I SAB/Sz 116/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. R. S. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w S. (dalej: "Organ zobowiązany") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W treści pisma wniósł o stwierdzenie rażącego naruszenia prawa, przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej, orzeczenie o wymierzeniu organowi grzywny, zobowiązanie organu do udzielenia informacji i zwrot kosztów postępowania w przypadku odmowy przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu skargi Strona wyjaśniła, że skarga dotyczy wniosku z 24 czerwca 2024 r. o ponowne udostępnienie informacji publicznej w zakresie przekazania dokumentów obejmujących - Regulaminy udzielania zamówień publicznych w jednostce Areszt Śledczy w S. obowiązujących w latach 2015-2023. Strona podała, że skierowała już do tego samego Organu zobowiązanego wniosek w identycznym zakresie w piśmie z 3 czerwca 2024 r. (wpływ do organu 5 czerwca 2024 r.). Wniosek został zrealizowany, a żądane dokumenty udostępniono. Strona jednak stwierdziła, że uzasadnione jest żądanie ponownego udostępnienia, ze względu na zniszczenie przez funkcjonariuszy pierwotnie udostępnionych dokumentów. W odpowiedzi na skargę Organ zobowiązany wyjaśnił, że pismem z 12 czerwca 2024 r. poinformował Stronę o realizacji żądania przedstawionego we wniosku z 3 czerwca 2024 r. (pismo doręczono Stronie 14 czerwca 2024 r.), a wraz z nim przekazał Stronie zanonimizowany materiał. Zdaniem Organu wniosek został rozpoznany zgodnie z procedurą określoną w trybie art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, tj. w terminie wynikającym z przepisów ustawy. W dalszej kolejności Organ podał, że Strona w piśmie z 24 czerwca 2024 r. zwróciła się o ponowne udzielenie informacji publicznej, o której była mowa w jego wniosku z dnia 3 czerwca 2024 r. wskazując na zniszczenie przekazanego materiału przez funkcjonariuszy. Organ zobowiązany zwrócił uwagę, że w związku z ww. wnioskiem przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego nie został potwierdzony zarzut dotyczący zniszczenia dokumentów (w aktach sprawy znalazły się pisemne wyjaśnienia funkcjonariuszy z 27 czerwca 2024 r. – uwaga Sądu). Zdaniem Organu zasadne było, więc uznanie wniosku z 24 czerwca 2024 r. (wniosek o ponowne udostępnienie informacji publicznej) za bezprzedmiotowy z uwagi, iż Strona uzyskała już wnioskowaną informację. O rozstrzygnięciu tej kwestii organ zawiadomił Stronę pismem z 1 lipca 2024 r. (doręczenie nastąpiło 3 lipca 2024 r.). Zdaniem Organu zobowiązanego nie jest uzasadniony zarzut w zakresie bezczynności, czy też rażącego naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2024.334, t.j. ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j.; dalej: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu wniosku. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a P.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzec skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Wyjaśnić należy, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Oznacza to, że w przypadku takiej skargi w obecnym stanie prawnym skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Dostęp do informacji publicznej w sposób kompleksowy reguluje ustawa z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2022.902 tj.; dalej: u.d.i.p.), określając zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, a także tryb udostępniania tej informacji. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie w niej określonym. Udostępnienie informacji może nastąpić jednak tylko wówczas, gdy podmiot do którego został skierowany wniosek należy do katalogu podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej oraz gdy jest on w posiadaniu informacji mającej charakter publiczny. Na podstawie bowiem art. 4 ust. 3 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2 tego artykułu, będące w posiadaniu takich informacji. Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1, pkt 3, pkt 4 i pkt 5 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej, podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W świetle powyższego nie budzi wątpliwości jak i nie jest sporne w sprawie, że Dyrektor Aresztu Śledczego jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania będącej w jego posiadaniu informacji publicznej. Zakres przedmiotowy informacji publicznej określa art. 6 ust. 1 u.d.i.p., wymieniając rodzaje spraw, jakich może ona dotyczyć (nie jest to wyliczenie wyczerpujące, o czym świadczy zwrot "w szczególności"). Obejmują one m.in. informację o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach (pkt 2 d), a także o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych (pkt 4a), dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy (art. 6 ust. 2 u.d.i.p.). Podkreślenia wymaga przy tym, że w doktrynie i orzecznictwie sądowym pod pojęciem "informacji publicznej" rozumie się każdą wiadomość wytworzoną lub odnoszoną do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszoną do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. W rozpoznawanej sprawie Skarżący zwrócił się o udzielenie tożsamej informacji publicznej dwukrotnie. Pierwszy wniosek z 3 czerwca 2024 r. wpłynął do organu zobowiązanego 5 czerwca 2024 r. Wniosek został załatwiony 12 czerwca 2024 r., a żądana informacja udostępniona poprzez przekazanie Skarżącemu wnioskowanych dokumentów, co Skarżący przyznaje. Drugi wniosek (stanowiący powtórzenie wniosku z 3 czerwca 2024 r.) wpłynął do Organu zobowiązanego 25 czerwca 2024 r. W związku z wpływem tego wniosku organ dokonał ustaleń w oparciu o zamieszczone w nim dodatkowe informacje o powodach ponownego wystąpienia o udostępnienie Regulaminów udzielania zamówień publicznych w Areszcie Śledczym obowiązujących w latach 2015-2023. Ustalenia te zostały odzwierciedlone w materiale dowodowym sprawy. Wskazać należy, że wniosek nie został załatwiony poprzez ponowne przekazanie takich samych dokumentów, jak to miało miejsce przy okazji wniosku z 3 czerwca 2024 r. Organ zobowiązany natomiast zbadał podnoszoną przez Skarżącego informację o zniszczeniu przez funkcjonariuszy ww. dokumentów podczas kontroli celi Skarżącego. Ustalił w tym zakresie, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że dokumenty zostały zniszczone, co poparł notatkami Starszego oddziałowego oraz Młodszego wychowawcy. Organ uznał zatem, że wniosek nie zasługuje na załatwienie zgodne z żądaniem, a właściwe jest jedynie poinformowanie Skarżącego o powodach odmowy ponownego udostępnienia tożsamej informacji publicznej. Pismo z 1 lipca 2024 r. z informacją o sposobie rozstrzygnięcia wniosku z 24 czerwca 2024 r. zostało doręczone Skarżącemu 3 lipca 2024 r. Sąd po analizie materiału dowodowego sprawy oraz zapoznaniu się z argumentami stron postępowania, stoi na stanowisku, że udostępnienie informacji publicznej przez władze publiczne i inne podmioty wykonujące zadania publiczne nie dotyczy informacji ogólnodostępnej bądź informacji będącej już w posiadaniu wnioskodawcy. Podkreślić należy, że pierwszy z ww. przypadków w sprawie nie zaistniał, natomiast drugi z nich wpisuje się w stan faktyczny rozpoznawanej sprawy. Sąd dostrzega argumentację Skarżącego, z której wynika że dokumenty udostępnione 12 czerwca 2024 r. zostały zniszczone. Innymi słowy, że Skarżący już nimi nie dysponuje, stąd konieczność ich ponownego uzyskania. Sąd zauważa jednak także argumenty Organu zobowiązanego wraz z materiałem dowodowym i na tej podstawie wskazuje, iż prawo do informacji jako prawo dostępu do określonych wiadomości o sprawach publicznych jest skorelowane z ciążącym na władzach publicznych - posiadaczach tych informacji – obowiązkiem ich udostępnienia. Obowiązek ten może być wykonywany w różny, przewidziany ustawą sposób, także na wniosek zainteresowanych (art. 10 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Należy jednak przyjąć, że wniosek rodzi po stronie dysponenta informacji obowiązek jej udostępnienia wówczas, gdy informacja ta nie została wcześniej udostępniona i nie funkcjonuje w obiegu publicznym, a więc zainteresowany nie może się z nią zapoznać inaczej, niż składając wniosek o udostępnienie informacji publicznej do organu władzy publicznej. Przeciwny punkt widzenia (w okolicznościach rozpoznawanej sprawy) prowadził by do możliwości wielokrotnego występowania, w krótkich odstępach czasu o udostępnienie takiej samej informacji (czyli tożsamej co do zakresu i treści). Powyższe prowadzi do wniosku, że w sytuacji gdy wnioskującemu udostępniono już wnioskowaną informację publiczną realizując np. uprzednio złożony wniosek o jej udostępnienie dotyczący tożsamego przedmiotu organ zobowiązany może odmówić "ponownego" udostępnienia, informując o tym zainteresowanego o określonej treści pismem. W przypadku jednak zanegowania powyższego stanowiska organu przez stronę poprzez złożenie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organ ten winien przed sądem wykazać, że wnioskowana przez zainteresowanego informacja została wcześniej, zgodnie z jego uprzednio złożonym wnioskiem, udostępniona (por. wyrok WSA w Gliwicach z 26 maja 2020 r., III SA/Gl 120/20; wyrok NSA z 20 listopada 2003 r., II SAB 372/03). W sytuacji, więc gdy wnioskodawca żąda informacji, którą już posiada za niezasadny trzeba uznać ponowny wniosek o udostępnienie tożsamej informacji. Wówczas kwestia dostępu do informacji wydaje się bezprzedmiotowa. Takie żądanie nie zmierza bowiem do uzyskania wiadomości, a więc wykracza poza przedmiot i cele ochrony przewidziane ustawą o dostępie do informacji publicznej. Ponadto zauważyć należy, że w sprawach toczących się na podstawie u.d.i.p. obowiązek udostępnienia informacji publicznej jest aktualny tylko do momentu, w którym nie nastąpi uzyskanie jej także w inny sposób przez podmiot zainteresowany (por. wyrok WSA w Warszawie z 11 marca 2009 r., II SAB/Wa 194/08; postanowienie NSA z 7 stycznia 2009 r., I OSK 1331/08; M. Bidziński, M. Chmaj, P. Szustakiewicz [w:] Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, 4. Wydanie, Warszawa 2023, art.10, str.171-172). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie Organ zobowiązany wykazał, że informacje objęte wnioskiem z 24 czerwca 2024 r. zostały Skarżącemu przekazane a sam Skarżący faktu tego nie kwestionuje. Nie sposób zaś przyjąć, że Skarżący nie miał możliwości zapoznać się z udostępnionymi 12 czerwca 2024 r. materiałami. Z tych wszystkich względów Sąd doszedł do przekonania, że Organ nie był zobowiązany do ponownego udostępnienia Skarżącemu opisanych we wniosku regulaminów. W związku z powyższym Sąd uznał skargę za niezasadną i orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a. Orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.