II GZ 496/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 sierpnia 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 489/24 w zakresie odrzucenia skargi i zwrotu uiszczonego wpisu sądowego w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 26 marca 2024 r. nr BP.501.20.2024.2242.OP8.638080 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: 1. sprostować z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 sierpnia 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 489/24, w ten sposób, że w sentencji postanowienia w wierszu piątym od dołu, w miejsce oznaczenia numeru zaskarżonej decyzji "BP.501.20.2024.2242.OP8.538080", wpisać "BP.501.20.2024.2242.OP8.638080" oraz w uzasadnieniu postanowienia w pierwszym akapicie, w jego trzecim wierszu, w miejsce oznaczenia numeru zaskarżonej decyzji "BP.501.20.2024.2242.OP8.538080", wpisać "BP.501.20.2024.2242.OP8.638080"; 2. oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej zwany: "WSA", "Sądem pierwszej instancji") postanowieniem z 12 sierpnia 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 489/24, odrzucił skargę M. M. (dalej zwanego "skarżącym") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 26 marca 2024 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oraz zwrócił uiszczony wpis sądowy. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem z 12 czerwca 2024 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie numeru jego PESEL, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Skarżący nie uzupełnił braku formalnego, a zatem zachodziła podstawa do odrzucenia skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i merytoryczne rozpoznanie wniesionej skargi. W uzasadnieniu wskazano, że odrzucenie skargi z powodu braku numeru PESEL jest niezrozumiałe i zamyka drogę do ochrony praw skarżącego, nie pozwalając na podejmowanie dalszych czynności procesowych zmierzających do przeprowadzenia merytorycznej kontroli działalności administracji publicznej w zakresie wynikającym z ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazano nadto, że numer PESEL skarżącego znajduje się w aktach administracyjnych. Podniesiono też, że skarżący został ukarany jako osoba zarządzająca transportem w spółce "M." Sp. z o. o. w R., a jednocześnie spółka została adresatem drugiej decyzji administracyjnej nakładającej karę pieniężną, która to stała się przedmiotem jej skargi do WSA i do której dołączony został KRS spółki. Widnieje w nim numer PESEL skarżącego – jest on bowiem prezesem zarządu spółki i jednym z jej wspólników. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 57 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024, poz. 935, zwana dalej "p.p.s.a."), skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. W myśl art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. pismo strony, jeżeli jest pierwszym pismem w sprawie, powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, jeżeli jest obowiązana do jego posiadania albo posiada go, nie mając takiego obowiązku. Brak wskazania numeru PESEL w niniejszym przypadku stanowi brak formalny skargi. Nieuzupełnienie w terminie braków formalnych skargi skutkuje zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jej odrzuceniem. Rozpoznając wniesione zażalenie NSA stwierdza, że argumenty w nim przedstawione nie są trafne i odnoszą się wyłącznie do kwestii nieuzupełnienia braku formalnego skargi w postaci numeru PESEL. W tym kontekście należy wyjaśnić skarżącemu, że w uchwale NSA z 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 3/22, wskazano, że: "niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 powołanej ustawy, bez względu na to czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd." W świetle tej uchwały Sąd pierwszej instancji, wobec niepodania przez skarżącego w skardze numeru PESEL, nie miał obowiązku poszukiwania tego numeru w aktach administracyjnych sprawy, jak również w innych sprawach, w których skarżący nawet nie jest stroną, a członkiem organu reprezentującego określony podmiot. W niniejszej sprawie to skarżący jest adresatem decyzji GITD z 26 marca 2024 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, a nie wskazana przez niego Spółka. Z kolei opisywana w zażaleniu sprawa – ze skargi spółki "M." Sp. z o.o. w R. stanowi odrębną sprawę administracyjną i sądowoadministracyjną. Zatem wystosowane przez Sąd pierwszej instancji wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie numeru PESEL było prawidłowe, zostało prawidłowo doręczone i zawierało pouczenie o konsekwencjach jego niewypełnienia. Skarżący nie odpowiedział na nie, a więc zachodziła podstawa do odrzucenia skargi. Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu argumentu dotyczącego pozbawienia skarżącego możliwości ochrony jego praw, należy wskazać, że w obowiązującym systemie prawnym dostęp do sądu jest warunkowany m.in. obowiązkiem zachowania warunków formalnych, koniecznych dla nadania sprawie dalszego biegu. Strona – decydując się na wszczęcie postępowania sądowego – musi liczyć się z koniecznością podjęcia pewnej aktywności procesowej, respektując zasady i tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego, zaś w przypadku niedopełnienia tych obowiązków musi liczyć się z zamknięciem dostępu do sądu. Sąd, jako organ władzy publicznej, nie narusza godności jednostki, stosując obowiązujące przepisy w zakresie warunków formalnych pism procesowych i konsekwencji wynikających dla strony w przypadku ich niedochowania w terminie. Co więcej, przy terminowym dochowaniu wymogów formalnych pism procesowych prawo jednostki do sądu może być w pełni realizowane. Jednakże możliwość merytorycznego rozpoznania sprawy uzależniona jest dopiero od spełnienia przez wniesioną skargę wszystkich kryteriów jej dopuszczalności, w tym określonych przepisami p.p.s.a. warunków formalnych, jakim skarga musi odpowiadać. Tak więc o powoływanym przez stronę naruszeniu prawa do sądu można mówić dopiero w sytuacji, w której pomimo prawidłowo wniesionej skargi, nieobarczonej żadnymi uchybieniami natury formalnej, nie zostanie ono zagwarantowane. Analiza spełnienia wymogów formalnych wniesionej skargi, nie stanowi niedopuszczalnego ograniczenia prawa przysługującego stronie skarżącej. Wobec powyższego, skoro Sąd pierwszej instancji prawidłowo odrzucił złożoną skargę, wniesione zażalenie podlega oddaleniu, jako bezzasadne. Odnosząc się natomiast do dokonanego w pkt. 1. sentencji niniejszego postanowienia, sprostowania treści orzeczenia Sądu pierwszej instancji, należy wskazać, że w przedmiotowym postanowieniu wystąpiła pomyłka, mająca charakter oczywistej omyłki pisarskiej, polegająca na błędnym wskazaniu numeru zaskarżonej decyzji. Jej stwierdzenie nie wymagało głębszej analizy akt postępowania. Natomiast jej sprostowanie nie będzie skutkowało merytoryczną zmianą rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu Sądu pierwszej instancji z 12 sierpnia 2024 r. Zgodnie bowiem z art. 156 § 1 p.p.s.a., sąd z urzędu może sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Na podstawie art. 166 p.p.s.a. przepis ten stosuje się odpowiednio do postanowień. Niedokładność lub omyłka może dotyczyć np. błędnego oznaczenia imion stron czy innych uczestników postępowania (por. wyrok SN z 18 czerwca 1998 r., sygn. akt II CKN 817/97, OSNC 1999, nr 1, poz. 16, postanowienie NSA z 27 września 2011 r., sygn. akt I FSK 1208/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ oraz szerzej H. Pietrzkowski, Zarys metodyki..., s. 356 – 357), oznaczenia (daty, znaku, sygnatury) zaskarżonego aktu lub czynności oraz nazwy organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność (por. postanowienia NSA: z 17 grudnia 2010 r., sygn. akt I OZ 962/10, z 2 października 2012 r., sygn. akt II OSK 631/12, i z 3 września 2013 r., sygn. akt II OZ 665/13). Wykładnia gramatyczna art. 156 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że wszystkie opisane w nim nieprawidłowości muszą mieć charakter oczywisty, tzn. niebudzący wątpliwości, bezsporny, pewny. Oczywistość omyłki wyraża się w tym, że jest ona natychmiast rozpoznawalna i wynika jednoznacznie z treści orzeczenia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 156 § 1 i § 2 w związku z art. 166 i art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o sprostowaniu postanowienia WSA w Gliwicach z 12 sierpnia 2024 r. (pkt. 1 sentencji) co do oznaczenia numeru zaskarżonej decyzji, zaś na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowił jak w pkt 2 sentencji.