I FZ 258/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 270/24 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 12 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do kwietnia 2018 r. postanawia oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z 22 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 270/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę A. sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej skarżąca spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z 12 stycznia 2024 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do kwietnia 2018 r. 2. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji ustalił, że zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I z 26 marca 2024 r. wezwano skarżącą spółkę do usunięcia braków formalnych skargi, przez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia. W wezwaniu pouczono o konsekwencjach prawnych niewykonania powyższego obowiązku w terminie zakreślonym przez Sąd. 3. Przesyłka zawierająca wezwanie do usunięcia braków skargi została skutecznie doręczona skarżącej spółce 16 kwietnia 2024 r. Przesyłka – oprócz wezwania – zawierała odpis odpowiedzi na skargę, informację o możliwości skierowania sprawy na posiedzenie uproszczone i informację o wyznaczeniu sędziego sprawozdawcy. Skarżąca spółka nie uzupełniła braków formalnych skargi w terminie wyznaczonym do wykonania powyższego wezwania. 4. Mając na uwadze powyższe, Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259; ze zm. dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) odrzucił skargę. 5. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca spółka wnosząc o jego uchylenie w całości i przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego w postaci wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia. 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 6.2. Odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych ma miejsce wówczas, gdy nie usunięto w wyznaczonym terminie tych braków, mimo prawidłowego wezwania do ich usunięcia, o czym stanowi art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W świetle art. 57 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga powinna przede wszystkim czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać elementy szczególne, wymienione w pkt 1 - 4 powołanego przepisu. Minimum treści pisma składanego w postępowaniu sądowym określa art. 46 § 1 pkt 1 - 5 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 tej ustawy jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z jego treścią, sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Natomiast co do nie wskazania wartości przedmiotu sporu, przepis art. 215 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakłada na podmiot wszczynający postępowanie sądowe w danej instancji obowiązek podania wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty. Obowiązek taki spoczywa m.in. na stronie wnoszącej skargę do sądu administracyjnego (por. art. 230 i ar. 231 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Jak wskazuje się w piśmiennictwie, niedochowanie wymogu podania w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia stanowi brak formalny, do którego uzupełnienia wzywa stronę przewodniczący (art. 49 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie takiego braku obliguje sąd do odrzucenia wniesionej skargi (por. Małgorzata Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 215 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w: Dauter B., Gruszczyński B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Lex, 2011). 6.3. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, co wynika z akt sprawy, a także z treści zażalenia, że w zakreślonym terminie do uzupełnienia braków formalnych skargi skarżąca spółka nie uzupełniła braku formalnego skargi wobec czego zasadnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że skarga podlegała odrzuceniu. 6.4. Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącej spółki zawartych w zażaleniu, tj. o "braku w przesyłce zbiorczej wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi" należy zauważyć, że – jak wynika z akt sprawy – do skarżącej spółki została 28 marca 2024 r. skierowana jedna przesyłka, która według treści zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 31 akt sądowych) zawierała cztery dokumenty, tj. odpis zarządzenia o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi, odpis odpowiedzi na skargę, informację o możliwości skierowania sprawy na posiedzenie uproszczone i informację o wyznaczeniu sędziego sprawozdawcy. Doręczenie powyższej przesyłki nastąpiło 16 kwietnia 2024 r. Zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym, który – jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot – stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Korzysta ono z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim poświadczone. Należy w związku z tym podkreślić, że to w interesie odbierającego przesyłkę było sprawdzenie jej zawartości w chwili odbioru oraz zgłoszenie ewentualnych zastrzeżeń doręczycielowi. Natomiast w sytuacji, kiedy tego nie uczynił, nie ma uzasadnionych podstaw, aby kwestionować prawidłowość doręczenia mu przesyłki zawierającej, zgodnie z opisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, wezwania do usunięcia braków skargi. Przyjęcie dopuszczalności kwestionowania po odbiorze przesyłki jej zawartości, przeczyłoby sensowi potwierdzenia odbioru przesyłki. W każdym przypadku odbiorca przesyłki mógłby podnosić, że nie otrzymał żadnego dokumentu lub tylko niektóre z nich, innymi słowy, że odebrał kopertę pustą albo niepełną (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 listopada 2015 r., sygn. akt II GSK 2636/14, dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl – CBOSA). Niezasadne są tym samym były zarzuty skarżącej spółki, że nie została skutecznie wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi. 6.5. Zauważyć przy tym należy, że nie mogły doprowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia zarzuty, w których powołano się na naruszenie prawa do sądu. Prawo do sądu jest jednym z fundamentalnych uprawnień jednostki, mającym swoje źródło zarówno w Konstytucji RP (art. 45 ust. 1 – "Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd", a także art. 77 ust. 2 – "Ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw", jak i w normach prawa międzynarodowego (art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Obywatela). Jak jednak wyjaśnił Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z 10 czerwca 2014r., sygn. 60606/11 (LEX nr 1477698), "(..) prawo dostępu do sądu zapewnione w art. 6 ust. 1 Konwencji nie jest bezwzględne i może podlegać ograniczeniom. Te są dozwolone w sposób dorozumiany, jako że prawo dostępu ze swej istoty wymaga uregulowania przez Państwo, które to uregulowanie może być różne w zależności od czasu i miejsca, zgodnie z potrzebami i środkami po stronie społeczeństwa i jednostek. [...]". Prawo dostępu do sądu nie ma, charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W rozpoznawanej sprawie skarżąca spółka pozbawiła się prawa do sądu, gdyż nie uzupełniła braków formalnych skargi, do których uzupełnienia została wezwana przez Sąd pierwszej instancji. 6.6. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji. ----------------------- 4