [...] października 1999 r. o skorygowanie zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności dla celów zaopatrzenia emerytalnego w części dotyczącej dodatku specjalnego. Pismem z [...] marca 2024 r. Minister poinformował skarżącego, że jego "ponaglenie" nie jest zasadne. Wyjaśnił, iż ostatnio - w związku z kwestionowaniem przez skarżącego ww. decyzji z [...] lutego 2000 r. - organ wydał postanowienie z [...] lipca 2023 r. nr [...], utrzymujące w mocy własne postanowienie z [...] kwietnia 2023 r. nr [...]. Wobec wniesienia skargi na ww. rozstrzygnięcie drugoinstancyjne z [...] lipca 2023 r., sprawa zawisła przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pod sygn. akt II SA/Wa 1761/23 i oczekuje na rozpoznanie. W dniu 30 marca 2024 r. skarżący wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra poprzez rażące przekroczenie terminu do załatwienia żądania z [...] października 2000 r., domagając się: 1) stwierdzenia, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2) przyznania od Ministra na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), 3) zobowiązania organu do rozstrzygnięcia jego żądania z [...] października 2000 r. w drodze decyzji - w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał stanowisko wyrażone w ww. piśmie z [...] marca 2024 r. Zaznaczył, iż sprawa w przedmiocie odmowy skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego była już rozpoznawana zarówno przez niego, jak i przez sądy administracyjne, które uznały ją za sprawę z zakresu ubezpieczeń społecznych odnoszącą się do wysokości świadczenia emerytalnego i należącą do właściwości sądów powszechnych (m.in. tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach: z 18 lutego 2004 r., sygn. akt II SA/Wa 1421/03; z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2136/19; z 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 716/22; z 4 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1761/23 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA": orzeczenia.nsa.gov.pl). Minister dodał, że od ww. wyroku z 18 lutego 2004 r. nie nastąpiła żadna zmiana w kwestii właściwości sądów powszechnych, a wzmiankowana sprawa o sygn. akt II SA/Wa 1761/23 zakończyła się wyrokiem oddalającym skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" pojmowane jest jako prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, iż formalnie organ nie jest bezczynny (vide J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70). Także w orzecznictwie sądowym przewlekłe prowadzenie postępowania określane jest jako nieefektywne. Wskazuje się bowiem, że przewlekłość obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w krótszym terminie, jak też nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Zatem o przewlekłości postępowania przed organem administracji publicznej można mówić wówczas, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice (vide wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12 oraz postanowienie NSA z 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12). W wyroku z 26 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1956/12, NSA stwierdził, iż przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ administracji publicznej prowadzi przewlekle postępowanie w sprawie i bezpodstawnie nie kończy go wydaniem rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu, gdyż została wniesiona po rozpoznaniu przez organ, zawartego w piśmie z [...] października 2000 r., wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra z [...] lutego 2000 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Departamentu Ekonomicznego Ministerstwa Obrony Narodowej z [...] stycznia 2000 r. nr [...] odmawiającą uwzględnienia wniosku skarżącego z [...] października 1999 r. o skorygowanie zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności dla celów zaopatrzenia emerytalnego w części dotyczącej dodatku specjalnego. Zresztą tutejszemu Sądowi z urzędu wiadomo, że żądanie stwierdzenie nieważności ww. decyzji organu z [...] lutego 2000 r. skarżący formułował również w innych swoich pismach, w tym we wniosku z [...] maja 2018 r. czy we wniosku z [...] listopada 2022 r. "o interwencję". Także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z urzędu posiada wiedzę, iż postanowieniem z [...] kwietnia 2023 r. nr [...], w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., Minister odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jego decyzji z [...] lutego 2000 r. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem organu z [...] lipca 2023 r. nr [...]. Z kolei to ostatnie rozstrzygnięcie stało się przedmiotem skargi skarżącego do tutejszego Sądu, który wzmiankowanym już wyrokiem z 4 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1761/23, oddalił skargę (orzeczenie to nie jest prawomocne z uwagi na wniesienie skargi kasacyjnej). Jak podniósł NSA w uchwale z 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS 1/21, skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W uchwale tej podkreślono, że przewlekłość postępowania administracyjnego, jako stan faktyczny, nie jest stanem ciągłym, lecz ma swój kres w chwili rozstrzygnięcia sprawy przez organ. Po rozstrzygnięciu sprawy przez organ, nawet jeżeli rozstrzygnięcie to nastąpi po upływie terminu wyznaczonego w przepisach obowiązującego prawa, przewlekłość postępowania pozostaje stanem historycznym, czyli takim, który istniejąc w przeszłości, nie może być uznany w procedurze sądowoadministracyjnej za nadal podlegający ocenie w kontekście celu tej procedury, tj. przeciwdziałania opieszałości organu w wydaniu rozstrzygnięcia, skoro organ wydał już takie rozstrzygnięcie. Za rozstrzygnięcie sprawy przez organ administracji należy przy tym uznać nie tyle samo wydanie aktu administracyjnego, ale jego uzewnętrznienie wobec stron postępowania w postaci jego doręczenia stronom ze skutkiem prawnym ostatecznego zakończenia postępowania administracyjnego. Samo wydanie aktu przez organ jest bowiem czynnością techniczną, która nabiera doniosłości prawnej w postaci rozstrzygnięcia sprawy dopiero w chwili, gdy zostanie skutecznie oświadczona stronom postępowania, jako kończąca tok postępowania. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W myśl art. 58 § 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Okoliczność, iż skarżący, pismem z 30 marca 2024 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra, zainicjowanego jego wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z [...] lutego 2000 r., w sytuacji, gdy kwestia ta została ostatecznie rozstrzygnięta postanowieniem organu z [...] lipca 2023 r., stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu skargi, która to przeszkoda mieści się w kategorii "innych przyczyn" wskazanych w cytowanym wyżej art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Uwzględniając powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.