II SA/Kr 401/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) Asesor WSA Anna Kopeć Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi E. B. na czynność Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 27 października 2022 r. znak: RD.5133.73.2022.DW2 w przedmiocie włączenia nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków postanawia: odrzucić skargę. .*-* Pismem z dnia 25 stycznia 2024 r. E. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na czynność Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 27 października 2022 r. polegającą na dokonaniu korekty zapisu w gminnej ewidencji zabytków. Przedmiotowej czynności zarzuciła naruszenie: 1/64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 20 marca 1952 r, i art. 1 Protokołu nr Ido Konwencji Praw Człowieka w zw. z art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z.o.z. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie (niezastosowanie),, polegające na dopuszczeniu ograniczenia własności przez ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków bez zapewnienia właścicielowi nieruchomości należytych gwarancji ochrony prawnej; 21 art. 22 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 3 pkt 1 u.o.z.o.z. oraz § 18 i § 18a rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w efekcie bezpodstawne uznanie, że nieruchomość zabudowana kamienicą wraz z oficyną położona w K. przy ul. [...] « stanowi zabytek. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że jest legitymowana do wniesienia skargi, gdyż jest właścicielką dwóch lokali znajdujących się w oficynie kamienicy zaewidencjonowanej jako zabytek nieruchomy. Skarżąca podniosła, że w dacie dokonania czynności materialno - technicznej organu właścicielem lokali był mąż skarżącej, wraz z którym skarżąca planowała związane z oficyną inwestycje. Obecnie w następstwie umowy darowizny z dnia 31 października 2023 r. właścicielem rzeczonych nieruchomości jest skarżąca. Interes prawny skarżącej wyraża się w tym, że skutki zaskarżonej czynności dotykała bezpośrednio możliwości i zakresu wykonywania przez nią prawa własności. Ponadto należy podkreślić, iż istniały one już w dacie dokonania czynności oddziałując na interes majątkowy skarżącej poprzez stosunek małżeństwa i związany z nim tytuł prawnorodzinny do zamieszkiwania w lokalach. W dalszej części uzasadnienia skarżąca stwierdziła, że stosownie do art. 53 § 2 a P.p.s.a. skargę na tego rodzaju czynność organu administracji publicznej można wnieść w każdym czasie. Sygn. akt II SA/Kr 401/24 W konkluzji skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności czynności materialne - technicznej w całości. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Krakowa wniósł o jej odrzucenie, a ewentualnie o jej oddalenie. Organ wskazał, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na: inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (...), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (...), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (...), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Jak wskazuje się w orzecznictwie włączenie karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 ustawy z 2003 r. o ochronie zabytków i opiece na zabytkami w związku z § 18 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę jest czynnością organu administracji, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Zgodnie z aa. 53 § 2 zdanie pierwsze P.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w aa. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. W ocenie organu skarga w niniejszej sprawie została wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu. Zdaniem organu skarżąca wiedzę o zamiarze dokonania korekty karty adresowej budynku przy ul. [...] w K. mogła powziąć już z pisma Miejskiego Konserwatora Zabytków z dnia 29 lipca 2022 r., skierowanego do Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, a przesłanego do wiadomości współwłaścicieli ww. nieruchomości (pismo adresowane do męża skarżącej zostało odebrane w dniu 4 sierpnia 2022 r. przez dorosłego domownika). Następnie Miejski Konserwator Zabytków, zgodnie z § 18b rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub 2 Sygn. akt II SA/Kr 401/24 wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem pismem z 13 grudnia 2022 r. adresowanym do współwłaścicieji budynku, poinformował o uzgodnieniu przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków włączenia oficyny do gminnej ewidencji zabytków oraz jej włączeniu. W załączniku do tego pisma przekazano skorelowaną kartę adresową zabytku. Warto nadmienić, iż w przywołanym piśmie z 13 grudnia 2022 r. sfomułowanie "włączenie oficyny do gminnej ewidencji zabytków" stanowiło cytat z pisma Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 27 października 2022 r., choć w istocie podjęta czynność była rozumiana przez Miejskiego Konserwatora Zabytków jako korekta gminnej ewidencji zabytków w zakresie nazwy zabytku, co wynika z pozostałej korespondencji w sprawie oraz innych dokumentów. Pismo z 13 grudnia 2022 r. informujące, iż z dniem 27 października 2022 r. oficyna kamienicy przy ul. [...] została włączona do gminnej ewidencji zabytków, adresowane do męża skarżącej zostało odebrane w dniu 21 grudnia 2022 r. przez skarżącą. Zdaniem organu adresowane do każdego ze współwłaścicieli nieruchomości przy ul. [...] w K. zawiadomienie Miejskiego Konserwatora Zabytków dokonane w trybie § 18b rozporządzenia Ministra było wystarczającą formą powiadomienia właścicieli tej nieruchomości o korekcie gminnej ewidencji zabytków w zakresie nazwy zabytku*wpisanej do GEZ. Z tego względu w ocenie organu skarżąca co najmniej w dacie odebrania pisma Miejskiego Konserwatora Zabytków z dnia 13 grudnia 2022 r. (w dniu 21 grudnia 2022 r.) mogła posiadać już wiedzę o dokonanej korekcie gminnej ewidencji zabytków w odniesieniu do oficyny budynku przy ul. [...]. Zarządzeniem z dnia 30 kwietnia 2024 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany o wykazanie daty, gdy skarżąca dowiedziała się o podjęciu przez Prezydenta Miasta Krakowa czynności polegającej na dokonaniu korekty zapisu Gminnej Ewidencji Zabytków z dnia 27 października 2022 r. w terminie 7 dni. Pełnomocnik w piśmie procesowym z dnia 14 maja 2024 r. wskazał, że skarżąca powzięła informację w powyższym zakresie w dniu 15 stycznia 2024 r. od Zarządu Wspólnoty w toku podjętych negocjacji dotyczących remontu oficyny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.t- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., póz. 935), dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., kontrola działalności 3 Sygn. akt II SA/Kr 401/24 administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. póz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. -Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. póz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. póz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Na podstawie natomiast art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a., kontrola sądowa obejmuje akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż akty prawa miejscowego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarżąca jest właścicielem nieruchomości będącej przedmiotem sporu, zatem - zgodnie z art. 50 § 1 P.p.s.a. - ma interes prawny do wniesienia skargi, albowiem z chwilą włączenia zabytku do gminnej ewidencji zabytków powstają obowiązki obciążające zarówno jego właściciela, jak i posiadacza nieruchomości, miedzy innymi takie jak wyszczególnione w art. 5 (opieka nad zabytkiem), czy też art. 28 ust. 1 (obowiązki informacyjne) ustawy o ochronie zabytków (u.o.z.). Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd jest obowiązany zbadać zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz jej dopuszczalność, tym bardziej, że w odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Nie budzi wątpliwości Sądu, iż włączenie karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków, jest czynnością organu administracji, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Zgodnie z art. 22 ust. 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków 1. opiece nad zabytkami (w brzmieniu obowiązującym w 2010 r.), wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy, objętyqh wojewódzką ewidencją zabytków. Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § . 2. pkt 4 P.p.s.a. charakteryzują się tym, że: mają charakter władczy; są podejmowane 4 w sprawach indywidualnych; mają charakter publicznoprawny; dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa. Niewątpliwie czynność rejestracji w gminnej ewidencji zabytków zabytku nieruchomego wyznaczonego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, gdyż w wyniku jej podjęcia przez organ administracji publicznej powstają skutki prawne, zwłaszcza w zakresie obowiązków i ograniczeń związanych z utrzymaniem obiektów zabytkowych, czy też możliwością ich rozbudowy lub rozbiórki (tak również np. w postanowieniu NSA z dnia 18 maja 2021 r, sygn. akt II OZ 218/21). W orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie już od wielu lat jednolicie przyjmuje się, że czynność polegająca na ujęciu w gminnej ewidencji zabytków stanowi czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa - art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. (np. wyroki WSA w Krakowie z dnia 7 marca 2017 r. sygn. II SA/Kr 1507/16; z dnia 14 września 2021 r. sygn. II SA/Kr 666/21, z dnia 31 stycznia 2023 r. sygn. II SA/Kr 1523/22, z dnia 9 stycznia 2024 r. sygn. II SA/Kr 1361/23). Pogląd ten podzielany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2023 r. II OSK 1771/22, Postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2020 r. II OSK 753/20, z dnia 13 kwietnia 2021 r. II OSK 423/21). Nie jest to zatem akt akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, o którym mowa w art. 3 § 6 P.p.s.a., co ma konsekwencję w trybie zaskarżania tego typu aktu. Konsekwencją ustalenia, że przedmiotem skargi jest czynność Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 27 października 2022 r. musi być przyjęcie, że terminowość wniesienia skargi w tej sprawie ustalić należało na podstawie normy prawnej zawartej w art. 53 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Zupełnie nieuzasadniony jest pogląd zaprezentowany w skardze, jakoby termin na wniesienie skargi wynikał z art. 53 § 2 a P.p.s.a. Dokonując w niniejszej sprawie oceny, co do terminowości wniesionej skargi, Sąd stwierdził, że skarżąca wniosła skargę na przedmiotową czynność Prezydenta 5 Sygn. akt II SA/Kr 401/24 Miasta Krakowa po terminie. Z akt administracyjnych sprawy bezsprzecznie wynika, że pismem z dnia 13 grudnia 2022 r. Miejski Konserwator Zabytków w nawiązaniu do pisma z dnia 29 lipca 2022 r. w sprawie zamiaru korekty karty adresowej kamienicy położonej pod adresem ul. [...] poinformował, że Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków pismem z dnia 27 października 2022 r. uzgodnił włączenia oficyny ww. budynku do gminnej ewidencji zabytków. W związku z powyższym oraz zgodnie z § 18 b rozporządzenia MKiDN z dnia 10 września 2019 r. Biuro Miejskiego Konserwatora zabytków UMK zawiadomiło, że z dniem 27 października 2022 r. oficyna kamienicy przy ul. [...] w K. została włączona do gminnej ewidencji zabytków i w załączeniu przekazano skorygowaną kartę adresową zabytku. Niniejsze pismo zostało skierowane do współwłaścicieli budynku w tym między innymi do C. B.. Korespondencję w dniu 21 grudnia 2022 r. odebrała jego żona - czyli skarżąca. W tym miejscu zaznaczyć należy, że wobec przedstawionych faktów wynikających bezpośrednio z akt administracyjnych sprawy należy przyjąć, że w dniu 21 grudnia 2022 r. skarżąca dowiedziała się o ujęciu w gminnej ewidencji zabytków oficyny kamienicy. Tymczasem skarga w niniejszej sprawie została wniesiona w dniu 7 lutego 2024 r. (data stempla pocztowego), czyli ze znacznym przekroczeniem terminu wskazanym w art. 53 § 2 P.p.s.a. W skardze nie powołano się przy tym na żadne okoliczności, które należało by rozważyć w kontekście oceny braku winy skarżącej w uchybieniu tego terminu. W konsekwencji koniecznym było odrzucenie skargi, jako wniesionej po upływie terminu do jej wniesienia, do czego zobowiązuje art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a.