VI SA/Wa 1481/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wegner (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Dorota Pawłowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 października 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi U. z siedzibą w R., Stany Zjednoczone Ameryki na postanowienie Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z [...] marca 2020 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesionego od postanowienia tego organu z 19 lutego 2019 r., oddalającego wniosek [...], Stany Zjednoczone Ameryki w [...] o nieudostępnianie materiałów złożonych przez do akt sprawy opatrzonych klauzulą poufności, w sprawie toczącej się z wniosku [...] sp. z o. o. sp. k. o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy [...]. Postanowienie zapadło w następujących okolicznościach sprawy. W dniu 21 czerwca 2017 r. skarżący, w toku uruchomionego przez [...] sp. z o. o. sp. k. o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na wspomniany znak towarowy, zwrócił się do organu o nieudostępnianie materiałów złożonych do akt sprawy opatrzonych klauzulą poufności. Postanowieniem z [...] lutego 2019 r. Urząd Patentowy RP oddalił wniosek powołując się na art. 73 i art. 74 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) – zwanej dalej "k.p.a." w związku z art. 256 ust. 1 ustawy z 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r., poz. 776 ze zm.) – zwanej dalej "p.w.p.". W pouczeniu organ jednocześnie zamieścił klauzulę o możliwości zaskarżenia postanowienia do sądu administracyjnego, opcjonalnie złożenia najpierw wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wyjaśnił, że pomimo błędnego pouczenia, postanowienie wydane w przedmiocie wniosku o nieudostępnianie materiałów objętych klauzulą poufności nie podlega zaskarżeniu. W skardze na powyższe postanowienie podniesiono zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. i art. 74 poprzez błędne ustalenie, że art. 74 k.p.a. stanowi podstawę wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, ewentualnie to, że art. 74 k.p.a. uniemożliwiał skarżącej złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, art. 74 § 2 k.p.a. w związku z art. 73 i art. 141 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że tylko te przepisy umożliwiają wniesienie zwykłych środków zaskarżenia w postępowaniu przed organem administracji w sprawie dotyczącej tajemnicy przedsiębiorstwa, art. 256 ust. 1 p.w.p., art. 134 k.p.a. i art. 144 k.p.a. poprzez ich zastosowanie i błędne przyjęcie, że kwestia objęcia poufnością materiału dowodowego znajdującego się w aktach postępowania z uwagi na tajemnicę przedsiębiorstwa powinna być rozpatrywana w ramach toczącego się przed organem postępowania spornego, a nie jako autonomiczna sprawa administracyjna oraz że skarżącej nie przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, art. 244 p.w.p. poprzez niezastosowanie i przyjęcie, że kwestia objęcia poufnością materiału dowodowego znajdującego się w aktach postępowania z uwagi na tajemnicę przedsiębiorstwa skarżącej powinna być rozpatrywana w ramach toczącego się postępowania, a nie jako odrębna sprawa, art. 104 § 1 k.p.a. oraz art. 123 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie, że rozstrzygnięcie organu powinno nastąpić w drodze decyzji, a nie postanowienia. Ponadto strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego, to jest art. 11 ustawy z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1913) poprzez niezastosowanie i nieobjęcie ochroną informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa skarżącej. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zamieszczone w art. 256 ust. 1 p.w.p. odesłanie do kodeksu postępowania administracyjnego zbudowano posługując się klauzulą stosowania odpowiedniego i zarazem subsydiarnego. Taka konstrukcja przepisu ma to znaczenie, że po pierwsze, zakres zastosowania przepisów kodeksu jest ograniczony, bo dotyczyć może jedynie "spraw nieuregulowanych" w p.w.p., a po drugie – zastosowanie nie wszystkich przepisów kodeksowych może wchodzić tu w grę, niektóre zaś stosowane być mogą jedynie z pewnymi niezbędnymi modyfikacjami. Ustęp 3 artykułu 256 wprowadza dalsze wyłączenia od stosowania tych przepisów kodeksu, które regulują administracyjne postępowanie odwoławcze. Przepisy p.w.p. nie normują kwestii dostępu do akt sprawy ani tym bardziej czynności procesowych związanych z zapewnieniem niektórym kategoriom akt (czy ich fragmentów) stosownej tajemnicy. Nie ulega zatem wątpliwości, że w tych sprawach stosować należy przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, które problematykę tę normują w art. 73 – 74. Wskazane przepisy stwarzają podstawę do realizacji jednej z odsłon prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, wytyczając zarazem jego granice w zakresie dostępu do akt sprawy. Udostępnianie akt sprawy odbywa się na wniosek strony i zarazem dopiero wówczas aktualizuje się możliwość weryfikacji tego, czy akta konkretnego postępowania poddać można oglądowi lub powielaniu w całości bądź części. Gwarantowane przez przepisy art. 73 § 1–2 k.p.a. prawo dostępu do akt postępowania może podlegać ograniczeniom ze względu na potrzebę ochrony innych wartości. Poza automatycznym wyłączeniu jawności akt o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne", nie podlegają udostępnieniu także inne akta, które organ administracji publicznej wyłączy ze względu na ważny interes państwowy. Tę ostatnią przesłankę wyczerpywać może – jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych – konieczność ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa, do której ochrony zobowiązane są przecież organy władzy publicznej (zob. np. wyrok WSA w Warszawie z 19 listopada 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 927/19, LEX nr 3021885). Rozważanie tego, czy w określonej sprawie zachodzi podstawa do utajnienia określonych dokumentów staje się zatem możliwe dopiero po zgłoszeniu żądania udostępnienia akt. Wniosek w tym zakresie z całą pewnością nie uruchamia odrębnego postępowania administracyjnego, jak stwierdzono w skardze. Nie mamy tu do czynienia z osobną sprawą indywidualną załatwianą w postępowaniu jurysdykcyjnym w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., bo nie dochodzi do rozstrzygnięcia o materialnie rozumianych prawach obowiązkach adresata decyzji, lecz jedynie kwestii wpadkowej, ściśle związanej ze sprawą główną. Żądanie ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa nie może mieć zatem w postępowaniu administracyjnym – jak twierdzi skarżący – charakteru autonomicznego, lecz wyłącznie znaczenie procesowe i zarazem akcesoryjne względem postępowania w sprawie głównej. Dopóki to ostatnie nie zostanie wszczęte, nie zostaną założone akta sprawy, dopóty ochrony tajemnicy w tym postępowaniu realizować nie można. Konsekwencją subsydiarnego zastosowania w postępowaniu prowadzonym przez Urząd Patentowy RP art. 141 § 1 k.p.a. jest to, że zaskarżeniu podlegają tylko te postanowienia organu, co do których przepis tak stanowi. Aby można było przyjąć, że postanowienie oddalające wniosek o utajnienie akt do takich się zalicza, należałoby wskazać przepis prawa procesowego, który stwarza podstawę do złożenia środka odwoławczego. Wśród przepisów kodeksu, jak i przepisów p.w.p. tego rodzaju unormowania próżno szukać. Przepisy kodeksu nie przewidują odrębnego i samoistnego trybu dla udzielenia ochrony przedsiębiorcy dążącego do utajnienia dotyczących go dokumentów. Ta aktualizuje się dopiero po zgłoszeniu żądania udostępnienia akt. Wówczas to, immanentnie związane ze sprawą główną roszczenie procesowe może zostać zrealizowane. Dlatego organ zasadnie przyjął, że zgłoszone przez skarżącą żądanie rozpoznać będzie można jedynie łącznie z wnioskiem o udostępnienie akt. Tym samym trafnie oceniono, że – wbrew twierdzeniom skargi – wniosek o objęcie tajemnicą określonych dokumentów nie mógł zostać rozstrzygnięty w drodze decyzji, a wydane postanowienie oddalające żądanie strony było niezaskarżalne. Oceny tej nie zmienia fakt, że stronie udzielono wadliwego pouczenia w tym zakresie. Fakt ten jednak nie stwarza, rzecz jasna, samoistnie podstawy do skutecznego uruchomienia postępowania odwoławczego w administracyjnym toku instancji czy sądowej kontroli. Nie można zatem zgodzić się twierdzeniami skargi o naruszeniu art. 73 § 1 – 3 k.p.a., art. art. 74 § 1 i 2 k.p.a., art. 126 k.p.a., art. 134, art. 141 § 1 k.p.a. i art. 144 k.p.a. Nieuzasadnione pozostają także zarzuty naruszenia art. 256 ust. 1 p.w.p. Ustalenia faktyczne w tej sprawie poczyniono prawidłowo, nie doszło więc, w ocenie Sądu, do naruszenia przywołanych w skardze art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Organ należycie wywiązał się z obowiązku umotywowania zaskarżonego postanowienia i dlatego nie można mu przypisać naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325) oddalił skargę.