III OSK 1534/24
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2024-11-13
Skład orzekający: Olga Żurawska-Matusiak, Rafał Stasikowski, Kazimierz Bandarzewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy otrzymanie przez żołnierza zawodowego ogólnej oceny dostatecznej w opinii służbowej stanowi obligatoryjną podstawę do zwolnienia go ze służby wojskowej, czy też jest to decyzja uznaniowa organu, który musi rozważyć interes społeczny i słuszny interes strony?Ratio decidendi
Otrzymanie przez żołnierza zawodowego ogólnej oceny dostatecznej w opinii służbowej może stanowić podstawę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, jednak jest to decyzja uznaniowa organu. Organ ma obowiązek rozważyć słuszny interes strony oraz interes publiczny, który w przypadku Sił Zbrojnych RP jest tożsamy z potrzebami służby. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych ogranicza się do badania, czy nie przekształciła się ona w uznanie dowolne i czy postępowanie było prowadzone zgodnie z prawem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K.K. od wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim, który oddalił skargę na decyzję Dowódcy [...] o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Podstawą zwolnienia była dostateczna ocena ogólna w opinii służbowej, a także kwestie dyspozycyjności i kar dyscyplinarnych. Skarżący kwestionował zasadność zwolnienia, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną i zasądzono od K.K. na rzecz Dowódcy [...] kwotę 240 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: asystent sędziego Justyna Skwarek-Światłoń po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Go 689/23 w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Dowódcy [...] z dnia 26 września 2023 r. nr 24/2023/RP w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od K.K. na rzecz Dowódcy [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 18 stycznia 2024 r., II SA/Go 689/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K.K. (dalej: "skarżący"), na decyzję Dowódcy [...] z 26 września 2023 r., nr 24/2023/RP w przedmiocie zwolnienia ze służby, oddalił skargę.
Powyższe orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.
Dowódca [...] rozkazem personalnym z 13 czerwca 2023 r., nr 86, z 31 lipca 2023 r. zwolnił skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy pasywnej. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ podał art. 104 oraz art. 127a § 1 i § 2 k.p.a., art. 186 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 231 ust. 1, art. 228 ust. 1 pkt 4, art. 229 ust. 1 i 2 oraz art. 238 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2022 r. poz. 2305 z późn. zm.), § 15 ust. 1, § 21 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 433).
W uzasadnieniu rozkazu personalnego organ wskazał, że uwzględnił wniosek przełożonego skarżącego i wszczął postępowanie w sprawie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej. We wniosku tym, przełożony skarżącego podniósł, że skarżący otrzymał w trakcie corocznego procesu opiniowania służbowego ocenę dostateczną. Zwrócił również uwagę na znaczny brak dyspozycyjności skarżącego, kary dyscyplinarne oraz uchylanie się od obowiązków służbowych.
Jak podał organ, przesłanka warunkująca zastosowanie wobec skarżącego trybu wnioskowanego zwolnienia wynika z art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny. Natomiast szczegółowe warunki i tryb zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej określa rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej.
Organ wyjaśnił, że w opinii służbowej z 5 października 2022 r. skarżący otrzymał ogólną ocenę dostateczną. 11 października 2022 r. został zapoznany z treścią opinii służbowej i pouczony o prawie do wniesienia odwołania, z którego nie skorzystał. W związku z tym, ww. opinia służbowa stała się ostateczna.
Organ wywiódł, że otrzymanie przez żołnierza ogólnej oceny dostatecznej w opinii służbowej może stanowić podstawę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, przy czym, kwestia ta pozostawiona jest uznaniu właściwego organu. Z możliwości tej organ skorzystał.
Dowódca [...] (dalej: "organ odwoławczy") postanowieniem z 18 września 2023 r., nr 9/RP/2023, odmówił przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka oraz dowodu z przesłuchania skarżącego, zgłoszonych przez skarżącego we wniosku z 8 września 2023 r.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, organ odwoławczy, decyzją z 26 września 2023 r., nr 24/2023/RP, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 127, art. 128 ust. 4, art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny oraz § 12 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej 20 lutego 2023 r., § 3 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 lipca 2022 r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy (Dz. U. poz. 1462), uchylił rozkaz personalny Dowódcy [...] z 13 czerwca 2023 r., Nr 86 w części dotyczącej terminu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy, ustalił nowy termin zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy na 31 października 2023 r., w pozostałej części utrzymał zaskarżony rozkaz w mocy.
W uzasadnieniu ww. decyzji organ wyjaśnił, że wymóg corocznego opiniowania żołnierzy zawodowych wynika z art. 127 ustawy o obronie Ojczyzny. Przywołując brzmienie tego przepisu oraz § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 4 lipca 2022 r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy, wskazał, iż ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków, które pozwalałyby na odstąpienie od opiniowania żołnierzy w terminach ustawowo określonych. Organ podał, że art. 228 wskazanej ustawy zawiera fakultatywne przesłanki zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, w tym, w przypadku otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Do zastosowania art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny niezbędne jest wykazanie, że skarżący podlegał opiniowaniu służbowemu, że otrzymał ogólną ocenę dostateczną i opinia ta jest ostateczna. Organ wyjaśnił, iż dokonał analizy Teczki Akt Personalnych skarżącego, na podstawie której uznał, że skarżący w ostatniej opinii służbowej uzyskał ocenę dostateczną. Opinia ta została sporządzona 5 października 2022 r. Skarżący nie odwołał się od powyższej opinii, wobec tego stała się ona ostateczna i prawomocna.
Podzielając rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, organ odwoławczy podkreślił, że przepisy nie dopuszczają możliwości weryfikacji ostatecznej opinii służbowej przez organ odwoławczy. Warunkiem proceduralnym prawidłowości zwolnienia z uwagi na otrzymaną dostateczną ocenę ogólną w opinii służbowej, jest istnienie opinii i zachowanie wymogów ustawowych w toku opiniowania służbowego.
Organ podkreślił, że w wojsku dyspozycyjność jest jednym z podstawowych elementów stosunku prawnego, ponieważ wynika ona z charakteru zadań powierzonych tej formacji i nie może być od nich rozdzielona, a na organach wojskowych ciąży przede wszystkim obowiązek pogłębiania zaufania obywateli do państwa, poprzez zapewnienie im poczucia bezpieczeństwa militarnego. Uznał też, że w rozpoznawanej sprawie interes społeczny jest tożsamy z interesem Sił Zbrojnych RP i bezsprzecznie przeważa nad słusznym interesem strony. Uzasadniając zmianę daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej organ podał, że jest ona podyktowana regulacją zawartą w art. 130 § 1 i 2 k.p.a.
Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.
Opisanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, uznał skargę za niezasadną i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Sąd pierwszej instancji wskazał, iż materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny. Wyjaśnił przy tym, iż organ orzekający o zwolnieniu ze służby nie jest uprawniony do prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego celem zbadania zasadności ocen sformułowanych w opinii służbowej. Sąd administracyjny rozpatrując skargę na decyzję "wykonawczą" w przedmiocie rozwiązania stosunku służbowego ustala jedynie, czy zachodzi przesłanka zwolnienia oraz czy decyzja została podjęta przez właściwy organ i we właściwym trybie. Otrzymanie przez żołnierza ogólnej oceny dostatecznej w opinii służbowej może zatem stanowić dla organu podstawę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, jak i podstawę rozważenia pozostawienia żołnierza w służbie mimo niskiej oceny. Jest to jednak uprawnienie organu, z którego ma prawo skorzystać.
Według Sądu, żadne względy natury osobistej żołnierza, takie jak: trudna sytuacja zdrowotna, rodzinna czy finansowa, nie mogą stanowić przeszkody dla zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.
Sąd zwrócił uwagę na brak dyspozycyjności żołnierza wyrażający się w wysokiej absencji (w 2022 r. wynosiła 85 dni nieobecności na służbie) oraz otrzymanie oceny niedostatecznej z rocznego egzaminu sprawności fizycznej w 2022 r.
Zdaniem Sądu, stanowisko organu ma oparcie w przepisach prawa materialnego oraz nie narusza granic uznania administracyjnego. Ponadto, organ analizując sprawę uwzględnił interes społeczny, który w badanej sprawie jest tożsamy z potrzebami Sił Zbrojnych. Sąd podniósł również, że kształtowanie polityki kadrowej należy do właściwości organów Sił Zbrojnych.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucił:
I. naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny, poprzez jego błędne zastosowanie (także na skutek błędnej wykładni), w ten sposób, że Sąd pierwszej instancji dokonał wadliwej kontroli zaskarżonej decyzji i oddalił skargę, podczas gdy za zwolnieniem skarżącego ze służby nie przemawia interes społeczny (rozumiany jako interes Sił Zbrojnych RP), w szczególności wobec nieuwzględnienia wszystkich posiadanych przez skarżącego kwalifikacji pozwalających na pełne wykorzystanie jego predyspozycji i możliwości w dalszej służbie, w tym nieuwzględnienie faktu, że w jednostkach wojskowych wielu żołnierzy zawodowych nadal pełni służbę, pomimo otrzymywania ogólnych ocen dostatecznych w opinii służbowej, a skarżący w dotychczasowej służbie wojskowej otrzymywał wyłącznie oceny dobre i bardzo dobre, a więc z przekroczeniem granic uznania administracyjnego, tj. w sposób dowolny i arbitralny;
II. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. oraz w zw. z art. 15 k.p.a., poprzez:
- wadliwe dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji i bezzasadne uznanie za prawidłowe nienależytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji i pominięcia wszystkich dowodów oraz okoliczności przemawiających na korzyść żołnierza oraz niewyjaśnienie przesłanek (w zakresie interesu społecznego), które sprawiły, iż zasadnym stało się zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej zamiast przeniesienie go na inne stanowisko służbowe, w tym również na stanowisko w innej jednostce wojskowej;
- wadliwe dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji i bezzasadne uznanie, że organ nie naruszył zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, podczas gdy organ odwoławczy ograniczył się jedynie do poddania kontroli decyzji organu pierwszej instancji, wybiórczo odnosząc się do poszczególnych elementów stanu faktycznego jak i prawnego oraz przede wszystkim nie odnosząc się do zarzutów odwołania,
2. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku i nieodniesienie się (albo odniesienie się w sposób zdawkowy) do wszystkich podniesionych w skardze zarzutów, w tym dotyczących naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i braku jakiegokolwiek odniesienia się przez organ drugiej instancji do zarzutów podniesionych w odwołaniu, co prowadzi do wniosku, że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy.
Wobec powyższego, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w drugiej instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto, kasator wniósł o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie przedstawił argumentację, mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wniesiona skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W skardze kasacyjnej podniesiono zarówno zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, jak i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie jednak zarzuty naruszenia przepisów postępowania wiążą się w sposób bezpośredni z zarzutami naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego. Stąd ocena podniesionych zarzutów naruszenia przepisów procesowych wymaga uprzedniego odniesienia się do poprawności dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni przepisów prawa materialnego.
Stosownie do objętego pierwszym zarzutem skargi kasacyjnej przepisem art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej oceny ogólnej w opinii służbowej. Przywołany przepis określa, że otrzymanie przez żołnierza ogólnej oceny dostatecznej w opinii służbowej może stanowić podstawę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Kwestia ta pozostawiona jest uznaniu właściwego organu, który może pozostawić żołnierza w służbie mimo niskiej oceny. Jest to uprawnienie organu, z którego organ może skorzystać. Skorzystanie z tego uprawnienia wymaga jednak rozważenia słusznego interesu strony oraz interesu publicznego, tj. interesu Sił Zbrojnych RP. Uznanie zostało przyznane organowi w możliwe najszerszym zakresie, gdyż prawodawca nie ograniczył jego swobody żadnymi szczególnymi wymogami. Jedynym wymogiem stawianym organom jest ustalenie otrzymania przez żołnierza dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej, a w przypadku podjęcia na tej podstawie prawnej decyzji uznaniowej o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej rozważenie słusznego interesu strony i interesu społecznego. Przy czym w takim przypadku interes społeczny jest tożsamy z interesem służby - potrzebami Sił Zbrojnych (por. wyrok NSA z 3 marca 2017 r., I OSK 170/16). Podkreślenia wymaga, że organ zwalniający jest związany wydaną opinią. W związku z tym nie może badać trafności ocen zawartych w opinii, jak też sposobu opiniowania, a wyłącznie to, czy opinia służbowa została wydana przez właściwy organ i czy podlega wykonaniu, a zatem czy spełnia prawem przewidziane warunki formalne (por. wyroki NSA z: 20 grudnia 2013 r., I OSK 2732/12, 1 grudnia 2016 r., I OSK 2365/15).
W opinii służbowej przełożony ocenia wywiązywanie się żołnierza zawodowego z poszczególnych obowiązków służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym oraz jego cechy osobowe. Opinia ta ma służyć jedynie wewnętrznym celom organizacyjnym. Opiniowanie jest uprawnieniem i jednocześnie obowiązkiem bezpośredniego przełożonego żołnierza. Opinia służbowa jest sporządzana przez niego na jego własne potrzeby służbowe i potrzeby przełożonych właściwych w sprawach osobowych. Ma ona im dostarczyć niezbędnych informacji o podległym żołnierzu, tj. pełną, usystematyzowaną według określonych kryteriów ocenę jego kwalifikacji zawodowych, cech osobowych, predyspozycji i sposobu wywiązywania się z poszczególnych obowiązków służbowych. Opinia ma zatem zapewnić prawidłową politykę kadrową i umożliwić przełożonym podejmowanie w przyszłości racjonalnych działań dotyczących zajmowania przez żołnierza dotychczasowego stanowiska lub innych stanowisk służbowych oraz przydatności do pełnienia przez niego służby. Tak więc opinia służbowa jest wydawana wobec żołnierza, ale z punktu widzenia przełożonego. Przełożony prezentuje bowiem w opinii służbowej swoje zapatrywanie na sposób pełnienia służby przez konkretnego żołnierza.
Wykładnia omawianego przepisu przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jest zgodna z powyższym, i co istotne nie została podważona skutecznie przez skarżącego kasacyjnie, który nie przedstawił w swojej argumentacji odmiennego rozumienia ww. przepisu.
Nie ulega wątpliwości, że decyzja podejmowana na podstawie art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny ma charakter uznaniowy. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych ma ograniczony zakres, gdyż kontroli tej nie podlega uznanie samo w sobie, ale to, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego oraz to, czy swobodne uznanie organu nie przekształciło się w uznanie dowolne. Sąd kontroluje zatem, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Należy przy tym zauważyć, że przyznanie prymatu dobra służby nad interesem skarżącego nie musi oznaczać przekroczenia granic uznania administracyjnego. W przypadku bowiem służb mundurowych, a zwłaszcza żołnierzy zawodowych, istotna jest konieczność zapewnienia wykonywania zadań z zakresu obronności państwa. W niniejszej sprawie najważniejszym kryterium szczególnym jest dobro służby. Ma ono niejako prymat nad dobrem jednostki. Osoby pełniące służbę, w odróżnieniu od osób podejmujących pracę na podstawie stosunku pracy, pozostają z władzą służbową w takim stosunku podporządkowania, który charakteryzuje się wysoką dyspozycyjnością, zarówno co do sposobu wykonywania służby, w tym pod względem pory i miejsca świadczenia pracy, jak i innych warunków należących do treści tego stosunku prawnego. Pracodawca ma tu szeroką możliwość jednostronnego kształtowania treści tego stosunku i doboru funkcjonariuszy. Jest to praca jednostronnie wyznaczana, w odróżnieniu od pracy umownie podporządkowanej, podlegającej przepisom kodeksu pracy. Jednakowoż ograniczenia równoważone są pewnymi przywilejami, do których m.in. zalicza się dodatkowe elementy uposażenia, dodatki, urlopy, czy trwałość stosunku służbowego gwarantowaną też enumeratywnie wyliczonymi przyczynami zwolnienia ze służby. W tej materii kognicja sądów administracyjnych jest ograniczona. Niepodobna wkraczać sądom kontrolującym legalność tego rodzaju aktów na grunt doboru członków danego korpusu, poza przypadkami, w których jest to dopuszczone na mocy wyraźnego przepisu prawa (por. wyrok NSA z 1 grudnia 2016 r., I OSK 2243/15).
Dokonana przez WSA w Gorzowie Wielkopolskim kontrola zaskarżonych decyzji była prawidłowa, gdyż z uzasadnienia zarówno decyzji organu pierwszej, jak i drugiej instancji wynika, że podstawą zwolnienia skarżącego ze służby nie była tylko dostateczna ocena w opinii służbowej, ale także kwestia wykonywania przez skarżącego obowiązków żołnierza zawodowego, w tym przede wszystkim jego dyspozycyjności i odpowiedzialności, z uwzględnieniem dobra służby. Decyzje te spełniają zatem wymogi dotyczące decyzji uznaniowej, która wymaga rozważenia słusznego interesu strony oraz interesu publicznego, tj. interesu Sił Zbrojnych RP. Jak przyjmuje się w orzecznictwie na decyzje organu kadrowego o zwolnieniu ze służby nie ma też bezpośredniego wpływu wcześniejszy przebieg służby żołnierza zawodowego. Wskazuje się, że poprzednie dobre opinie czy nagrody i pochwały mogą dawać wskazówkę dla zastosowania innego środka, ale pozostaje to w gestii właściwego organu. Bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia pozostaje też sytuacja innych żołnierzy, którzy – jak podnosi skarżący kasacyjnie – pomimo otrzymania w opinii służbowej oceny dostatecznej, nie zostali ze służby zwolnieni. Sąd ocenia bowiem indywidualną sprawę, w której znane są mu okoliczności faktyczne i uwarunkowania prawne i nie jest uprawniony do oceny działań organu w sprawach indywidualnych innych żołnierzy zawodowych.
Chybione są zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Jak już wskazano powyżej kontrola wydanych w sprawie decyzji dokonana przez Sąd pierwszej instancji była prawidłowa. Podkreślenia wymaga, że określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepisy prawa materialnego będące podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Celem każdego postępowania wyjaśniającego nie jest ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych łączących się z daną sprawą, lecz okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy z punktu widzenia norm prawa materialnego znajdujących w tej sprawie zastosowanie. Żaden organ nie ma obowiązku przeprowadzenia wszystkich dowodów wnioskowanych przez stronę. Nie może on pominąć jedynie środków dowodowych na wskazane przez stronę okoliczności, gdy nie zostały wyjaśnione sporne fakty mające – w ocenie organu procesowego a nie strony postępowania – znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Ten wymóg został w rozpoznawanej sprawie zrealizowany. Organ odwoławczy nie uwzględnił wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącego, uznając, że okoliczności, na które zostały zgłoszone, nie mają znaczenia dla sprawy. I z oceną tą należy się zgodzić. Nie jest bowiem istotne jakim obecnie żołnierzem jest skarżący, jak też i powody jego nieobecności w służbie. Jak słusznie ocenił Sąd pierwszej instancji są to okoliczności irrelewantne z punktu widzenia treści art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny. Istotą ustaleń w sprawie jest natomiast stan faktyczny zaistniały przed wydaniem decyzji o zwolnieniu ze służby. Pozostałe okoliczności też zostały zweryfikowane negatywnie, jako niemające wpływu na wynik sprawy. Trzeba przy tym zauważyć, że były one podnoszone w toku postępowania administracyjnego i organ odwoławczy, oddalając wnioski dowodowe, zajął stanowisko co do przydatności zaoferowanych przez skarżącego dowodów dla oceny spełnienia przesłanek z art. 228 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej uzasadnienie decyzji organ odwoławczego pozwala na poznanie motywów działania organu, a o nieprawidłowości stanowiska zajętego przez organ nie może świadczyć brak szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania. Niewątpliwie organ zrealizował, wynikającą z art. 15 k.p.a., powinność ponownego rozpoznania sprawy. Stan faktyczny sprawy jest oczywisty, a motywy organu dostatecznie przekonujące. Pamiętać przy tym należy, że po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. wzruszenie decyzji może nastąpić tylko wówczas, gdy uchybienia procesowe mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak zauważa się w jednolitym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, istotny wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w tym przepisie, to prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc na ukształtowanie stosunku administracyjnego, materialnego lub procesowego. Sąd uchylając z tych powodów decyzję lub postanowienie musi wykazać, że gdyby nie doszło do stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne. Taki wpływ na wynik sprawy zarzucanych naruszeń procesowych nie został skutecznie wykazany, a nawet nie podjęto takiej próby.
Nieskuteczność zarzutów naruszenia prawa procesowego oznacza, że przy ocenie zarzutów z zakresu prawa materialnego miarodajny jest stan faktyczny przyjęty przez sąd pierwszej instancji. Próba zwalczania ustaleń faktycznych tkwiących u podstaw zaskarżonego wyroku nie może bowiem nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Może być skuteczna wyłącznie w ramach podstawy określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a zatem przez sformułowanie zarzutu naruszenia konkretnych przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne.
Skoro w rozpoznawanej zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie okazały się zasadne Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjął jako niezakwestionowany punkt odniesienia, stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez Sąd pierwszej instancji. To zaś prowadzi do wniosku, że niezasadny jest zarzut niewłaściwego zastosowania art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny. Okoliczności faktyczne sprawy, w tym wydanie opinii służbowej z oceną dostateczną, pozwalały na wydanie decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby wojskowej.
Nie został oparty na usprawiedliwionych podstawach zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może zostać w sposób skuteczny sformułowany jedynie wówczas gdy uzasadnienie poddanego kontroli instancyjnej wyroku nie pozwala na przeprowadzenie tej kontroli z uwagi na niemożność odtworzenia toku rozumowania sądu pierwszej instancji, brak motywów podjętego przez sąd rozstrzygnięcia czy sprzeczność wywodów sądu z rozstrzygnięciem wyroku. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga przy tym szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Jak bowiem przyjmuje judykatura, z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie można wywodzić, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd administracyjny pierwszej instancji nie jest zobowiązany odnosić się w uzasadnieniu wydawanego orzeczenia do zarzutów i argumentacji niemających istotnego znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Pominięcie w uzasadnieniu wyroku rozważań dotyczących zarzutów niezasadnych nie stanowi naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego o istotnym wpływie na wynik sprawy. Jeżeli wyczerpujące przedstawienie i wyjaśnienie podstawy prawnej zamyka zagadnienie stanu prawnego sprawy, to tym bardziej zbędne jest ustosunkowanie się do tych argumentów skargi, które pozostają bez związku z istotą normy prawnej, której prawidłowość interpretacji i zastosowania przez organ stanowi przedmiot kontroli sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2017 r., II GSK 5181/16). Ten warunek w przedmiotowej sprawie został zrealizowany. Sąd pierwszej instancji w sposób wyczerpujący przeanalizował występujące w sprawie uwarunkowania faktyczne i prawne, odniósł się do istoty problemu, w tym do związanych z nim zarzutów formułowanych przez skarżącego. Stanowisko przedstawione przez Sąd poddaje się pełnej kontroli instancyjnej.
Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sad Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w myśl art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło