I SA/Rz 433/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Surmacz po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2024 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi N. sp. z o.o. w restrukturyzacji z/s w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 18 czerwca 2024 r. nr 1801-IEW.4253.2.2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego - p o s t a n a w i a - I. odrzucić skargę, II. zwrócić N. sp. z o.o. w restrukturyzacji z/s w K. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi Spółka N. sp. z o.o. w restrukturyzacji z/s w K., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła do tut. Sądu skargę na opisaną w sentencji decyzję. Z analizy przedstawionych Sądowi akt sprawy wynikało, że w toku postępowania podatkowego Spółka była reprezentowana przez pełnomocników, radców prawnych R.C. i A.W. Zaskarżoną do Sądu decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 18 czerwca 2024 r. tego dnia polecono doręczyć środkami komunikacji elektronicznej; r.pr. R.C. skierowaną do Niego korespondencję odebrał 27 czerwca 2024 r. Skarga wpłynęła do Urzędu Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie 24 lipca 2024 r. Natomiast z treści obwieszczeń opublikowanych w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (numery obwieszczeń: [..]/ , [...]/) wynika, że na wniosek Spółki z 27 maja 2024 r., na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [..] czerwca 2024 r. sygn. akt [...], otwarte zostało wobec Niej postępowanie sanacyjne. Dłużnikowi odebrano zarząd własny, wyznaczono zarządcę w osobie C. Sp. z o.o., zezwolono dłużnikowi na wykonywanie zarządu nad całością przedsiębiorstwa w zakresie nieprzekraczającym zakresu zwykłego zarządu oraz stwierdzono, że wszczęte postępowanie sanacyjne jest postępowaniem głównym w rozumieniu art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego. Skutkiem otwarcia postępowania sanacyjnego było wygaśnięcie z dniem 19 czerwca 2024 r. pełnomocnictw, jakie Spółka udzieliła ww. pełnomocnikom. Skutek taki wynika z przepisów art. 293 i art. 189 oraz art. 288 ust. 2 w zw. z art. 234 ust. 1 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2309 ze zm.). Od tego czasu udzielanie pełnomocnictw w toku postępowania sanacyjnego stanowi wyłączne uprawnienie zarządcy (art. 293 zd. 2). Od wskazanego dnia mienie służące prowadzeniu przedsiębiorstwa Spółki oraz mienie należące do dłużnika stało się masą sanacyjną (art. 294). W sprawach dotyczących masy sanacyjnej zarządca dokonuje czynności w imieniu własnym na rachunek dłużnika (art. 53 ust. 1), a postępowanie sądowoadministracyjne dotyczące masy sanacyjnej może być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez zarządcę albo przeciwko niemu (art. 311 ust. 1). Z przepisów art. 50 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej przywoływanej w skrócie: "P.p.s.a.") wynika, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Regulacja art. 50 § 2 P.p.s.a. odnosi się m.in. do przepisów zawartych w ustawie – Prawo restrukturyzacyjne, w tym art. 311 ust. 1. Tak więc w sprawie dotyczącej masy sanacyjnej, do której należy zaliczyć postępowanie w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego na majątku podatnika, o której mowa w art. 33 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej, skarga na decyzję podatkową może być wniesiona do sądu administracyjnego tylko przez zarządcę masy sanacyjnej lub działającego na jego zlecenie pełnomocnika (prokurenta) i tylko zarządca może być stroną takiego postępowania, ponieważ to jemu przysługuje legitymacja procesowa we wszystkich sprawach dotyczących masy sanacyjnej. Skargi takiej nie może samodzielnie wnieść dłużnik, wobec którego otwarto postępowanie sanacyjne. Znajdujący się w restrukturyzacji dłużnik, niezależnie od tego, że Sąd Rejonowy w [..] zezwolił mu na wykonywanie zarządu nad całością przedsiębiorstwa w zakresie nieprzekraczającym zwykłego zarządu, nie może w tym czasie skutecznie ustanowić pełnomocnika, o którym mowa w przepisach P.p.s.a., bez względu na to, że w myśl art. 66 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego nie ma wpływu na zdolność prawną oraz zdolność do czynności prawnych dłużnika. Treść art. 293 Prawa restrukturyzacyjnego nie pozostawia w tej kwestii wątpliwości interpretacyjnych, a powołane dotychczas przepisy wymagają łącznego ich stosowania. Stroną postępowania (np. podatkowego i sądowoadministracyjnego) w znaczeniu materialnoprawnym pozostaje Spółka, ale w znaczeniu procesowym może nią być, w zakresie dotyczącym masy sanacyjnej, wyłącznie zarządca. Wobec powyższego skargę Spółki Sąd ocenił jako niedopuszczalną i podlegającą odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Z jej treści wynika bowiem, że została sporządzona przez wadliwie, bo z naruszeniem art. 293 ustawy – Prawo restrukturyzacyjne, ustanowionego pełnomocnika i wniesiona do sądu administracyjnego przez znajdującą się w restrukturyzacji Spółkę, a zatem z naruszeniem art. 311 ustawy – Prawo restrukturyzacyjne. Uchybienia w tym zakresie, jak zwraca się uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych, mają charakter nieusuwalny (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 marca 2024 r. I FSK 872/20). Do skargi dołączono dokument pełnomocnictwa udzielonego radcy prawnemu nie przez skarżącą Spółkę, lecz przez zarządcę masy sanacyjnej do reprezentowania tegoż we wszystkich postępowaniach dotyczących podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do czerwca 2019 r. prowadzonych przez organ podatkowy pod numerem porządkowym 408000-408000-CKK-2.2.5001.8.2023. Przedłożono także odpis z KRS Spółki, a nie zarządcy masy sanacyjnej. Dokumenty te nie mogły być zatem powiązane z treścią skargi, ponieważ ta nie została wniesiona przez zarządcę masy sanacyjnej. Dodać przy tym należy, że w świetle art. 49 § 1 i 3 P.p.s.a. Sąd uznał skierowanie do pełnomocnika wezwania do przedłożenia dokumentu pełnomocnictwa od Spółki za bezprzedmiotowe, ponieważ skardze Spółki nie można nadać prawidłowego biegu, gdyż Spółka, z uwagi na treść art. 293 zd. 2 ustawy - Prawo restrukturyzacyjne, takiego pełnomocnictwa udzielić nie może, a z uwagi na treść art. 311 cyt. ustawy, nie może samodzielnie zainicjować postępowania przed sądem administracyjnym. Od dnia 19 czerwca 2024 r. (od dnia otwarcia postępowania sanacyjnego) nie ma zaś miejsca na ewentualną zmianę (podstawienie) strony podmiotowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ponieważ postępowanie to zostało zainicjowane już po tej dacie przez podmiot nieuprawniony. Na marginesie Sąd wskazuje, że część argumentacji skargi, w zakresie odnoszącym się do bezskuteczności doręczenia zaskarżonej decyzji, zasługiwała na aprobatę. Stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie w tym zakresie nie jest prawidłowe i wymagać będzie podjęcia dodatkowych czynności w postępowaniu zabezpieczającym, aby zapewnić zarządcy masy sanacyjnej prawo do czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym i możliwości skorzystania z drogi sądowej przed sądem administracyjnym, co ma także istotne znaczenie dla samej Spółki. Dla skuteczności doręczenia decyzji podatkowej nie ma znaczenia to, że została ona wprowadzona do systemu teleinformatycznego, za pośrednictwem którego realizowano doręczenie poprzez środki komunikacji elektronicznej, w dniu 18 czerwca 2024 r. Adresat decyzji, radca prawny H.C., odebrał ją 27 czerwca 2024 r., podczas gdy z mocy art. 293 zd. 1 w zw. z art. 189 ustawy – Prawo restrukturyzacyjne, jego pełnomocnictwo wygasło z dniem 19 czerwca 2024 r. Był zatem umocowany do reprezentowania Spółki tylko do 18 czerwca 2024 r. Powołana regulacja ustawy – Prawo restrukturyzacyjne ma charakter szczególny wobec uregulowań zawartych w Ordynacji podatkowej i Kodeksie cywilnym. Wygaśnięcie pełnomocnictwa w związku z otwarciem postępowania sanacyjnego ma charakter bezwzględny i następuje w ściśle określonym dniu. Nie łączy się z koniecznością ani prawem działania na rzecz dłużnika przez takiego pełnomocnika jeszcze przez okres dwóch tygodni (ani jakikolwiek inny czas), ponieważ godziłoby to w sens regulacji z art. 293 zd. 1 ustawy – Prawo restrukturyzacyjne i osłabiało pozycję zarządcy w postępowaniu sanacyjnym. Okoliczności tej nie zmienia także to, że Sąd Rejonowy w [...] zezwolił dłużnikowi na wykonywanie zarządu nad całością przedsiębiorstwa w zakresie nieprzekraczającym zwykłego zarządu, ponieważ przepisy art. 311 i art. 293 ustawy – Prawo restrukturyzacyjne mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a wniesienie skargi do sądu administracyjnego w sprawie dotyczącej masy sanacyjnej wykracza poza zakres punktu 3 postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z 19 czerwca 2024 r. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2019 r. I FSK 1731/19). W takiej sytuacji konieczne staje się doręczenie przez organ odwoławczy decyzji zarządcy masy sanacyjnej albo prawidłowo umocowanemu przez niego pełnomocnikowi. Decyzja ta będzie mogła być zaskarżona do sądu administracyjnego tylko przez zarządcę (jeżeli postępowanie sanacyjne będzie nadal trwało), który powinien zostać w skardze jednoznacznie oznaczony (por. cyt. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 marca 2024 r. I FSK 872/20), ewentualnie przez należycie umocowanego pełnomocnika, który powinien dołączyć do niej nie tylko dokument pełnomocnictwa, ale także inne niezbędne dokumenty ukazujące sposób reprezentacji mocodawcy (zarządcy masy sanacyjnej). O zwrocie wpisu od skargi w punkcie II postanowienia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.