I OZ 765/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L.W. i A.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 1451/23 w sprawie ze skargi L.W. i A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 10 lipca 2023 r. nr SKO.GiK/4161/7/2023 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego i przekazania z urzędu do rozpatrzenia sądowi sprawy rozgraniczenia nieruchomości postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z 26 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 1451/23, sprostowanym postanowieniem z dnia 27 września 2024 r. III SA/Kr 1451/23, (dalej postanowienie z 26 kwietnia 2024 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę L.W. i A.W. (dalej skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 10 lipca 2023 r. nr SKO.GiK/4161/7/2023 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego i przekazania z urzędu do rozpatrzenia sądowi sprawy rozgraniczenia nieruchomości. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z 20 lutego 2024 r. - po uprzednim zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy (postanowienia z 30 stycznia 2024 r.) – wezwano profesjonalnego pełnomocnika skarżących adw. I.E. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. Odpis zarządzenia doręczono pełnomocnikowi skarżących 6 marca 2024 r. W wyznaczonym terminie, który upłynął 13 marca 2024 r. skarżący nie uiścili wpisu od skargi (zapisek urzędowy z 28 marca 2024 r.). Na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej ppsa), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę (k. 3-5, 45, 46, 49-49v, 52-53, 112-113v akt sądowych). Zażalenie złożyli skarżący, zaskarżając postanowienie z 26 kwietnia 2024 r. w całości i zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że w sposób prawidłowy doręczono ich pełnomocnikowi wezwanie do uiszczenia opłaty od skargi. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości (k. 75-77 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 199 ppsa konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. W myśl tego przepisu, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Postępowanie sądowoadministracyjne jest zatem, co do zasady, odpłatne. Zasada ta nie niweczy prawa obywatela do sądu wynikającego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji RP. Postępowanie przed sądami określają ustawy, zgodnie z art. 176 ust. 2 Konstytucji RP i w przypadku sądownictwa administracyjnego ustawą tą jest obecnie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Obowiązek poniesienia kosztów procesu nie może być rozumiany jako sprzeczny z przepisami Konstytucji RP i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Uwagę tę odnieść należy także do regulacji zawartych w Karcie Praw Podstawowych UE i Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych. W żadnym razie obowiązek ponoszenia kosztów postępowania sądowego nie świadczy o naruszeniu prawa do sądu. Prawo to istnieje i pozwala stronie na dochodzenie jej słusznych roszczeń, a ustanowienie obowiązku ponoszenia kosztów sądowych umożliwia jego realizację. Ograniczona wielkość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji (postanowienia NSA z: 10.11.2011 r. I OZ 840/11, 14.1.2014 r. II FZ 1517/13; 14.10.2014 r. I GZ 424/14, aprobowane przez M. Jagielską, J. Jagielskiego, P. Gołaszewskiego w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2023, s. 948-949, nb 1 i powoływany tam wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 16.7. 2002 r. w sprawie P.C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, Lex 75481). Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 214 § 1 ppsa). Opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie (art. 219 § 1 ppsa). Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały (art. 230 § 1 ppsa). Pismami tymi są: skarga, [...] zażalenie, [...] (art. 230 § 2 ppsa). Zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 233 ppsa, wysokość wpisu określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535, dalej rozporządzenie). Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia, w sprawach skarg niewymienionych w ust. 1-5 wpis stały wynosi 200 zł. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata [...]. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania (art. 220 § 1 ppsa). Skarga [...], od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 ppsa). Stosownie do powołanych przepisów, zaskarżone postanowienie było w pełni uprawnione. Znajduje ono wprost oparcie w obowiązujących przepisach prawa i nie sposób stwierdzić, by było ono niezgodne ze stanem faktycznym lub prawnym. Prawo skarżących do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia ich sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd nie zostało w żaden sposób naruszone przez odrzucenie skargi wobec nieuiszczenia wpisu sądowego od skargi, który - co do zasady - warunkuje możliwość realizacji konstytucyjnego i zagwarantowanego przez regulacje międzynarodowe prawa do sądu. Odrzucenie skargi stanowiło konsekwencję nieuiszczenia należnego wpisu sądowego, mimo wezwania ustanowionego dla skarżących zawodowego pełnomocnika, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z 20 lutego 2024 r. III SA/Kr 1451/23. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżących 6 marca 2024 r. (k. 45, 49-49v akt sądowych). Termin do uiszczenia wpisu upłynął bezskutecznie 13 marca 2024 r. Skarżący nie korzystają ze zwolnienia od kosztów sądowych, ani z ustawy, ani wskutek przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Wysokość wpisu (200 zł) jest wręcz symboliczna. Skarżący podnieśli, że termin do uzupełnienia braku fiskalnego skargi nie rozpoczął biegu, ponieważ ich pełnomocnik został nieprawidłowo wezwany do jego uzupełnienia, nie wyjaśniając jednak, na czym miałby polegać błąd w doręczeniu wezwania. Okręgowa Rada Adwokacka w Krakowie wyznaczyła adw. I.E. jako pełnomocnika skarżących w tej sprawie w dniu 19 grudnia 2023 r. Pismo w tej sprawie doręczono skarżącym 9 lutego 2024 r. (k. 33, 47-48v). Ustanowiony pełnomocnik skarżących już 20 lutego 2024 r. otrzymał odpisy postanowień Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 30 stycznia 2024 r. III SPP/Kr 215/23 i III SPP/Kr 216/23, którymi utrzymano w mocy postanowienia referendarza sądowego z 21 listopada 2023 r. III SPP/Kr 215/23 i III SPP/Kr 216/23 (k. 7-9, 21-23, 26, 27 akt III SPP/Kr 215/23; k. 5-7, 19-21, 24, 25 III SPP/Kr 216/23). Tym samym, najpóźniej 20 lutego 2024 r. ustanowiony pełnomocnik dowiedział się o fakcie jego wyznaczenia do reprezentowania skarżących w niniejszej sprawie. Wezwanie do uiszczenia wpisu prawidłowo skierowano do pełnomocnika skarżących, nie zaś do skarżących bezpośrednio, zgodnie z art. 67 § 5 ppsa, w myśl którego jeżeli ustanowiono pełnomocnika [...] w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Zostało ono również przesłane na prawidłowy adres: ul. S. [...] K. Brak podstaw do stwierdzenia, że doręczenie było wadliwe. Twierdzenia o nieprawidłowości nie sprecyzował sam pełnomocnik skarżących (k. 75-76 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.