II FSK 2405/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Stefan Babiarz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. W. i B. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 maja 2010 r. sygn. akt i SA/Ke 266/10 w sprawie ze skargi D. W. i B. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 2 marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. postanawia: oddalić skargę kasacyjną. 1. Postanowieniem z dnia 24 maja 2010 r., I SA/Ke 266/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił skargę D. W. i B. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 2 marca 2010r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003r. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że D. W. i B. W. (zwani dalej: skarżącymi), reprezentowani przez doradcę podatkowego, skierowali do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 2 marca 2010 r., którą doręczono stronie w dniu 8 marca 2010 r. Skargę na powyższą decyzję skarżącym zaadresowali i w dniu 2 kwietnia 2010r. przesłali za pośrednictwem polskiego urzędu pocztowego na adres Izby Celnej w K.. Pismo wpłynęło do adresata w dniu 8 kwietnia 2010r. W dniu 9 kwietnia 2010r. Izba Celna w K. przesłała powyższe pismo do Dyrektora Izby Skarbowej w K., celem podjęcia stosownych czynności procesowych. 3. Uzasadniając wydane postanowienie sąd pierwszej instancji odwołując się do treści art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a. wskazał, że z akt sprawy wynika, iż zaskarżoną decyzję doręczono skarżącym w dniu 8 marca 2010 r. Oznacza to, że termin do wniesienia skargi zaczął biec od dnia 9 marca 2010 r. i upływał w dniu 7 kwietnia 2010 r. Skarga złożona została w dniu 9 kwietnia 2010 r. Z tą datą nadano ją do siedziby właściwego organu tj. Izby Skarbowej w K.. W ocenie sądu nie można uznać, że skargę złożono w dniu 2 kwietnia 2010r., albowiem pismo przesłano do niewłaściwego organu – Izby Celnej w K.. Sąd podniósł, że fakt złożenia skargi do niewłaściwego organu, aczkolwiek w ciągu 30 dni od dnia doręczenia zaskarżonego aktu, nie skutkuje wniesieniem pisma w terminie, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. W przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do sądu lub niewłaściwego organu, sąd lub organ powinny przekazać sprawę właściwemu organowi. O zachowaniu terminu do wniesienia skargi określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a. decyduje bowiem data nadania skargi przez sąd lub organ na adres organu właściwego. Dlatego, skoro skarga została nadana przez organ niewłaściwy na adres Izby Skarbowej w K. w Urzędzie Pocztowym K. nr 12 w dniu 9 kwietnia 2010r., to ten dzień należy uznać za datę wniesienia skargi. W konsekwencji skarga złożona została po upływie terminu. 4. W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżyli powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez odrzucenie skargi mimo braku przesłanek naruszenia art. 53 § 1, art. 54 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w konsekwencji naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi mimo braku przesłanek. Strona pozbawiona została tym samym możliwości obrony swoich praw, co stanowi przesłankę nieważności postępowania wynikającą z art. 183 § 1 pkt 5 p.p.s.a. i naruszenie wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, przez pozbawienie jej prawa do sądu. W związku z tak postawionym zarzutem skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna z braku uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu. 5. Jak wynika z treści art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Natomiast z z treści art. 54 § 1 p.p.s.a. wynika, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (§ 2 tego przepisu). Organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy (§ 3 tej regulacji). Przepis art. 54 p.p.s.a. wskazuje na pośredni, tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego. Skargę do sądu administracyjnego składa się zatem za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Datą wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego jest dzień doręczenia skargi organowi, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy. Wprawdzie, skargi nie ma jeszcze w tym momencie w sądzie, ale z tym faktem należy wiązać określone skutki prawne. Wniesienie skargi nakłada na organ administracyjny obowiązek udzielenia odpowiedzi oraz przesłania do sądu akt sprawy. Niedopełnienie tego obowiązku uprawnia sąd do wymierzenia organowi grzywny (art. 55 § 1). Ponadto wniesienie skargi uprawnia organ do dokonania autokontroli zaskarżonego aktu lub czynności. Powstałe na gruncie art. 54 § 1 p.p.s.a. orzecznictwo sądów administracyjnych, jest jednoznaczne w swojej ocenie stwierdzając, że dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi nie można przyjąć daty nadania (złożenia) skargi do niewłaściwego organu w rozumieniu art. 54 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 30 stycznia 2008 r., II FSK 1724/06, LEX nr 453371; z dnia 24 czerwca 2008 r., II OSK 338/08, LEX nr 506003; postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 31 marca 2008 r., I SA/GL 155/08, LEX nr 381455; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2007 r., III SA/Wa 290/07, LEX nr 347711). Z bezspornego stanu faktycznego sprawy wynikało, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 2 marca 2010r. została skarżącym doręczona w dniu 8 marca 2010 r. A zatem termin do wniesienia skargi upływał w dniu 7 kwietnia 2010 r. Jak wynikało z akt sprawy pełnomocnik podatników przesłał skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. do Izby Celnej w K. (data stempla pocztowego na kopercie 2 kwietnia 2010 r.). Izba Celna w K. w dniu 9 kwietnia 2010 r. (data stempla pocztowego na kopercie) przesłała skargę do Dyrektora Izby Skarbowej w K.. Nie ulega wątpliwości, że Izba Celna w K. nie była organem właściwym do pośredniczenia w przekazaniu skargi sądowi. Natomiast oceniając konsekwencje takiego stanu sprawy należy wskazać, że wbrew wywodom skargi kasacyjnej nie będą tu miały zastosowania przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, regulujące skutki wniesienia podania do organu niewłaściwego w sprawie. Powoływany w skardze kasacyjnej art. 170 i art. 171 § 3 ord. pod. nie mogły znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie z dwóch powodów. Po pierwsze przyjęta w art. 170 ord. pod. ochrona jednostki jest ograniczona wyłącznie do postępowania przed organami administracji podatkowej. Nie obejmuje postępowania przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi i sądami powszechnymi (por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2006 r., II FSK 1309/05, LEX nr 286679). A po drugie kwestię wniesienia skargi do sądu administracyjnego, tryb i jej wymogi regulują przede wszystkim przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego właśnie te przepisy a nie przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa mają zastosowanie do zasad i trybu wnoszenia skargi do sądu administracyjnego. W tej sytuacji należy przyjąć, że skoro skarga nie wpłynęła do organu właściwego, jakim był Dyrektor Izby Skarbowej w K., w zakreślonym przez ustawodawcę w art. 53 § 1 p.p.s.a. terminie, to skargę taką należało uznać za wniesioną z uchybieniem terminu. Tak też uczynił sąd pierwszej instancji uznając dzień 9 kwietnia 2010 r. za dzień wniesienia skargi a w konsekwencji z uwagi na uchybienie terminowi odrzucił skargę podatników na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Błędnie bowiem przesyłając skargę na adres niewłaściwego organu, pełnomocnik skarżących zgodził się niejako na skorzystanie ze swoistego "pośrednictwa" w jej wniesieniu i konsekwencje takiego działania. Uznając zatem za dzień wniesienia skargi 9 kwietnia 2010 r. sąd pierwszej instancji stwierdził, że została ona wniesiona z dwu dniowym uchybieniem terminu, który upłynął 7 kwietnia 2010 r. Co prawda art. 83 § 3 p.p.s.a przewiduje, że oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym lub w polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu, to jednak o zachowaniu terminu do wniesienia skargi możemy mówić tylko wtedy gdy skarga ta została nadana na prawidłowy adres, tj. na adres organu którego decyzja została zaskarżona. Z powyższych względów za nietrafny należało uznać postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 53 § 1, art. 54 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 183 § 1 pkt 5 p.p.s.a. i naruszenia wynikającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP - prawa do sądu, należy wskazać, że za działania lub zaniechania pełnomocnika w dokonaniu czynności procesowych odpowiedzialność ponosi strona. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji nie naruszył konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to nie ma charakteru absolutnego, jego realizacja jest zależna od różnych wymogów proceduralnych, jak np. odpowiedni termin dokonywania czynności, uiszczenie wpisu w prawidłowej wysokości, prawidłowe wykonanie wezwań sądu, czy zachowanie odpowiedniego trybu wnoszenia skargi. W tej sytuacji, skoro przesyłka została przez pełnomocnika błędnie zaadresowana na adres Izby Skarbowej w K., to powoływania się na ograniczenie prawa do sądu nie może być uznane za skuteczne. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.