I SA/Gd 640/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska /spr./, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia WSA Marek Kraus, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi R.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 24 maja 2024 r., sygn. akt SKO Gd/4994/23 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Pan R. K. w piśmie z dnia 25 października 2021 r. zwrócił się do Prezydenta Miasta Wejherowa o wydanie decyzji stwierdzającej samoistne posiadanie udziału w nieruchomości T. K.. Prezydent Miasta Wejherowa postanowieniem z dnia 16 listopada 2021 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia samoistnego posiadania udziału w nieruchomości. Organ I instancji odmowę wszczęcia postępowania uzasadnił tym, że kwestia posiadania nie jest rozstrzygana w postępowaniu administracyjnym, może natomiast stanowić przedmiot postępowania cywilnego. W dniu 8 grudnia 2021 r. pan R. K. złożył zażalenie na postanowienie Prezydenta Miasta Wejherowa. Skarżący podał, że wydanie decyzji stwierdzającej posiadanie samoistne jest w jego interesie prawnym. Od 1996 r. jest samoistnym posiadaczem udziału T. K. w nieruchomości. W postępowaniach podatkowych Prezydent Miasta Wejherowa uznaje skarżącego za posiadacza samoistnego, natomiast odmawia wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania decyzji stwierdzającej samoistne posiadanie. Postanowieniem z dnia 26 września 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że kwestia samoistnego posiadania nieruchomości lub udziału w nieruchomości może być badana przez sąd powszechny w postępowaniu cywilnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 21 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 1335/22, oddalił skargę pana R. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 26 września 2022 r. (sygn. akt SKO Gd/7115/21). R. K. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 26 września 2022 r. o sygn. akt SKO Gd/7115/21 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że w dniu 20 kwietnia 2023 r. złożył odwołanie od decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Skarżący podkreślił, że jako posiadacz samoistny od 1996 r. reguluje należne opłaty w podatku od nieruchomości za rzekomy 1/3 udział T. K.. Zdaniem wnioskodawcy organ jest zobowiązany ustalić odpowiedni stan prawny i faktyczny nieruchomości, który istnieje od 1996 r. Dodał, że toczy się sprawa o zniesienie współwłasności spornej nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu wniosku odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenie nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 26 września 2022 r. o sygn. akt SKO Gd/7115/21. W uzasadnieniu wskazano, że w niniejszej sprawie ocena prawidłowości postępowania organów administracji publicznej (tj. Prezydenta Miasta Wejherowa oraz SKO w Gdańsku) została dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 21 lutego 2023 r., I SA/Gd 1335/22. W wyroku tym oddalono skargę R. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 26 września 2022 r., sygn. akt SKO Gd/7115/21. WSA w Gdańsku uznał, że stwierdzenie samoistnego posiadania udziału w nieruchomości nie leży w kompetencji organów administracji publicznej. Skoro WSA w Gdańsku stwierdził, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 26 września 2022 r., sygn. akt SKO Gd/7115/21, jest zgodne z przepisami prawa, to brak podstaw do uznania, że to postanowienie wydano z rażącym naruszeniem prawa lub innymi wadami prawnymi. Skargę na powyższe postanowienie SKO złożył R. K.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych orzeczeń z prawem. W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy postanowienia SKO w Gdańsku z 26 września 2022 r. będącego wcześniej przedmiotem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 lutego 2023 r. (sygn. akt I SA/Gd 1335/22). Podstawę wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 61a k.p.a. Ustawodawca, uchwalając art. 61a k.p.a., wprowadził w postępowaniu administracyjnym swego rodzaju postępowanie wstępne, mające na celu weryfikację warunków i możliwości wszczęcia postępowania. Prowadząc postępowanie wstępne organy ograniczają się wyłącznie do zbadania formalnoprawnych warunków jego wszczęcia. W ramach tego swoistego postępowania wstępnego prowadzenie ewentualnych czynności procesowych jest ograniczone bądź w ogóle niedopuszczalne, albowiem takie czynności muszą odbywać się w ramach procedury administracyjnej, regulowanej przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, przy zachowaniu podstawowych zasad postępowania i gwarancji procesowych jego uczestników, a zatem ze swej natury już po wszczęciu postępowania. Oznacza to, że przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania muszą być oczywiste, a ich stwierdzenie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. W przepisie art. 61a § 1 k.p.a. wskazane są dwie przesłanki dające podstawę do ewentualnej odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Pierwszą przesłanką jest złożenie żądania przez osobę, która nie jest stroną, drugą przesłanką jest z kolei zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Choć ustawodawca nie dokonał konkretyzacji przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, to należy jednak uznać, że przepis ten odnosi się do takich sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania administracyjnego. Przesłanka ta zostanie spełniona, gdy np. w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, gdy w tej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Przyjmuje się również, że nie jest dopuszczalne wszczęcie przez organ administracji publicznej postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdy na tę decyzję została uprzednio złożona skarga do sądu administracyjnego i skarga ta została oddalona, względnie sąd orzekł o wydaniu decyzji z naruszeniem prawa (por. wyrok NSA z 10 października 2012 r., II OSK 1087/11). Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Związanie organu administracji oceną prawną odnosi się do określonych elementów uzasadnienia zapadłego wyroku. Pomimo bowiem użycia w art. 153 p.p.s.a. pojęcia "orzeczenie", chodzi w nim nie tylko o sentencję, lecz także o uzasadnienie rozstrzygnięcia. To w uzasadnieniu przedstawione jest rozumowanie, które doprowadziło sąd do konkluzji prawnej. Analiza treści uzasadnienia wyroku pozwala także na sprecyzowanie zakresu przedmiotowego ferowanych ocen, to jest ustalenie, co wziął pod uwagę sąd uwzględniając wniesioną skargę lub oddalając skargę. Zgodnie z art. 171 p.p.s.a. prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej "tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia". Z kolei art. 170 p.p.s.a. stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony, ale i sąd, które je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Sąd podziela pogląd, że fakt utrzymania w mocy decyzji na skutek oddalenia na nią skargi przez sąd administracyjny zamyka organom administracji legitymowanym do uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego możliwość pozbawienia jej mocy wiążącej w takim zakresie, w jakim przyczyny tej wadliwości objęte są zakresem rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego. Złożony przez skarżącego wniosek dotyczył wszczęcia postępowania o wydanie decyzji stwierdzającej samoistne posiadanie udziału T. K. w nieruchomości. Żądanie dotyczyło kwestii rozstrzyganej w postępowaniu cywilnym, przedmiot nie należy do właściwości organów administracji. Organ prawidłowo wskazał treść uchwały NSA z 7 grudnia 2009 r. sygn. I OPS 6/09, zgodnie z którą żądanie strony stwierdzenia nieważności postanowienia, na które skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61 a § 1 k.p.a.), wówczas gdy w rezultacie wstępnego badania treści żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie – ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu – przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. Z tych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a..