II OZ 682/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 czerwca 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 355/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 marca 2023 r., znak: WOA.7721.28.2024.MKA w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 12 czerwca 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 355/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej jako "P.p.s.a."), odrzucił skargę A. S. (dalej jako skarżąca) na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego znak: WOA.7721.28.2024.MKA z dnia 12 marca 2023 r., w przedmiocie nakazu rozbiórki. Sąd mając na uwadze treść art. 53 § 1 i art. 54 § 1 P.p.s.a. wskazał, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd uznał, że skarga skarżącej podlegała odrzuceniu zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., albowiem została wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia. Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja, zawierająca prawidłowe pouczenie o trybie i terminie jej zaskarżenia, została doręczona pełnomocnikowi skarżącej 27 marca 2024 r., a zatem przewidziany prawem trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upłynął z dniem 26 kwietnia 2024 r. Z akt sprawy wynikało, że skarga została nadana do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego (organu I instancji) w dniu 26 kwietnia 2024 r., jednakże została przekazana organowi właściwemu w dniu 14 maja 2024 r. Sąd zauważył, że dla zachowania wymogu wniesienia skargi w terminie do tego przewidzianym nie można przyjąć daty złożenia skargi do niewłaściwego organu w rozumieniu art. 54 § 1 P.p.s.a. Skarga wniesiona za pośrednictwem organu niewłaściwego powinna być przez ten organ odesłana organowi właściwemu, a o zachowaniu terminu do wniesienia skargi, określonego w art. 53 § 1 P.p.s.a. decyduje data nadania skargi przez ten organ na adres właściwego organu (zob. postanowienie NSA z 26.01.2011, sygn. akt II FSK 2405/10, postanowienie WSA w Krakowie z 2.03.2020, sygn. akt III SA/Kr 164/20). Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie skarga na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego została przekazana przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego w dniu 14 maja 2024 r., a więc po upływie ustawowego terminu zawitego wobec czego podlegała odrzuceniu. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 53 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 54 § 1 oraz art. 83 § 3 P.p.s.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, ze skarga została wniesiona po upływie ustawowego terminu, chociaż skarga została wniesiona do sądu za pośrednictwem organu, który wydał skarżoną decyzję (treść skargi) poprzez oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym przed upływem terminu do wniesienia skargi (data stempla pocztowego), mimo oczywistej omyłki pisarskiej ujawnionej na kopercie (adres organu I instancji) co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez odrzucenie skargi mimo braku przesłanek naruszenia; 2. art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi mimo braku przesłanek ustawowych; 3. art. 53 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 54 § 1 P.p.s.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, że organem niewłaściwym do wniesienia skargi jest organ I instancji. Skarżąca wystąpiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarżąca i jej pełnomocnik stanowczo wskazują, że w niniejszej sprawie doszło do oczywistej omyłki pisarskiej zaadresowania koperty ze skargą. Nie ulega bowiem wątpliwości, że sama skarga została sporządzona poprawnie i zaadresowana do właściwego organu, jakim był Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, który pośredniczył w przekazaniu skargi do sądu. Skarga została zatem sporządzona poprawnie i zaadresowana poprawnie, co dowodzi tego, ze pełnomocnik dokonał swoich czynności prawidłowo. Omyłka pisarska w niniejszej sprawie powstała na kopercie, którą ta skarga miała zostać doręczona do WINB, toteż omyłka nie dotyczyła czynności procesowej, a czynności kancelaryjnej. Pełnomocnik uważa, że nie można oczywistej omyłce pisarskiej zaadresowania koperty zawierającej prawidłowo sporządzoną i adresowaną skargę, przypisać zarzutu skierowania skargi do niewłaściwego organu, w szczególności, że omyłka pisarska koperty skierowała skargę do organu I instancji, a nie innego dowolnego organu. Skarga spełniała wymogi ustawowe. Nadana została w ustawowym terminie. Nie znajduje zatem uzasadnienia jakoby pełnomocnik uchybił swoim obowiązkom i zaniechał terminu. Błąd dotyczył oznaczenia adresata i jego adresu, ale wyłącznie na kopercie. Błąd skierował skargę nie do dowolnego organu ale do organu występującego w sprawie. Jedynie wskutek błędnego zaadresowania koperty doszło do dostarczenia skargi z opóźnieniem do WSA. Nie ma więc podstaw do uznania, że uchybiono terminowi do wniesienia środka zaskarżenia. Organ I instancji, do którego wpłynęła niewłaściwie wysłana skarga, dopuścił się opieszałości w swym działaniu i przekazał skargę dopiero po upływie dwóch tygodni. Organ ten szybciej wydaje decyzje po ich uchyleniu przez organ wyższej instancji niż przekazuje korespondencję, tym bardziej, że po otwarciu koperty oczywistym było, ze organ ten otrzymał skargę nieadresowaną do niego, wszak zawierała właściwe oznaczenie uczestników. Sąd I instancji nieprawidłowo uznał, ze skarga została za pośrednictwem niewłaściwego organu skoro z jej treści wynika, że skierowana została do Sądu za pośrednictwem WINB. Pełnomocnik skarżącej zarzuca Sądowi nadmierny formalizm i przesadny legalizm, abstrahujący od zapewnienia wszystkim uczestnikom sprawy sądowoadministracyjnej zasad równego traktowania. Gdyby pełnomocnik źle wskazał organ w treści skargi, do którego skierował skargą można by stwierdzić nieprawidłowe wniesienie skargi. Jednak w tej sprawie doszło do omyłki pisarskiej przy czynności kancelaryjnej, a takie omyłki mogą zdarzyć się każdemu uczestnikowi postępowania. Pełnomocnik wskazał, że zaistniała omyłka pisarska na kopercie nie powinna wywoływać tak daleko idących skutków jak odrzucenie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 53 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 54 § 1 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem skarga powinna zostać skierowana do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu, którego decyzja jest przedmiotem skargi. Skierowanie skargi do właściwego organu to nie tylko właściwe wskazanie organu w samej treści skargi ale w szczególności właściwe zaadresowanie przesyłki zawierającej skargę do właściwego organu, tego który wydał zaskarżoną decyzję. Pominięcie któregokolwiek z tych elementów powoduje, że skarga zostanie skierowana do organu niewłaściwego bowiem operator pocztowy nie ma kompetencji do weryfikacji zawartości przesyłki pod kątem zgodności adresata z treścią przesyłki. Oczywiście pełnomocnik ma rację, że w niniejszej sprawie doszło do omyłki pisarskiej na etapie adresowania przesyłki zawierającej skargę skutkiem czego trafiła ona do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiaty poznańskiego w terminie przewidzianym do wniesienia skargi tj. 30 kwietnia 2024 r. Jednak nie można tego faktu pominąć bowiem ewidentnie nie był to organ, który wydawał zaskarżoną decyzję ostateczną (WINB), która podlegała zaskarżeniu do sądu. Nie można uznać, że skarga została skierowana do WINB o czym stanowi jej treść skoro trafiła ona do PINB dla powiatu poznańskiego. Kluczowe znaczenie dla wniesienia skargi w terminie ma okoliczność nadania jej, to jest zaadresowania do organu właściwego w terminie do tego przewidzianym. O terminowym wniesieniu skargi decyduje data stempla pocztowego oraz właściwy adresat, którego określa się na kopercie. W niniejszej sprawie nastąpiła rozbieżność w tym zakresie bowiem adresat z koperty nie odpowiadał treści skargi. Doszło zatem do skierowania skargi do organu niewłaściwego. W takiej sytuacji zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie datą wniesienia skargi jest data nadania niewłaściwie skierowanej skargi do organu właściwego przez organ niewłaściwy. W niniejszej sprawie miało to miejsce 14 maja 2024 r. a zatem już po terminie do wniesienia skargi, który upływał 26 kwietnia 2024 r. Oczywiście organ niewłaściwy powinien odesłać skargę do organu właściwego ale nie ma przepisu w P.p.s.a. określającego termin tego przekazania skargi. Nie ma w tym przypadku odesłania do przepisu art. 65 § 1 K.p.a. o przekazaniu podania. Zatem organ niewłaściwy nie jest ograniczony żadnym terminem i nie można czynić mu z tego tytułu zarzutów. W takim przypadku ryzyko nieterminowego przekazania skargi ponosi wnoszący skargę. Sąd I instancji, w ocenie NSA, prawidłowo odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. bowiem w istocie skarga została wniesiona do WINB jako organu właściwego dopiero 14 maja 2024 r. a zatem po terminie do tego przewidzianym tj. 26 kwietnia 2024 r. Dla odrzucenia skargi miało znaczenie ustalenie terminu jej wniesienia a ten niewątpliwie został przekroczony. Sąd nie był zobligowany do ustalanie jaką treść miała skarga a jak została zaadresowana koperta zawierająca skargę. Wystarczyło stwierdzić kiedy skarga wpłynęła do WINB a to miało miejsce w dniu nadania jej przez PINB dla powiatu poznańskiego do WINB. Nie można przyjąć naruszenia przez Sąd art. 83 § 3 P.p.s.a. bowiem Sąd właściwie uznał, że dniem wniesienia skargi jest jej nadanie pocztą do właściwego organu (wydającego zaskarżoną decyzję) co nastąpiło 14 maja 2024 r. (k. 24 akt). Wniesienia skargi do organu I instancji nie można było uznać za wniesienie jej do organu właściwego bowiem nie jest to organ, którego decyzja jako decyzja ostateczna podlegała zaskarżeniu do sądu administracyjnego (art. 54 § 1 P.p.s.a.). Skargę wnosi się po wyczerpaniu środków zaskarżenia jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 52 § 1 P.p.s.a.). Od decyzji PINB służyło odwołanie a zatem jego decyzja nie mogła być przedmiotem skargi bowiem nie wyczerpano wówczas środków zaskarżenia jakie przysługiwały stronie. Rozstrzygające dla odrzucenia skargi było to kiedy rzeczywiście skarga trafiła do WINB i czy było to w terminie a nie to jaką miała treść. Decydowała data złożenia skargi do właściwego organu a tym był WINB, jak słusznie wskazano w treści skargi. Zdaniem NSA, odrzucenie skargi w okolicznościach niniejszej sprawy nie jest przejawem zbytniego formalizmu czy przesadnego legalizmu Sądu I instancji, gdzie abstrahował on od zapewnienia wszystkim uczestnikom sprawy sądowoadministracyjnej zasad równego traktowania. Zauważyć należy, że art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, iż Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu a zatem wystarczy ustalić, że termin wniesienia skargi upłynął a Sąd zobligowany jest skargę odrzucić. Tak było w tym przypadku. Sąd nie miał swobody oceny okoliczności jakie doprowadziły do uchybienia terminowi. Oceny pod tym kątem może Sąd dokonać np. rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, gdzie badane jest jakie okoliczności stanęły za uchybieniem terminowi i czy można uznać, że nastąpiło to bez winy skarżącego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.