III OZ 170/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Lu 690/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi J.S. na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia 29 grudnia 2005 r., nr [...] w przedmiocie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta [...] postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Skarżący J.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia 29 grudnia 2005 r., nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta [...]. Zaskarżonej uchwale zarzucił niezgodność z przepisami ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych, w zakresie wykluczenia możliwości ubiegania się o mniejsze mieszkanie i braku możliwości starania się o dodatek mieszkaniowy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na jej niedopuszczalność tj. wystąpienie przesłanki, o której mowa w art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została prawomocnie osądzona. Organ wskazał, że zaskarżona uchwała była już przedmiotem rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie: w dniu 13 grudnia 2017 r. wydano postanowienie sygn. akt II SA/Lu 1141/17 o odrzuceniu skargi, w dniu 6 czerwca 2018 r. wydano postanowienie sygn. akt. III SA/Lu 251/18 o odrzuceniu skargi, w dniu 26 września 2018 r. wydano postanowienie sygn. akt. III SA/Lu 475/18 o odrzuceniu skargi. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Lu 690/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi J.S. na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia 29 grudnia 2005 r., nr [...] w przedmiocie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta [...]: odrzucił skargę. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazał, że przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga J.S. na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia 29 grudnia 2005 r. nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta [...]. Jednocześnie należy podkreślić, że słusznie zauważył organ, iż postępowania w sprawach ze skargi J.S. na tę samą uchwałę zostały już wcześniej wszczęte przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie: w sprawie sygn. akt III SA/Lu 251/18 i zostało zakończone postanowieniem z dnia 6 czerwca 2018 r. odrzucającym skargę oraz w sprawie III SA/Lu 475/18, które zakończyło się postanowieniem z dnia 26 września 2018 r. o odrzuceniu skargi. Ponadto przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie toczyły się również inne sprawy ze skargi J.S., tj.: na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia 29 grudnia 2005 r., nr [...], w sprawie sygn. akt III SA/Lu 327/20, zakończona postanowieniem z dnia 30 września 2020 r. o odrzuceniu skargi oraz o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 września 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 327/20 na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia 29 grudnia 2005 r., nr [...] w sprawie sygn. akt III SA/Lu 1287/20 zakończona postanowieniem z dnia 30 marca 2021 r. odrzucającym skargę. Zauważyć należy także, że wyżej wymienione postanowienia wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie o odrzuceniu skargi nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), o której mowa w art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., albowiem nie doszło w tych sprawach do prawomocnego merytorycznego osądzenia (rozpoznania) sprawy, to jednakże ponownie wniesienie skargi na to samo rozstrzygnięcie tego samego organu powoduje, że ponowna skarga na tę samą uchwałę jest niedopuszczalna. Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na zasadzie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. – obowiązany był skargę odrzucić. Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wywiódł, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata, skarżący zaskarżając je w całości i na podstawie art. 194 § 3 p.p.s.a. zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe ich zastosowanie, w sytuacji gdy nie zostały spełnione przesłanki zgodnie z którymi Sąd odrzuca skargę. W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu według norm przepisanych, jednocześnie oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z dyspozycją art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. W piśmiennictwie prawniczym powstałym na tle powyższego przepisu zwrócono uwagę, iż nie można przyjmować, że sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami została już prawomocnie osądzona, jeżeli skarga została odrzucona prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego, ponieważ orzeczenie takie oznacza jedynie, że sąd sprawy nie rozpoznawał z powodu niedopuszczalności skargi (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 176-177). Wyrażono także pogląd, iż powagę rzeczy osądzonej mogą mieć tylko orzeczenia sądowe rozstrzygające co do istoty sprawę w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a więc tylko wyroki. Tylko wyrok bowiem zawiera ocenę zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności organu administracji publicznej. Żadne prawomocne postanowienie sądu nie ma powagi rzeczy osądzonej. Dotyczy to również postanowień kończących postępowanie sądowe – postanowień odrzucających skargę i umarzających postępowanie (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2005, s. 519-520). W sprawie niniejszej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 listopada 2024 r. odrzucił skargę strony skarżącego na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. powołując się na swoje wcześniejsze postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi, tj. w sprawie sygn. akt III SA/Lu 251/18 zakończonej postanowieniem z dnia 6 czerwca 2018 r. odrzucającym skargę oraz w sprawie III SA/Lu 475/18, które zakończyło się postanowieniem z dnia 26 września 2018 r. o odrzuceniu skargi. Nadto przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie toczyły się również inne sprawy ze skargi strony skarżącej, tj.: na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia 29 grudnia 2005 r., nr [...], w sprawie sygn. akt III SA/Lu 327/20, zakończona postanowieniem z dnia 30 września 2020 r. o odrzuceniu skargi oraz o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 września 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 327/20 na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia 29 grudnia 2005 r., nr [...] w sprawie sygn. akt III SA/Lu 1287/20 zakończona postanowieniem z dnia 30 marca 2021 r. odrzucającym skargę. Pomiędzy sprawami zachodzi tożsamość podmiotów i przedmiotu sprawy, jednak podzielając poglądy doktryny przedstawione powyżej należy stwierdzić, iż prawomocne postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odrzucające skargę strony skarżącego nie będą korzystać z powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), bowiem w sprawie nie doszło w ogóle do rozpoznania skargi, a tym bardziej prawomocnego osądzenia sprawy. W takiej sytuacji należy uznać, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie błędnie zaskarżonym postanowieniem odrzucił skargę strony skarżącej, powołując się niezasadnie na powagę rzeczy osądzonej (por. postanowienie NSA z dnia 21 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1312/07). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu (wnoszącemu zażalenie) z urzędu w ramach przyznanego mu prawa pomocy, bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika skarżącego za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa w oparciu o art. 250 p.p.s.a., przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258 – 261 p.p.s.a.